Lịch sử CLB Osasuna: Niềm kiêu hãnh độc tôn xứ Navarre

Osasuna không chỉ là một đội bóng, mà là biểu tượng của sức mạnh, sự kiên cường và bản sắc địa phương vùng Navarre. Là một trong số ít câu lạc bộ tại La Liga vẫn thuộc quyền sở hữu của các hội viên, Osasuna đã viết nên một lịch sử đầy thăng trầm nhưng vô cùng đáng tự hào.

1. MỐC THỜI GIAN ĐÁNG CHÚ Ý

2. GIAI ĐOẠN HÌNH THÀNH: KHỞI NGUỒN CỦA "SỨC MẠNH" (1920 - 1930)

Bối cảnh ra đời

Vào đầu thế kỷ 20, bóng đá bắt đầu du nhập vào vùng Pamplona, thủ phủ của cộng đồng tự trị Navarre. Tuy nhiên, các đội bóng lúc bấy giờ hoạt động khá rời rạc và thiếu tính chuyên nghiệp. Hai câu lạc bộ nổi bật nhất tại Pamplona thời điểm đó là Sportiva và New Club.

Nhận thấy nhu cầu cần một tổ chức thể thao mạnh mẽ hơn để đại diện cho khu vực, các thành viên của hai đội bóng này đã quyết định ngồi lại với nhau. Sau nhiều cuộc thảo luận tại CafE Kutz (một địa điểm lịch sử tại Pamplona), sự thống nhất đã đạt được.

Vào ngày 24 tháng 10 năm 1920, Club Atletico Osasuna chính thức được thành lập.

Ý nghĩa cái tên Osasuna

Khác với hầu hết các đội bóng Tây Ban Nha thường mang tên địa danh hoặc thêm tiền tố "Real" (Hoàng gia), cái tên Osasuna mang một ý nghĩa đặc biệt. Nó được đề xuất bởi Benjamín Andoian Martinez. Trong tiếng Basque (ngôn ngữ bản địa của vùng này), "Osasuna" có nghĩa là "Sức khỏe", "Sức mạnh" hoặc "Sinh lực".

Cái tên này không chỉ phản ánh mục tiêu thể thao mà còn thể hiện tinh thần của người dân vùng Navarre: mạnh mẽ, khỏe khoắn và đầy nghị lực. Đây là câu lạc bộ duy nhất tại La Liga mang tên bằng tiếng Basque.

Trong những năm đầu tiên, Osasuna thi đấu tại các giải vô địch khu vực và nhanh chóng khẳng định vị thế là đội bóng số một của Navarre.

3. NHỮNG BƯỚC ĐI ĐẦU TIÊN VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA NỘI CHIẾN (1930 - 1950)

Lần đầu tiên hít thở bầu không khí La Liga

Sau hơn một thập kỷ thi đấu ở các hạng dưới, Osasuna bắt đầu cho thấy tham vọng vươn lên đỉnh cao. Mùa giải 1934-1935 là một cột mốc lịch sử. Dưới sự dẫn dắt của huấn luyện viên Emilio Urdiroz, Osasuna đã xuất sắc giành quyền thăng hạng lên Primera División (La Liga).

Ngày ra mắt giải đấu cao nhất Tây Ban Nha của Osasuna diễn ra vào mùa giải 1935-1936. Dù kết quả không như mong đợi và đội bóng phải xuống hạng ngay sau đó, nhưng việc góp mặt ở sân chơi lớn nhất đã đặt nền móng cho sự phát triển sau này.

Bóng tối của Nội chiến Tây Ban Nha

Sự phát triển của Osasuna bị gián đoạn nghiêm trọng bởi cuộc Nội chiến Tây Ban Nha (1936-1939). Giống như nhiều tổ chức khác, câu lạc bộ chịu ảnh hưởng nặng nề về nhân sự và tài chính. Nhiều cầu thủ phải ra trận, các hoạt động bóng đá bị đình trệ.

Sau khi chiến tranh kết thúc, bóng đá trở lại nhưng Osasuna gặp vô vàn khó khăn trong việc tái thiết. Trong suốt thập kỷ 1940, đội bóng chủ yếu thi đấu tại Segunda División (Hạng Nhì) và Tercera División (Hạng Ba). Đây được xem là giai đoạn "ngủ đông" của đội bóng, khi họ phải vật lộn để duy trì sự tồn tại.

4. SÂN EL SADAR VÀ KỶ NGUYÊN ỔN ĐỊNH (1950 - 1980)

Sự thăng trầm liên tục

Thập niên 50 và 60 chứng kiến Osasuna trở thành một đội bóng "yo-yo" điển hình (lên hạng và xuống hạng liên tục).

Mùa giải 1953-1954: Trở lại La Liga.

Mùa giải 1956-1957: Đạt vị trí thứ 6 tại La Liga, một thành tích đáng nể vào thời điểm đó.

Tuy nhiên, sự thiếu hụt về tài chính so với các ông lớn như Real Madrid hay Barcelona khiến Osasuna không thể duy trì vị thế lâu dài ở top đầu.

Khánh thành "Thánh địa" El Sadar (1967)

Một trong những sự kiện quan trọng nhất trong lịch sử CLB là việc khánh thành sân vận động mới. Trước đó, đội thi đấu tại sân San Juan, nhưng nhu cầu về một sân đấu lớn hơn và hiện đại hơn ngày càng cấp thiết.

Vào ngày 2 tháng 9 năm 1967, sân vận động El Sadar chính thức mở cửa với trận đấu giữa Real Zaragoza và Vitoria de Setúbal (Bồ Đào Nha). Ngày hôm sau, Osasuna có trận đấu đầu tiên trên sân nhà mới gặp Vitoria de Setúbal và giành chiến thắng 3-0.

El Sadar không chỉ là một sân vận động; nó trở thành một pháo đài. Với thiết kế các khán đài dốc đứng và sát mặt sân, El Sadar tạo ra một bầu không khí nghẹt thở, gây áp lực khủng khiếp lên các đội khách. Đây được coi là một trong những sân đấu ồn ào và cuồng nhiệt nhất Tây Ban Nha.

5. KỶ NGUYÊN FERMiN EZCURRA VÀ BƯỚC RA CHÂU ÂU (1980 - 1990)

Vị chủ tịch huyền thoại

Lịch sử Osasuna không thể không nhắc đến Fermin Ezcurra, người giữ chức chủ tịch CLB trong suốt 23 năm (1971-1994). Dưới sự lãnh đạo của ông, Osasuna đã chuyển mình từ một đội bóng nợ nần, thiếu ổn định thành một tập thể vững mạnh và tự chủ về tài chính. Ezcurra nổi tiếng với chính sách quản lý cẩn trọng, không chi tiêu quá tay và tập trung vào giá trị cốt lõi.

Mùa giải 1980-1981: Sự trở lại mạnh mẽ

Sau nhiều năm vắng bóng, Osasuna trở lại La Liga vào năm 1980 và bắt đầu một giai đoạn hoàng kim kéo dài 14 năm liên tiếp trụ lại giải đấu cao nhất (đến năm 1994). Đây là kỷ lục về số mùa giải liên tiếp tại La Liga của CLB tính đến thời điểm đó.

Lần đầu tiên tham dự UEFA Cup (1985-1986)

Mùa giải 1984-1985, Osasuna cán đích ở vị trí thứ 6, giành quyền tham dự UEFA Cup lần đầu tiên trong lịch sử.
Tại UEFA Cup 1985-1986, Osasuna đã tạo nên cú sốc lớn khi loại gã khổng lồ Scotland là Rangers ngay vòng đầu tiên. Dù sau đó bị loại bởi Waregem (Bỉ), nhưng chiến dịch này đã đưa tên tuổi của đội bóng nhỏ bé vùng Navarre ra bản đồ bóng đá châu lục.

6. NHỮNG NĂM 90 ĐẦY BIẾN ĐỘNG VÀ SỰ RA ĐỜI CỦA TAJONAR

Suy thoái và xuống hạng

Sau kỷ nguyên thành công của những năm 80, Osasuna bắt đầu sa sút vào đầu thập niên 90. Mùa giải 1993-1994, đội bóng xếp cuối bảng và phải xuống chơi tại Segunda División. Những năm sau đó là khoảng thời gian tăm tối khi đội bóng không thể tìm đường trở lại La Liga, thậm chí có những lúc mấp mé rớt xuống hạng Ba.

Học viện Tajonar: Viên ngọc quý

Tuy nhiên, trong khó khăn, Osasuna đã tìm thấy ánh sáng từ công tác đào tạo trẻ. Cơ sở huấn luyện Tajonar (khánh thành năm 1982) bắt đầu cho ra lò những thế hệ cầu thủ tài năng. Chính sách của câu lạc bộ chuyển hướng sang việc tin dùng "cây nhà lá vườn".

Những cái tên trưởng thành từ Tajonar không chỉ giúp đội bóng vượt qua khủng hoảng tài chính (thông qua việc bán cầu thủ) mà còn tạo nên bản sắc thi đấu máu lửa, nhiệt huyết.

7. THẬP NIÊN 2000: KỶ NGUYÊN JAVIER AGUIRRE VÀ ĐỈNH CAO CHÂU ÂU

"El Vasco" và cuộc cách mạng

Năm 2002, Osasuna bổ nhiệm huấn luyện viên người Mexico gốc Basque, Javier Aguirre. Đây được xem là một trong những quyết định sáng suốt nhất lịch sử câu lạc bộ. Ông đã truyền vào đội bóng một tinh thần chiến đấu không khoan nhượng, biến El Sadar thành "mảnh đất dữ" với bất kỳ ông lớn nào.

Chung kết Copa del Rey 2005

Dưới thời Aguirre, Osasuna lần đầu tiên lọt vào chung kết Copa del Rey (Cúp Nhà Vua Tây Ban Nha) vào mùa giải 2004-2005.

Đối thủ: Real Betis.

Địa điểm: Sân Vicente Calderon.

Kết quả: Osasuna thua 1-2 trong hiệp phụ.

Mặc dù thất bại, nhưng việc lọt vào chung kết đã giúp Osasuna giành vé dự UEFA Cup mùa sau và khẳng định sự trỗi dậy mạnh mẽ.

Mùa giải lịch sử 2005-2006

Osasuna tiếp tục thăng hoa tại La Liga. Họ kết thúc mùa giải ở vị trí thứ 4 chung cuộc – thành tích cao nhất trong lịch sử CLB tính đến nay. Vị trí này giúp họ giành quyền tham dự vòng sơ loại Champions League. Dù sau đó thất bại trước Hamburg và phải xuống chơi ở UEFA Cup, nhưng đây vẫn là mốc son chói lọi.

Bán kết UEFA Cup 2006-2007

Tại đấu trường UEFA Cup mùa giải 2006-2007, Osasuna đã trình diễn một phong độ hủy diệt. Họ lần lượt vượt qua Parma, Bordeaux, Rangers và Bayer Leverkusen để tiến vào bán kết.
Tại bán kết, họ chạm trán một đại diện khác của Tây Ban Nha là Sevilla (đội sau đó lên ngôi vô địch).

Osasuna thắng 1-0 ở lượt đi nhưng thua 0-2 ở lượt về, dừng bước đầy tiếc nuối. Đây là thành tích tốt nhất của CLB tại đấu trường châu Âu.

8. KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH VÀ "PHÉP MÀU" SABADELL (2010 - 2015)

Vòng xoáy nợ nần và xuống hạng

Sau khi Javier Aguirre rời đi, Osasuna dần mất đi sự ổn định. Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu cùng việc quản lý yếu kém đã đẩy CLB vào cảnh nợ nần chồng chất. Mùa giải 2013-2014, Osasuna xuống hạng sau 14 năm chinh chiến tại La Liga.

Mùa giải sinh tử 2014-2015

Tại Segunda División 2014-2015, thảm họa suýt xảy ra. Osasuna đứng trước nguy cơ rớt xuống hạng Ba (Segunda B) và khả năng giải thể do phá sản là rất cao.

Trong trận đấu cuối cùng của mùa giải gặp Sabadell, Osasuna buộc phải thắng và chờ đợi các kết quả khác có lợi. Đến phút 76, họ vẫn đang bị dẫn 0-2. Nhưng bằng một tinh thần chiến đấu không tưởng, Javier Flaño đã ghi bàn gỡ hòa 2-2 ở phút bù giờ cuối cùng.

Trận hòa quý giá (cùng việc Racing Santander sẩy chân) đã giúp Osasuna trụ hạng trong gang tấc. Người hâm mộ gọi đây là "Phép màu Sabadell".

9. KỶ NGUYÊN HIỆN ĐẠI: JAGOBA ARRASATE VÀ SỰ HỒI SINH (2018 - NAY)

Sự xuất hiện của "Kiến trúc sư" Arrasate

Năm 2018, Jagoba Arrasate được bổ nhiệm làm huấn luyện viên trưởng. Ông đã xây dựng lại đội bóng dựa trên nền tảng kỷ luật và phát huy tối đa sức mạnh của lò đào tạo Tajonar.
Ngay mùa giải đầu tiên (2018-2019), Arrasate đưa Osasuna vô địch Segunda División và trở lại La Liga một cách thuyết phục.

Kỷ niệm 100 năm thành lập (1920-2020)

Năm 2020, Osasuna kỷ niệm 100 năm thành lập trong bối cảnh đang thi đấu ổn định tại La Liga. Nhân dịp này, sân vận động El Sadar đã được cải tạo toàn diện. Dự án cải tạo này sau đó đã được bình chọn là "Sân vận động của năm 2021" bởi trang web Stadium Database, vượt qua nhiều sân vận động hiện đại khác trên thế giới.

Chung kết Copa del Rey 2023

Mùa giải 2022-2023 chứng kiến một Osasuna trưởng thành vượt bậc. Thầy trò Arrasate đã lọt vào trận chung kết Copa del Rey lần thứ hai trong lịch sử sau khi loại Athletic Bilbao ở bán kết.

Trong trận chung kết gặp Real Madrid hùng mạnh, Osasuna đã chiến đấu kiên cường. Lucas Torró ghi bàn gỡ hòa thắp lên hy vọng, nhưng đẳng cấp của Rodrygo (lập cú đúp) đã khiến Osasuna một lần nữa lỡ hẹn với danh hiệu (thua 1-2).

Tuy nhiên, vị trí thứ 7 tại La Liga mùa đó đã giúp họ giành vé dự UEFA Europa Conference League, đánh dấu sự trở lại đấu trường châu Âu sau 16 năm (dù sau đó phải trải qua cuộc chiến pháp lý với UEFA để giữ lại suất này).

Hiện tại

Alessio Lisci là huấn luyện viên đương nhiệm của Osasuna, Đội bóng hiện đứng thứ 12 trên bảng xếp hạng La Liga sau 20 vòng đấu.

10. BẢN SẮC VÀ MỐI KÌNH ĐỊCH

Mô hình sở hữu

Cùng với Real Madrid, FC Barcelona và Athletic Bilbao, Osasuna là một trong 4 câu lạc bộ chuyên nghiệp duy nhất tại Tây Ban Nha không hoạt động theo mô hình công ty thể thao (SAD). CLB thuộc sở hữu của các hội viên, những người bầu ra chủ tịch và ban lãnh đạo. Điều này tạo nên sự gắn kết mật thiết giữa đội bóng và cộng đồng.

Lò đào tạo Tajonar

Tajonar là niềm tự hào của Osasuna. Triết lý của CLB là ưu tiên sử dụng cầu thủ bản địa Navarre hoặc những người trưởng thành từ học viện. Những ngôi sao nổi tiếng từng qua lò Tajonar bao gồm: César Azpilicueta, Javi Martínez, Nacho Monreal, Raúl García, và Mikel Merino.

Các mối kình địch

Real Zaragoza: Đây là trận derby căng thẳng nhất, được gọi là "Derby del Moncayo" (theo tên ngọn núi nằm giữa Navarre và Aragon). Sự thù địch bắt nguồn từ yếu tố địa lý và lịch sử đối đầu gay gắt.

Athletic Bilbao: Mối quan hệ phức tạp. Câu lạc bộ Athletic Bilbao có chính sách chỉ dùng cầu thủ gốc Basque, nên họ thường xuyên "hút máu" các tài năng từ Osasuna (như Javi Martinez hay Raul Garcia). Điều này gây ra sự khó chịu cho người hâm mộ Osasuna, mặc dù về mặt văn hóa, cả hai đều có gốc gác Basque.

11. NHỮNG HUYỀN THOẠI CỦA SÂN EL SADAR

Patxi Punal: Biểu tượng của lòng trung thành. Tiền vệ này giữ kỷ lục về số lần ra sân nhiều nhất cho Osasuna (513 trận) trong giai đoạn 1997-2014.

Cesar Cruchaga: Người đội trưởng mẫu mực, một trung vệ thép đã cống hiến toàn bộ sự nghiệp cho Osasuna.

Jan Urban: Tiền đạo người Ba Lan là chân sút xuất sắc trong giai đoạn đầu thập niên 90. Cú hat-trick vào lưới Real Madrid tại Bernabeu mùa 1990-1991 vẫn là huyền thoại.

Michael Robinson: Cầu thủ người Anh, sau này là bình luận viên nổi tiếng, đã có những năm tháng đẹp tại Osasuna và giúp kết nối CLB với thế giới.

Roberto Torres: Một sản phẩm ưu tú của Tajonar, người đã dành hơn một thập kỷ cống hiến và là chuyên gia sút phạt của đội bóng trong kỷ nguyên hiện đại.

Sabino Andonegui: Chân sút vĩ đại nhất lịch sử CLB với 127 bàn thắng (giai đoạn 1953-1963).

12. TỔNG KẾT VÀ ĐỊNH HƯỚNG TƯƠNG LAI

Trải qua hơn một thế kỷ hình thành và phát triển, Club Atlético Osasuna đã chứng minh rằng một đội bóng không cần những bản hợp đồng "bom tấn" hay nguồn tiền vô tận từ các tỷ phú để tồn tại và được yêu mến. Sức mạnh của Osasuna nằm ở "Tajonar", ở tiếng gầm của "El Sadar", và ở tinh thần không bao giờ bỏ cuộc của người Navarre.

Hiện tại, Osasuna đang duy trì vị thế của một đội bóng trung bình khá tại La Liga, với mục tiêu ổn định tài chính, tiếp tục phát triển bóng đá trẻ và sẵn sàng gây bất ngờ ở các giải đấu cúp. Dù tương lai có ra sao, cái tên Osasuna – "Sức mạnh" – sẽ mãi là niềm tự hào của vùng đất này.

Nếu độc giả muốn hiểu sâu về lịch sử La Liga, có thể tham khảo bài viết Lịch sử La Liga: Nơi Ronaldo, Messi và những thiên tài viết nên giai thoại bất tử.