Giáo sư Du Sujuan (Đại học Khoa học Chính trị và Luật Đông Trung Quốc) từng chia sẻ rằng: Đôi khi, một đứa trẻ “quá ngoan”, không hề biểu hiện nổi loạn, có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn trong quá trình trưởng thành, chỉ là người lớn chúng ta không nhận ra.
Khi con bắt đầu có những biểu hiện “nổi loạn”, đó cũng là dấu hiệu cho thấy con đang lớn lên, hình thành suy nghĩ và cái tôi riêng. Lúc này, thay vì vội vàng trách móc hay gắn nhãn như “bướng bỉnh”, “khó bảo”, bố mẹ cần học cách nhìn nhận và đón nhận sự thay đổi đó một cách bình tĩnh hơn.
Nếu cảm xúc và suy nghĩ của con bị phủ nhận hoặc kìm nén, trẻ có thể dần đánh mất tiếng nói của chính mình. Bề ngoài, con trở nên ngoan ngoãn, dễ chịu, nhưng bên trong lại thiếu sự tự tin và không dám thể hiện bản thân.
Thực tế, “giai đoạn nổi loạn” không hề biến mất. Nếu không được thấu hiểu và đồng hành đúng cách từ sớm, có thể bị dồn nén và kéo dài đến khi trưởng thành, thậm chí ở độ tuổi 25, 30 hay lâu hơn.
Khi đó, một “đứa trẻ ngoan” ngày nào có thể trở thành người luôn nghi ngờ chính mình, dễ chiều lòng người khác nhưng lại khó chấp nhận bản thân, không nhận ra giá trị và điểm mạnh của chính mình. Và sâu xa, đó có thể là hệ quả của việc giai đoạn phát triển quan trọng ấy chưa từng được bố mẹ lắng nghe và chấp nhận đúng cách.
Theo đó, các chuyên gia giáo dục đề xuất 3 nguyên tắc quan trọng hỗ trợ bố mẹ nuôi dưỡng tính cách lành mạnh, giúp con vượt qua độ tuổi ''nổi loạn'' thuận lợi.
Cách bố mẹ trò chuyện dẫn đến việc xa cách hay gần gũi với con cái
Một người mẹ luôn theo sát con trai 13 tuổi, liên tục hỏi han và nhắc nhở. Nhưng đứa trẻ lại tỏ ra thiếu kiên nhẫn. Đến một lúc, người mẹ không kiềm được cảm xúc và hỏi: “Vậy mẹ phải làm gì thì con mới hài lòng?”
Đứa trẻ trả lời rất đơn giản: “Chỉ cần mẹ đừng hỏi gì nhiều là được.”
Nghe những lời như vậy, chắc hẳn người làm bố mẹ sẽ không khỏi chạnh lòng. Nhưng thực ra, đó là biểu hiện khá tự nhiên khi trẻ đang lớn lên. Con bắt đầu cần không gian riêng, muốn tự suy nghĩ và tự giải quyết vấn đề, thay vì luôn dựa vào sự chăm sóc, can thiệp của cha mẹ. Đó chính là dấu hiệu của sự trưởng thành và ý thức về bản thân.
Về sau người mẹ trong câu chuyện đã chọn cách thay đổi. Cô nhẹ nhàng nói: “Vậy từ giờ mẹ sẽ bớt can thiệp, nhưng con hãy nhớ, dù có chuyện gì xảy ra, mẹ luôn ở bên con.” Đó là trao cho con sự tin tưởng và không gian cần thiết.
Khi được tôn trọng và tin tưởng, đứa trẻ dần học cách quan tâm ngược lại. Có lần, cậu bé đã mua một đôi găng tay tặng mẹ và nói: “Con thấy mẹ hay cho tay vào túi áo, chắc là lạnh lắm.”
Khi bố mẹ lùi lại đúng lúc, trẻ ngược lại còn biết yêu thương sâu sắc hơn. Trẻ cần sự thấu hiểu và một khoảng không gian vừa đủ để lớn lên theo cách riêng.
Nỗi lo của bố mẹ vô tình cản trở con đường trẻ tự trưởng thành
Một người mẹ lo lắng nói rằng con trai sắp vào đại học, nhưng không biết học như thế nào, nếu không được vào đại học thì sao?
Tác giả cuốn “Đồng hành cùng trẻ em qua tuổi vị thành niên” đã hỏi lại: “Nếu không vào được đại học thì điều gì sẽ xảy ra? Khi đó bạn và con sẽ làm gì?” Câu hỏi ấy khiến người mẹ chững lại.
Thực tế, chúng ta thường lo lắng quá nhiều về những điều chưa xảy ra. Khi con không đi theo định hướng của mình, bố mẹ dễ căng thẳng, thậm chí trách mắng, vô tình khiến mối quan hệ trở nên nặng nề và xa cách.
Trong trường hợp này, điều quan trọng hơn là cùng con nhìn thẳng vào các khả năng có thể xảy ra. Nếu kết quả không như mong muốn, con sẽ chọn học lại, hay thử một hướng đi khác? Khi bố mẹ bình tĩnh ngồi xuống trò chuyện và lắng nghe, con cũng có cơ hội suy nghĩ nghiêm túc hơn về tương lai của mình.
Nếu con muốn học lại, gia đình có thể cùng trao đổi rõ ràng về điều kiện và khả năng. Nếu con có lựa chọn khác, bố mẹ cũng có thể cân nhắc, tôn trọng và đồng hành. Khi được tin tưởng và tham gia vào quyết định của chính mình, trẻ sẽ dần học cách chịu trách nhiệm với lựa chọn đó.
Điều quan trọng không phải lo lắng về tương lai xa xôi, mà nên cùng con giải quyết tốt những gì đang ở hiện tại. Đại học không phải là con đường duy nhất, và việc giúp con sớm hiểu mình phù hợp với điều gì đôi khi còn quan trọng hơn việc chạy theo một lựa chọn chưa chắc phù hợp. Vì vậy, hãy để trẻ được là chính mình, lớn lên theo cách phù hợp nhất với con.
Nắm bắt từng thời điểm, xây dựng nguyên tắc giáo dục con theo độ tuổi thích hợp
Một chuyên gia giáo dục nhận định, trước 12 tuổi, lời bố mẹ có sức ảnh hưởng lớn, nhưng khi bước vào tuổi dậy thì, trẻ bắt đầu có suy nghĩ riêng và không còn dễ dàng nghe theo như trước.
Ở giai đoạn trước 12 tuổi, trẻ thích trò chuyện và gắn bó với bố mẹ. Đây cũng là thời điểm quan trọng để xây dựng những quy tắc trong gia đình. Những quy tắc này không phải để kiểm soát hay trừng phạt, mà nên để bảo vệ và định hướng cho con. Giống như đèn giao thông không phải để hạn chế tự do, mà để giữ an toàn cho mọi người khi tham gia giao thông.
Nếu không có quy tắc, mọi thứ sẽ trở nên hỗn loạn. Gia đình cũng vậy, việc đặt ra những nguyên tắc rõ ràng sẽ giúp trẻ hiểu giới hạn và biết cách tự bảo vệ mình.
Khi con bước vào tuổi vị thành niên, bố mẹ có thể dần “lùi lại”, nhưng không có nghĩa là buông lỏng hoàn toàn. Thay vào đó, hãy cùng con trao đổi và thống nhất những nguyên tắc chung. Nếu con có ý kiến khác, hãy lắng nghe và cùng nhau điều chỉnh để những quy tắc đó trở nên hợp lý và dễ thực hiện hơn.
Khi trẻ hiểu rằng những quy định trong gia đình là để bảo vệ mình, con sẽ dần hình thành ý thức tự đặt ra giới hạn cho bản thân.
