Trận đồng sự kiện chính tại UFC 322 giữa Valentina Shevchenko và Trương Vĩ Lệ được xem là trận đấu MMA nữ vĩ đại nhất lịch sử. Đây là cuộc đối đầu giữa hai nhà vô địch ở đỉnh cao phong độ, một cuộc chiến không chỉ vì chiếc đai mà còn vì di sản. Phân tích này sẽ đi sâu vào con đường chiến thắng của mỗi võ sĩ và đưa ra dự đoán cho cuộc thư hùng đỉnh cao này.
Sự kiện UFC 322 diễn ra vào thứ Bảy tuần này tại Madison Square Garden, New York, sẽ chứng kiến một trận đồng sự kiện chính có lẽ là vĩ đại nhất trong lịch sử MMA nữ: Valentina Shevchenko đối đầu Trương Vĩ Lệ (Zhang Weili) cho chiếc đai vô địch hạng rơm (strawweight).
Đây là cuộc đụng độ giữa hai huyền thoại sống, khi cả hai đều đang ở gần đỉnh cao sức mạnh, trong một trận siêu kinh điển (superfight) giữa hai nhà vô địch. Về mặt kỹ thuật, Trương Vĩ Lệ không còn giữ đai hạng rơm, nhưng tất cả mọi người đều hiểu rõ tầm vóc của trận đấu này. Những trận thư hùng giữa các nhà vô địch là của hiếm trong MMA, và càng hiếm hơn ở võ đài nữ. Một màn so tài giữa hai võ sĩ được xem là vĩ đại nhất mọi thời đại (GOAT) ở hạng cân của họ là điều chưa từng có tiền lệ. Vậy, liệu Trương Vĩ Lệ có thể trở thành nữ võ sĩ thứ hai trong lịch sử UFC vô địch hai hạng cân? Hay Valentina Shevchenko sẽ tiếp tục sự thống trị tuyệt đối của mình ở hạng cân 125 pound?
Con đường chiến thắng của Valentina Shevchenko
Hãy bắt đầu từ đây: Shevchenko là võ sĩ hạng ruồi (flyweight) vĩ đại nhất mọi thời đại không thể tranh cãi, và hoàn toàn có đủ lý lẽ để được xem là nữ võ sĩ vĩ đại nhất từng bước vào lồng bát giác. Với một người như vậy, có thể khẳng định rằng cô ấy giỏi ở mọi khía cạnh, và điều đó hoàn toàn đúng với Shevchenko. Cô xuất thân từ Muay Thái, và đó là nền tảng chính, nhưng Shevchenko có thể xem là người kế thừa tinh thần của huyền thoại Georges St-Pierre: một kickboxer nhưng lại có kỹ năng địa chiến (grappling) đáng sợ không kém.
Công thức thành công của Shevchenko gần như không bao giờ thay đổi, chỉ có những điều chỉnh nhỏ. Siêu năng lực của cô là kiểm soát cự ly trong các trận đấu đứng. Vì vậy, cô sẽ luôn tìm cách làm điều đó ngay từ đầu, giữ đối thủ ở khoảng cách an toàn và sau đó phản đòn khi họ cố gắng áp sát. Tiếp theo, cô sẽ kết hợp các đòn quật ngã (takedown) từ những cú lao vào hoặc trong thế ôm ghì (clinch), nơi cô có thể hoàn toàn áp đảo đối thủ từ vị trí trên.
Kế hoạch này có lẽ sẽ phát huy hiệu quả trước Trương Vĩ Lệ, ít nhất là trong giai đoạn đầu. Trương là một võ sĩ sẵn sàng đôi công, nhưng không phải là người khéo léo nhất. Hầu hết thành công của cô trong đánh đứng đến từ việc đối đầu với những người có kỹ năng này kém hơn, nhưng khi gặp các kickboxer có sải tay dài như Rose Namajunas, cô đã gặp rất nhiều khó khăn. Nếu UFC là một trò chơi điện tử, Shevchenko chính là "trùm cuối" về khả năng kiểm soát cự ly, vì vậy chỉ cần thực hiện Kế hoạch A cũng đủ để nhà vô địch tạo ra lợi thế lớn. Sau đó, vấn đề chỉ là tung ra các đòn quật ngã vào những thời điểm thích hợp.
Mối lo ngại lớn nhất đối với Shevchenko là cô ngày càng dễ có những khoảnh khắc mất tập trung, đặc biệt là khi địa chiến. Do đó, việc chủ động tham gia vào cuộc chiến dưới sàn đấu đi kèm với rủi ro. Tốt nhất là Shevchenko nên tìm cách đứng dậy ngay khi bị quật ngã và không nên "chơi đùa" với Trương dưới sàn, trừ khi ở những vị trí áp đảo hoàn toàn.
Con đường chiến thắng của Trương Vĩ Lệ
Trương có thể không phải là võ sĩ hạng rơm vĩ đại nhất một cách tuyệt đối, nhưng đến thời điểm này, cô được đồng thuận công nhận là người giỏi nhất và xứng đáng có một vị trí trên "Đài tưởng niệm Rushmore" của MMA nữ. Giống như Shevchenko, Trương về danh nghĩa là một kickboxer, nhưng sức mạnh thực sự của cô nằm ở khả năng kết hợp các môn võ. Triều đại vô địch của Trương được định hình bằng việc kéo đối thủ vào khía cạnh họ yếu nhất và sử dụng thể chất vượt trội để thống trị họ ở đó. Nhưng đây lại là một bài toán cực kỳ nan giải khi đối đầu với Shevchenko.
Điều đó không có nghĩa là Trương không có lựa chọn. Dù có thể không "giỏi bằng" Shevchenko ở mặt đánh đứng, cô vẫn có những công cụ hữu hiệu cho trận đấu này, mà trước hết chính là khả năng lên kế hoạch chiến thuật (game plan).
Trương và đội của cô luôn bước vào các trận đấu với những điều chỉnh chiến thuật tập trung cho từng đối thủ, và những điều chỉnh đó đặc biệt có khả năng thành công trước Shevchenko, người có lối chơi khá đơn giản. Alexa Grasso đã giành được đai vô địch bằng cách chờ đợi Shevchenko thực hiện cú xoay người, và những kẽ hở nhỏ như vậy vẫn tồn tại. Tôi cho rằng, cơ hội lớn nhất cho Trương nằm ở việc Shevchenko quá phụ thuộc vào việc phản đòn. Bởi vì Shevchenko muốn thiết lập cự ly rồi tấn công đối thủ đang lao vào, cô ấy để hở cho những đòn phản công chồng lên đòn phản công của mình. Nói cách khác, Trương có thể gài bẫy để Shevchenko tung đòn, rồi từ đó tung ra đòn đáp trả. Và vì Trương có tốc độ tốt hơn, cô hoàn toàn có thể tìm thấy thành công theo cách này.
Một hướng tấn công khác đơn giản là… cứ tấn công. Shevchenko nổi tiếng là một võ sĩ có tần suất ra đòn thấp, và do đó, các hiệp đấu có thể trở nên rất sít sao. Chấp nhận rủi ro bị đánh trúng, nhưng bù lại bằng việc tung ra nhiều đòn hơn có thể giúp ghi điểm với các giám định. Manon Fiorot, Taila Santos, và Alexa Grasso đều đã có những trận đấu ngang ngửa với Shevchenko một phần vì họ ra đòn nhiều hơn cô trong những khoảng thời gian dài. Nếu Trương không quá cầu toàn và chờ đợi một khoảnh khắc hoàn hảo, cô có cơ hội làm điều tương tự.
Những dấu hỏi lớn quyết định trận đấu
Đây là trận đấu MMA nữ vĩ đại nhất từng được sắp đặt, vì vậy có vô số câu hỏi được đặt ra. Nhưng để tiết kiệm thời gian, tôi sẽ tập trung vào những vấn đề lớn nhất mà tôi tin rằng sẽ quyết định kết quả của cuộc đối đầu này.
1. Thể chất của Trương sẽ ra sao khi lên hạng 125 pound? Luôn khó dự đoán việc thay đổi hạng cân sẽ ảnh hưởng đến một võ sĩ như thế nào, và phần lớn thành công của Trương đến từ lợi thế thể chất. Tôi không nghĩ cô sẽ bị Shevchenko lấn lướt về mặt này, nhưng nếu điều đó xảy ra, hoặc cô không thể dựa vào nó, đó sẽ là một mối lo ngại cực lớn.
2. Shevchenko còn lại bao nhiêu phong độ? Shevchenko có thể chỉ hơn Trương một tuổi, nhưng cô đã có nhiều hơn một thập kỷ chinh chiến. Shevchenko đã thi đấu từ năm 2003! Cô có 30 trận MMA, hơn 90 trận kickboxing, và hai trận boxing. Đó là một "quãng đường" thi đấu quá dài. Dường như rõ ràng rằng Shevchenko đã mất đi một chút tốc độ và sức mạnh, nhưng liệu có đủ để tạo ra sự khác biệt không?
3. Khả năng chống vật của Trương đã thực sự được cải thiện? Trương đã có thành công đáng kinh ngạc trong khía cạnh vật lộn trước Tatiana Suarez, nhưng một phần là do Suarez không có nhiều lựa chọn khác. Trước đây, Trương đã gặp khó khăn trong việc phòng thủ trước các võ sĩ biết kết hợp các môn võ một cách nhuần nhuyễn. Liệu cô có thể đứng vững lần này?
4. Ai sẽ là người "cao cờ" hơn trong cuộc đấu trí? Tôi tin chắc trận đấu này sẽ kéo dài, và khi đó, mỗi võ sĩ sẽ điều chỉnh ra sao? Cả hai đều có một kho vũ khí đa dạng để sử dụng. Nếu một người đang chiếm ưu thế, người kia sẽ phản ứng thế nào? Và liệu có một phản ứng cho phản ứng đó không? Những trận đấu ở cấp độ cao nhất của thể thao, mà đây chính là một trận như vậy, luôn có những nước đi và những nước cờ đáp trả.
Dự đoán
Trận đấu này giống như việc tung một đồng xu. Vài năm trước, tôi sẽ tự tin chọn Shevchenko vì cô là võ sĩ toàn diện hơn và có lợi thế về kích thước. Tuy nhiên, bây giờ, Shevchenko đang trên đà đi xuống, trong khi Trương có thể vẫn đang ở đỉnh cao (hoặc cũng có thể không, vì cô cũng đã lớn tuổi). Điều đó thực sự làm cho kèo đấu này trở nên cân bằng. Dù vậy, tôi không thể không nghĩ đến những thành công gần đây của Trương và thấy rằng chúng đến từ việc đối đầu với những võ sĩ có lối chơi khá hạn chế. Với Shevchenko, cô phải đối mặt với một võ sĩ chỉ bị giới hạn bởi chính những lựa chọn của mình, và điều đó đặt ra một vấn đề nghiêm trọng. Tôi nghi ngờ đây sẽ là một trận đấu rất sít sao, nhưng khả năng kiểm soát cự ly của Shevchenko sẽ là yếu tố quyết định.
Dự đoán: Valentina Shevchenko thắng Trương Vĩ Lệ bằng tính điểm đồng thuận (48-47, 48-47, 48-47)
