Cá thờn bơn là loại cá biển quen thuộc với người dân nhiều vùng ven biển miền Trung, được yêu thích nhờ phần thịt trắng, ngọt thơm và ít xương dăm. Dù có ngoại hình dẹt, lạ mắt, loại cá này vẫn được nhiều người tìm mua để chế biến thành các món ngon cho bữa cơm gia đình. Trên thị trường, cá thờn bơn trong nước có giá từ 100.000 đồng/kg, trong khi một số dòng cá nhập khẩu có giá lên tới hơn 1 triệu đồng/kg.
Cá thờn bơn còn được gọi là cá bơn, cá lưỡi trâu, là tên gọi chung của nhiều loài cá có thân hình dẹt, thường sinh sống ở vùng biển ven bờ, khu vực đáy cát hoặc bùn. Loài cá này phân bố ở nhiều vùng biển trên thế giới, trong đó có vùng biển Việt Nam.
Điểm đặc trưng nhất của cá thờn bơn là thân hình mỏng, dẹt, bề ngang rộng, trông giống như một chiếc lá nằm dưới đáy biển. Phần thân cá thường có màu nâu xám hoặc nâu sẫm với những đốm màu loang lổ, giúp chúng dễ dàng ngụy trang trong môi trường sống. Mắt cá thường nằm lệch về một bên đầu, vây lưng và vây bụng kéo dài dọc theo thân.
So với những loại cá biển có hình dáng quen thuộc như cá thu, cá nục hay cá bạc má, cá thờn bơn có ngoại hình khá khác biệt. Bởi vậy, khi xuất hiện tại các chợ dân sinh hoặc trên chợ mạng, không ít người lần đầu nhìn thấy thường tò mò, thậm chí e ngại vì hình dáng kỳ lạ của chúng. Tuy nhiên, với những người đã từng thưởng thức, giá trị của cá thờn bơn không nằm ở vẻ ngoài mà ở chất lượng thịt.
Ưu điểm nổi bật của cá thờn bơn là phần thịt trắng, mềm nhưng vẫn có độ chắc, vị ngọt tự nhiên và hương thơm đặc trưng của cá biển. Thịt cá ít xương dăm, tương đối dễ tách khỏi xương sống, thuận tiện cho việc sơ chế và thưởng thức. Khi chế biến đúng cách, cá không bị khô xác mà vẫn giữ được độ ẩm, vị ngọt dịu và chút béo bùi.
Nhờ đặc điểm này, cá thờn bơn phù hợp với nhiều cách chế biến khác nhau. Trong đó, cá chiên giòn là món ăn được nhiều người yêu thích. Cá sau khi làm sạch, để ráo nước, có thể ướp một chút muối, tiêu rồi chiên vàng đều hai mặt. Lớp da bên ngoài giòn nhẹ, phần thịt bên trong mềm ngọt, ăn cùng nước mắm tỏi ớt hoặc muối tiêu chanh rất đưa cơm.
Nếu thích những món đậm đà có thể đem cá thờn bơn kho tiêu, kho nghệ hoặc kho cùng thịt ba chỉ. Ngoài ra, cá thờn bơn còn có thể hấp gừng, hấp hành hoặc nấu canh chua. Với món hấp, cách chế biến đơn giản giúp giữ được vị ngọt tự nhiên của thịt cá. Trong khi đó, món canh chua lại có vị thanh mát, kết hợp giữa thịt cá mềm ngọt với cà chua, dứa, me hoặc các loại rau thơm.
Cá thờn bơn cũng có thể được phơi một nắng để bảo quản lâu hơn và tạo ra hương vị khác biệt. Sau khi phơi, cá săn lại, vị ngọt đậm hơn, có thể đem nướng hoặc chiên để ăn cùng cơm, làm món nhậu hay chế biến thành các món ăn dân dã.
Vào những đợt nguồn cung dồi dào, người tiêu dùng có thể dễ dàng tìm mua cá tươi tại các chợ hải sản hoặc trên chợ mạng với mức giá phải chăng hơn.
Trên thị trường hiện nay, cá thờn bơn trong nước được rao bán với giá từ khoảng 100.000 đồng/kg. Cá đã làm sạch hoặc được giao đến các thành phố lớn có thể có giá cao hơn so với mua trực tiếp tại vùng biển. Đối với cá thờn bơn một nắng, giá bán khoảng 250.000 đồng/kg. Trong khi đó, một số dòng cá thờn bơn nhập khẩu có giá trên 1 triệu đồng/kg, tùy loại và quy cách sản phẩm.
Thời gian đầu, cá thờn bơn khá khó bán vì nhiều khách hàng chưa quen với hình dáng của loại cá này. Nhưng sau khi mua về chế biến và thưởng thức, nhiều khách hàng lại yêu thích hương vị của cá thờn bơn. Phần thịt trắng, thơm ngọt, ít xương dăm cùng khả năng chế biến thành nhiều món ăn là những ưu điểm khiến loại cá này dần được chú ý.
Theo chuyên gia dinh dưỡng Michelle Routhenstein (Mỹ), cá thờn bơn là thực phẩm nên được bổ sung đều đặn trong khẩu phần ăn hằng ngày nhờ chứa lượng selen dồi dào, đây là khoáng chất quan trọng giúp chống oxy hóa và bảo vệ cơ thể. Đặc biệt, chỉ trong một khẩu phần cá thờn bơn đã nấu chín có thể cung cấp khoảng 42g protein chất lượng cao, vượt trội hơn so với một số loại cá quen thuộc như cá hồi hay cá chép.
