Loại cá dân dã ở miền Tây bán đầy chợ Việt, cực giàu protein và Omega-3, bà nội trợ thấy là mua ngay về dùng

Không cần tìm đến những loại cá biển đắt tiền, cá kèo là “đặc sản” của vùng sông nước miền Tây, được nhiều người ưa chuộng sử dụng. Không chỉ nổi bật với thớ thịt mềm, ngọt tự nhiên, cá kèo còn là kho dưỡng chất, dồi dào protein và axit béo Omega-3, mang lại nhiều lợi ích cho sức khoẻ tổng thể.

Cá kèo còn gọi là cá bống kèo, có tên khoa học là Pseudapocryptes elongatus, thuộc nhóm cá bống. Loài cá này có thân hình thuôn dài, gần giống cá chạch, đầu nhỏ, mõm tù, mắt tròn nằm gần phía trên đầu. Da cá thường có màu vàng nâu hoặc xám, phần lưng xuất hiện những sọc đen hơi xéo đặc trưng và lớp nhớt bao phủ bên ngoài. 

Cá kèo chủ yếu sinh sống ở vùng nước lợ, nước ngọt, vùng cửa sông, bãi bồi ven biển và những khu vực có rừng ngập mặn. Tại Việt Nam, loại cá này phân bố phổ biến ở các tỉnh miền Tây như Cà Mau, Vĩnh Long (vùng Bến Tre, Trà Vinh cũ) và TP Cần Thơ (vùng Sóc Trăng cũ). 

Cá kèo có thân hình thuôn dài, da phủ lớp nhớt đặc trưng, là nguyên liệu quen thuộc trong nhiều món ăn miền Tây - Ảnh minh họa

Trước đây, cá kèo chủ yếu được đánh bắt tự nhiên để cải thiện chất lượng bữa ăn cho hộ gia đình. Tuy nhiên, vì nhu cầu thị trường ngày một lớn, nguồn cá kèo trong tự nhiên dần khan hiếm nên hiện nay, nhiều hộ gia đình đã chuyển sang nuôi cá kèo theo quy mô lớn, không chỉ giúp bảo vệ nguồn lợi thủy sản mà còn đem lại lợi nhuận kinh tế đáng kể.

Tại các chợ dân sinh, cá kèo thường được bán ở dạng tươi sống. Tuỳ vào loại cá kèo nuôi hay tự nhiên, chất lượng, kích cỡ, giá cá kèo được bày bán tại các khu chợ dân sinh với mức giá 180.000 - 500.000 đồng/kg. 

Xét về thành phần dinh dưỡng, cá kèo cung cấp protein, các axit amin thiết yếu, chất béo không bão hòa cùng nhiều vitamin (D, nhóm B) và các khoáng chất thiết yếu như sắt, canxi, phốt pho, kẽm. Đặc biệt, loại cá này có chứa các axit béo Omega-3 như EPA và DHA, có vai trò quan trọng đối với sức khỏe tim mạch, hoạt động của não bộ và thị lực. Dưới đây là những lợi ích đáng chú ý của cá kèo đối với sức khỏe tổng thể.

Bổ sung protein, duy trì cơ bắp

Protein là thành phần quan trọng có trong thịt cá kèo, tham gia vào quá trình xây dựng, sửa chữa mô và duy trì khối cơ. Thịt cá kèo có cấu trúc sợi cơ ngắn, mềm, giúp protein dễ được tiêu hóa hơn so với một số loại thịt đỏ. Đây là lựa chọn phù hợp để bổ sung đạm tự nhiên trong bữa ăn hằng ngày.

Khi kết hợp với các loại rau xanh, ngũ cốc và thực phẩm giàu vitamin, khoáng chất khác cùng với cá kèo, góp phần tạo nên bữa ăn cân đối, đủ dưỡng chất. 

Tốt cho sức khỏe tim mạch, não bộ 

Cá kèo cũng chứa một lượng axit béo Omega-3 tự nhiên, đặc biệt là EPA và DHA. Đây là những chất béo không bão hòa đa có vai trò đối với hoạt động của tế bào và hệ tuần hoàn.

EPA được biết đến với khả năng hỗ trợ điều hòa triglyceride trong máu, đồng thời tham gia vào quá trình kiểm soát phản ứng viêm. DHA cũng góp phần duy trì hoạt động bình thường của tim và mạch máu. Việc bổ sung Omega-3 từ các loại cá trong chế độ ăn cân đối có thể góp phần bảo vệ sức khỏe tim mạch.

Bên cạnh đó, DHA là thành phần quan trọng cấu tạo nên màng tế bào thần kinh và võng mạc mắt. Đây là axit béo cần thiết cho quá trình phát triển não bộ, duy trì chức năng thần kinh và hỗ trợ thị lực.

Hỗ trợ xương chắc khỏe

Các thành phần dưỡng chất trong cá kèo như canxi, phốt pho, kẽm, vitamin D…, không chỉ giúp xương chắc khỏe mà còn giảm các triệu chứng phong tê thấp, nhức mỏi gân xương ở người lớn tuổi hoặc người lao động nặng nhọc.

Hàm lượng canxi và phốt pho cao trong cá kèo là "bộ đôi" tuyệt vời để tăng cường sức khỏe xương cho phụ nữ mang thai. Việc bổ sung cá kèo vào thực đơn hàng ngày giúp mẹ bầu và bé có được nguồn dinh dưỡng thiết yếu cho một thai kỳ khỏe mạnh.

Tốt cho hệ tiêu hóa 

Cá kèo giúp kiện tỳ, cải thiện chức năng tiêu hóa, đặc biệt hiệu quả với những người có biểu hiện tỳ hư, ăn uống kém, bụng đầy chậm tiêu. Thành phần dinh dưỡng trong cá kèo kích thích sản xuất enzyme tiêu hóa, hỗ trợ quá trình hấp thụ thức ăn tốt hơn.

Lẩu cá kèo là món ăn đặc sản miền Tây, thường được dùng kèm rau đắng - Ảnh minh họa

Bên cạnh giá trị dinh dưỡng, cá kèo còn được nhiều người yêu thích bởi khả năng chế biến thành nhiều món ngon. Phổ biến nhất là lẩu cá kèo lá giang, cá kèo kho tiêu, kho rau răm, nướng muối ớt, chiên giòn, nấu cháo hoặc nướng ống sậy.

Để chọn được cá kèo tươi ngon, người mua nên ưu tiên những con còn sống, bơi khỏe, phản xạ nhanh, thân nguyên vẹn và không có dấu hiệu trầy xước bất thường. Cá tươi thường có màu sắc tự nhiên, thân săn chắc, không xuất hiện mùi chua hoặc ôi thiu. Nếu mua cá đã sơ chế, cần chú ý phần thịt không bị nhũn nát, không có mùi lạ và được bảo quản lạnh đúng cách.

Một đặc điểm của cá kèo là lớp nhớt khá dày bao phủ bên ngoài thân. Khi sơ chế, có thể dùng muối hạt chà nhẹ hoặc rửa với nước muối loãng, sau đó rửa lại nhiều lần bằng nước sạch để loại bỏ bùn đất và nhớt.

Một lưu ý khác là không nên ăn cá kèo sống, tái hoặc chế biến chưa chín kỹ vì có thể tiềm ẩn nguy cơ nhiễm vi khuẩn hoặc ký sinh trùng. Ngoài ra, người có hệ tiêu hoá nhạy cảm, tiền sử dị ứng với cá, người mắc bệnh thận mạn tính hoặc đang phải kiểm soát lượng protein, phốt pho trong khẩu phần nên tham khảo ý kiến bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng trước khi sử dụng.