Được thành lập vào năm 1943, Liga MX không chỉ thống trị khu vực CONCACAF về thành tích chuyên môn mà còn sở hữu lượng khán giả trung bình cao nhất châu Mỹ và đứng thứ ba tại Bắc Mỹ xét về các giải thể thao chuyên nghiệp.
| Mốc thời gian | Sự kiện |
| 1922 | Thành lập Liên đoàn bóng đá đầu tiên tại Mexico và tổ chức giải nghiệp dư quốc gia Campeonato de Primera Fuerza. |
| 1943 | Thành lập giải chuyên nghiệp quốc gia đầu tiên với tên gọi Liga Mayor, quy tụ 10 CLB sáng lập. |
| 1943–44 | Mùa giải chuyên nghiệp đầu tiên khởi tranh; CLB Asturias trở thành nhà vô địch đầu tiên trong lịch sử. |
| 1949–2012 | Giải đổi tên thành Primera División de México. |
| 1970 | Thay đổi thể thức thi đấu sau World Cup 1970, giới thiệu giai đoạn Liguilla (vòng chung kết loại trực tiếp) để quyết định nhà vô địch. |
| 1996 | Chuyển đổi sang thể thức hai giải đấu ngắn trong một mùa giải (Invierno và Verano, sau này là Apertura và Clausura). |
| 2012 | Tái cấu trúc tổ chức, đổi tên giải đấu thành Liga MX và ra mắt bộ nhận diện thương hiệu mới. |
| 16/04/2020 | Giải hạng dưới Ascenso MX bị giải thể, thay thế bằng Liga de Expansión MX; cơ chế thăng/xuống hạng bị tạm ngưng do đại dịch COVID-19. |
| 05/2025 | Nhóm các CLB thuộc Liga de Expansion MX đệ đơn kiện lên Tòa án Trọng tài Thể thao (CAS) yêu cầu khôi phục quyền thăng hạng. |
| 04/09/2025 | CAS ra phán quyết yêu cầu khôi phục việc xuống hạng tại Liga MX bắt đầu từ mùa giải 2026–27. |
| 01/2026 | Mùa giải Clausura 2026 khởi tranh; Toluca đang là đương kim vô địch (danh hiệu thứ 12), trong khi América giữ kỷ lục giàu thành tích nhất (16 danh hiệu). |
1. Tổng quan về giải đấu
Liga MX được tổ chức và quản lý bởi Liên đoàn bóng đá Mexico (FMF) trước khi chuyển giao cho ban tổ chức Liga MX/Ascenso MX vào năm 2012. Giải đấu hiện có sự tham gia của 18 câu lạc bộ. Một điểm đặc trưng của Liga MX so với các giải vô địch quốc gia châu Âu là việc chia một mùa giải thành hai giải đấu ngắn (short tournaments): Apertura (từ tháng 7 đến tháng 12) và Clausura (từ tháng 1 đến tháng 5).
Mỗi giải đấu ngắn đều có nhà vô địch riêng được quyết định thông qua vòng đấu loại trực tiếp gọi là Liguilla. Tính đến mùa giải 2025–26, Liga MX xếp hạng nhất trong chỉ số xếp hạng giải đấu của CONCACAF. Theo thống kê từ IFFHS, đây là giải đấu mạnh thứ 10 thế giới trong thập kỷ đầu tiên của thế kỷ 21.
2. Lịch sử hình thành và phát triển
2.1. Kỷ nguyên nghiệp dư (Trước 1943)
Trước khi Liga Mayor ra đời, Mexico không có một giải bóng đá chuyên nghiệp cấp quốc gia. Các cuộc thi đấu chủ yếu diễn ra trong phạm vi địa lý hẹp. Giải đấu nghiệp dư đầu tiên là Liga Mexicana de Football Amateur Association, bao gồm các đội bóng quanh khu vực Mexico City. Bên cạnh đó, các giải khu vực khác cũng phát triển mạnh mẽ như Liga Amateur de Veracruz, Liga Amateur de Puebla, và Liga Occidental De Jalisco.
Năm 1922, Liên đoàn bóng đá đầu tiên của Mexico được thành lập và tổ chức giải Campeonato de Primera Fuerza (1922–1943). Tuy nhiên, giải đấu này vẫn mang đậm tính chất địa phương khi đa phần các đội tham dự đều đến từ thủ đô.
2.2. Sự ra đời của Liga Mayor (1943)
Nhu cầu về một hệ thống bóng đá chuyên nghiệp thống nhất ngày càng lớn. Năm 1943, giải vô địch quốc gia chuyên nghiệp thực sự đầu tiên được thành lập với tên gọi Liga Mayor. Mùa giải khai mạc 1943–44 có 10 câu lạc bộ sáng lập đến từ ba liên đoàn khu vực lớn:
Từ Mexico City: America, Asturias, Atlante, Veracruz Sporting, Necaxa, Marte.
Từ Jalisco: Atlas, Guadalajara.
Từ Veracruz: ADO, Moctezuma.
Asturias là câu lạc bộ đầu tiên trong lịch sử giành chức vô địch chuyên nghiệp của Mexico.
2.3. Primera Division và sự ra đời của Liguilla (1950 – 2011)
Trong thập niên 1950 và 1960, các CLB Mexico gặp khó khăn về tài chính do thiếu cọ xát quốc tế. Sau World Cup 1970 tổ chức tại Mexico, FMF đã thay đổi thể thức giải đấu để tái tạo sự quan tâm của khán giả. Họ giới thiệu giai đoạn chung kết có tên Liguilla để quyết định nhà vô địch thay vì chỉ dựa vào điểm số tích lũy cả mùa.
Sự thay đổi này đã phá vỡ sự thống trị của các đội bóng truyền thống, tạo cơ hội cho những đội bóng có phong độ tốt ở giai đoạn cuối mùa giải lên ngôi. Các triều đại mới lần lượt xuất hiện: Cruz Azul thống trị thập niên 70, America thống trị thập niên 80 và Toluca nổi lên trong những năm 2000.
2.4. Kỷ nguyên Liga MX và hiện đại (2012 – Nay)
Trước mùa giải 2012–13, tổ chức Liga MX/Ascenso MX được thành lập để thay thế vai trò tổ chức của FMF, đi kèm với việc tái định vị thương hiệu và logo mới.
Một cột mốc quan trọng trong lịch sử gần đây là việc tạm ngưng chế độ xuống hạng và thăng hạng. Vào tháng 4/2020, do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 và khó khăn tài chính, giải hạng hai Ascenso MX bị giải thể và thay thế bằng Liga de Expansión MX. Chủ tịch Liga MX Enrique Bonilla tuyên bố tạm dừng thăng/xuống hạng trong 6 năm.
Tuy nhiên, vào tháng 9/2025, Tòa án Trọng tài Thể thao (CAS) đã ra phán quyết yêu cầu khôi phục việc xuống hạng tại Liga MX bắt đầu từ mùa giải 2026–27, sau khi xem xét đơn kiện từ các CLB thuộc Liga de Expansion MX.
3. Thể thức thi đấu
3.1. Giai đoạn vòng loại (Regular Phase)
18 câu lạc bộ thi đấu vòng tròn một lượt. Mùa giải được chia thành hai giải đấu ngắn:
Apertura (Mùa mở màn): Từ tháng 7 đến tháng 12.
Clausura (Mùa đóng màn): Từ tháng 1 đến tháng 5 năm sau.
10 đội đứng đầu bảng xếp hạng sẽ tiến vào giai đoạn chung kết. Cụ thể:
Top 6 đội đứng đầu vào thẳng Tứ kết.
Các đội từ hạng 7 đến hạng 10 tham dự vòng Play-in để tranh 2 suất còn lại vào Tứ kết.
3.2. Vòng chung kết (Liguilla)
Liguilla diễn ra theo thể thức loại trực tiếp hai lượt trận (sân nhà - sân khách). Các cặp đấu được xếp dựa trên thứ hạng hạt giống (đội hạt giống cao nhất gặp đội thấp nhất).
Play-in: Đội hạng 7 gặp hạng 8 (đội thắng vào Tứ kết). Đội thua cặp này sẽ gặp đội thắng trong cặp đấu giữa hạng 9 và hạng 10 để tranh suất cuối cùng.
Tứ kết, Bán kết và Chung kết: Diễn ra hai lượt trận. Luật bàn thắng sân khách từng được áp dụng nhưng tiêu chí này thường xuyên thay đổi tùy giai đoạn.
3.3. Hệ thống xuống hạng (Relegation)
Liga MX sử dụng hệ thống bảng điểm hệ số (quotient table) độc đáo để xác định đội xuống hạng. Tỷ lệ điểm số trên mỗi trận đấu (points-per-game) được tính toán dựa trên thành tích của 3 mùa giải gần nhất (6 giải đấu ngắn). Đội có tỷ lệ thấp nhất sẽ phải xuống hạng.
Do cơ chế tạm ngưng xuống hạng (từ 2020 đến 2026), các đội bóng xếp cuối bảng hệ số phải nộp phạt một khoản tiền lớn (lên tới 120 triệu peso) để hỗ trợ các đội ở giải hạng dưới cải thiện cơ sở vật chất, thay vì bị rớt hạng trực tiếp.
4. Các kỷ lục và thống kê
4.1. Câu lạc bộ giàu thành tích nhất
Tính đến mùa giải 2025–26, Club America là đội bóng thành công nhất lịch sử Mexico.
4.2. Kỷ lục cầu thủ
Cầu thủ ra sân nhiều nhất: Oscar Perez (741 trận, giai đoạn 1993–2019).
Cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất: Evanivaldo Castro "Cabinho" (312 bàn, giai đoạn 1974–1987).
Chân sút hiện đại nổi bật: Andre-Pierre Gignac (192 bàn tính đến 2025, thi đấu cho Tigres UANL).
5. Các câu lạc bộ tham dự mùa giải 2025–26
Danh sách 18 câu lạc bộ tranh tài tại Liga MX mùa giải hiện tại bao gồm các đại diện trải dài khắp lãnh thổ Mexico:
America (Mexico City) - Sân tạm: Ciudad de los Deportes
Atlas (Guadalajara) - Sân Jalisco
Atletico San Luis (San Luis Potosi) - Sân Libertad Financiera
Cruz Azul (Mexico City/Puebla - tạm thời) - Sân tạm: Cuauhtemoc
Guadalajara (Chivas) (Zapopan) - Sân Akron
Juarez (Ciudad Juarez) - Sân Olimpico Benito Juarez
Leon (Leon) - Sân Leon
Mazatlan (Mazatlan) - Sân El Encanto
Monterrey (Guadalupe) - Sân BBVA
Necaxa (Aguascalientes) - Sân Victoria
Pachuca (Pachuca) - Sân Hidalgo
Puebla (Puebla) - Sân Cuauhtémoc
Queretaro (Queretaro) - Sân Corregidora
Santos Laguna (Torreon) - Sân Corona
Tijuana (Tijuana) - Sân Caliente
Toluca (Toluca) - Sân Nemesio Diez
Tigres UANL (San Nicolas de los Garza) - Sân Universitario
UNAM Pumas (Mexico City) - Sân Olimpico Universitario
6. Truyền thông và Bản quyền
Mô hình bản quyền truyền hình của Liga MX rất đặc thù khi các câu lạc bộ có quyền tự đàm phán và bán bản quyền phát sóng các trận sân nhà của mình, thay vì bán tập trung như Ngoại hạng Anh hay La Liga.
Tại Mexico, các nhà đài lớn nắm giữ bản quyền bao gồm Televisa, TV Azteca, Fox Sports, ESPN và Claro Sports. Tại Hoa Kỳ, giải đấu có lượng người xem khổng lồ, đứng thứ hai chỉ sau Ngoại hạng Anh, với các đối tác phát sóng chính là Univision, Fox Deportes và Telemundo.
Sự phân mảnh này dẫn đến việc người hâm mộ cần đăng ký nhiều dịch vụ khác nhau để theo dõi toàn bộ giải đấu. Ví dụ, các trận đấu sân nhà của Chivas Guadalajara tại Mexico từng chỉ được phát độc quyền trên nền tảng streaming Chivas TV.
7. Quan hệ quốc tế
Các câu lạc bộ Liga MX là thế lực thống trị tại CONCACAF Champions Cup (Cúp C1 Bắc Mỹ). Mỗi năm, giải đấu có ít nhất 6 suất tham dự giải châu lục này. Ngoài ra, sự hợp tác giữa Liga MX và MLS (Mỹ) ngày càng chặt chẽ thông qua giải đấu Leagues Cup và Campeones Cup.
Trước đây, các CLB Mexico từng tham dự Copa Libertadores (Nam Mỹ) từ năm 1998 đến 2015 và đạt được những thành tích đáng kể, dù chưa từng vô địch.
