Bức màn nhung khép lại sau loạt luân lưu định mệnh trước Chile không chỉ là một thất bại thể thao, mà là khoảnh khắc một thiên tài gục ngã dưới sức nặng khổng lồ của kỳ vọng từ cả một nền bóng đá đang khao khát đấng cứu thế. Đó là câu chuyện về những giới hạn tâm lý bị đẩy đến tận cùng, nơi Lionel Messi từng đứng rất gần quyết định rời bỏ màu áo Albiceleste mãi mãi.
Đêm sập đổ ở East Rutherford
Sân vận động MetLife nằm im lìm dưới bầu trời bang New Jersey, Mỹ trong một đêm tháng Sáu ngột ngạt. Sức chứa hơn 82.000 chỗ ngồi được lấp đầy bởi một biển người đan xen giữa hai sắc màu đại diện cho hai nền bóng đá đầy duyên nợ, sắc đỏ của Chile và sắc xanh-trắng của Argentina.
Trận chung kết Copa America 2016 không đơn thuần là một trận tranh cúp, nó là chương tái hiện của trận chiến tại Santiago một năm trước đó, nơi người Argentina đã phải nếm trải giọt nước mắt đắng cay trên chấm phạt đền.
Ánh đèn sân khấu đổ dồn vào bóng dáng nhỏ nhắn của Lionel Messi. Anh bước đi trên thảm cỏ MetLife với tấm băng đội trưởng trên tay, mang theo khát khao của hơn 40 triệu người dân quê nhà đang chờ đợi một danh hiệu lớn sau hơn hai thập kỷ trắng tay.
Trận đấu trôi qua trong sự giằng co nghẹt thở, những pha va chạm nảy lửa khiến những quyết định rút thẻ đỏ đầy tranh cãi của trọng tài chính Heber Lopes xuất hiện cho cả hai bên ngay trong hiệp một. Sự căng thẳng leo thang theo từng phút bóng lăn, bào mòn cả thể lực lẫn lý trí của những ngôi sao trên sân. 120 phút khép lại mà không có bàn thắng nào được ghi. Định mệnh một lần nữa kéo hai thế hệ bước vào loạt sút luân lưu cân nợ.
Khi Arturo Vidal của Chile thất bại ở lượt sút đầu tiên, lợi thế tâm lý cực lớn mở ra cho Argentina. Messi bước lên thực hiện lượt sút đầu tiên cho đội nhà. Anh đặt quả bóng vào chấm đá phạt, lùi lại vài bước, hít một hơi thật sâu. Tiếng còi vang lên. Anh chạy đà, vung chân trái, thứ vũ khí từng vẽ nên biết bao siêu phẩm cho thế giới bóng đá. Nhưng trong khoảnh khắc định mệnh ấy, quả bóng bay vọt xà, đi thẳng lên khán đài phía sau khung thành của Claudio Bravo.
Một khoảng lặng bao trùm lên MetLife. Messi đứng lặng. Anh không đổ gục xuống sân ngay lập tức, mà chỉ cúi đầu, đôi mắt nhìn trân trân vào khoảng không vô định dưới chân. Gương mặt anh trống rỗng, không cảm xúc. Đó không chỉ là một pha hỏng ăn, không chỉ là một trận thua thông thường. Đó là khoảnh khắc một giới hạn chịu đựng về mặt tâm lý đã hoàn toàn bị phá vỡ.
Thời khắc Argentina chìm trong sự im lặng
Sau khi Francisco Silva sút tung lưới Sergio Romero ở lượt sút quyết định mang về chức vô địch lần thứ hai liên tiếp cho Chile, đội tuyển Argentina chính thức gục ngã. Trên các trang báo lớn tại Buenos Aires như Clarin hay Ole, người ta bắt đầu nhắc về "Lời nguyền của thế hệ vàng". Đó là một chuỗi thất bại kéo dài ba năm liên tiếp, trận thua trước người Đức ở hiệp phụ World Cup 2014, thất bại trước Chile tại Copa America 2015, và giờ là nỗi đau tại East Rutherford.
Phòng thay đồ của đội tuyển Argentina chìm vào một không gian im lặng tuyệt đối. Nhiều cầu thủ không giấu được những giọt nước mắt bất lực. Người ta thấy Lucas Biglia khóc nấc, thấy Sergio Aguero ngồi thần người nhìn vào khoảng không.
Nhưng ám ảnh nhất là hình ảnh Javier Mascherano, "ông chủ" tuyến giữa của Albiceleste. Mascherano ngồi bệt dưới sàn, đôi mắt đỏ hoe, hai tay ôm lấy đầu đầu gối. Người cận vệ già ấy đã chiến đấu như một con mãnh thú suốt 120 phút, nhưng giờ đây, bóng dáng anh thu nhỏ lại, rệu rã và bất lực trước số phận.
Ở một góc khác, Gonzalo Higuain ngồi lặng lẽ chịu đựng nỗi đau của riêng mình. Phút thứ 21 của trận đấu, chính anh đã cướp được bóng từ sai lầm của hậu vệ Chile, đối mặt với Claudio Bravo nhưng lại sút bóng đi chệch cột dọc trong gang tấc. Lại là một pha bỏ lỡ trong trận chung kết lớn, nối dài nỗi ám ảnh từ cú sút ra ngoài trước Manuel Neuer tại Maracanã năm 2014.
Sự im lặng của Higuain và cái ôm đầu của Mascherano như một tấm gương phản chiếu, mọi cơ hội bị bỏ lỡ của tập thể, qua lăng kính khắc nghiệt của dư luận, dường như đều vô tình biến thành những mũi dùi xoáy sâu vào vai người đội trưởng mang áo số 10.
Quyết định gây chấn động trong đêm
Khi cánh cửa phòng họp báo mở ra, không ai có thể chuẩn bị tinh thần cho những gì sắp nghe từ miệng của Lionel Messi. Với giọng nói nhỏ nhưng kiên định, anh buông ra những lời làm rung chuyển truyền thông quốc tế:
"Đối với tôi, sự nghiệp ở đội tuyển quốc gia đã chấm dứt. Tôi đã cố hết sức, đã đá 4 trận chung kết nhưng không thể thắng. Tôi đã rất muốn mang danh hiệu về cho Argentina, nhưng tôi không làm được. Tôi nghĩ quyết định này tốt cho tất cả mọi người, cho tôi và cho rất nhiều người mong muốn điều đó."
Lời tuyên bố ấy nổ ra như một cơn địa chấn. Tại quê nhà Argentina, truyền thông rơi vào trạng thái sốc. Người hâm mộ bàng hoàng ngay trên các đường phố của Buenos Aires, Cordoba, Rosario. Họ nhận ra họ đang đứng trước nguy cơ đánh mất đi báu vật lớn nhất của nền bóng đá nước nhà.
Chỉ trong vòng vài giờ đồng hồ, chiến dịch kêu gọi lớn chưa từng có được kích hoạt một cách tự phát trên các nền tảng mạng xã hội. Hashtag #NoTeVayasLeo (Đừng đi, Leo) vươn lên dẫn đầu xu hướng toàn cầu. Người ta bừng tỉnh nhận ra rằng, quyết định giã từ này không xuất phát từ chấn thương hay sự sa sút về phong độ, mà là một sự gục ngã hoàn toàn về mặt tâm lý dưới sức ép cực hạn.
Quốc gia mất phương hướng và tiếng gọi từ thủ đô
Sự kiện Messi từ giã đội tuyển đã đẩy Argentina vào một cuộc khủng hoảng tinh thần diện rộng, vượt ra khỏi phạm vi của một môn thể thao đơn thuần. Tổng thống Argentina khi đó, ông Mauricio Macri, đã phải đích thân gọi điện cho Messi để thuyết phục anh suy nghĩ lại.
Tại thủ đô Buenos Aires, chính quyền thành phố cho chạy dòng chữ "Leo, đừng rời bỏ chúng tôi" trên khắp các bảng điện tử giao thông công cộng. Người dân tụ tập ở các quảng trường lớn dưới cơn mưa tầm tã, tay cầm những chiếc áo số 10, hát vang những bài ca ca ngợi anh với hy vọng lay động được quyết định của siêu sao này. Bóng đá là tôn giáo của quốc gia Nam Mỹ này, và việc mất đi Messi đồng nghĩa với việc mất đi niềm hy vọng lớn nhất để họ tự hào trên bản đồ thể thao thế giới.
Vì sao thiên tài muốn biến mất?
Để hiểu được nguồn cơn dẫn đến quyết định của Messi, người ta phải nhìn sâu vào những góc khuất áp lực mà anh đã phải chịu đựng suốt một thập kỷ trước đó. Pha hỏng ăn trên chấm phạt đền trước Chile chỉ là giọt nước tràn ly cho một chiếc bình chứa đầy sự bất công và định kiến. Từ ngày đầu tiên khoác áo Albiceleste, Messi đã phải sống dưới cái bóng khổng lồ của Diego Maradona.
Người Argentina yêu Maradona vì ông mang cá tính ngông cuồng, nổi loạn của một vị thần đường phố mang Cúp Vàng về cho tổ quốc năm 1986. Ngược lại, Messi lớn lên ở lò đào tạo La Masia của Barcelona, mang phong thái điềm đạm, ít nói.
Chính sự khác biệt này khiến anh thường xuyên bị một bộ phận dư luận trong nước chỉ trích là "kẻ ngoại bang", là người "chỉ biết cống hiến cho câu lạc bộ" và "thiếu cá tính để dẫn dắt đội tuyển". Mọi người quên mất rằng anh đã từ chối cơ hội khoác áo đội tuyển Tây Ban Nha để chọn màu áo quê hương từ khi còn là một cậu thiếu niên.
Việc phải gánh chịu ba thất bại liên tiếp ở các trận chung kết lớn (2014, 2015, 2016) đã biến thành một bản án tinh thần nặng nề. Bản chất của quyết định từ giã năm 2016 không phải là Messi muốn bỏ bóng đá, mà là anh muốn thoát khỏi áp lực của một quốc gia đang đặt toàn bộ gánh nặng lên đôi vai một người.
Khủng hoảng lan rộng toàn cầu
Không chỉ ở Argentina, làn sóng hoang mang nhanh chóng lan rộng ra toàn cầu. Tại Catalonia, ban lãnh đạo câu lạc bộ Barcelona lo sợ rằng sự sụp đổ tâm lý này sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến tinh thần của siêu sao này khi trở lại Nou Camp. Tại Zurich, thượng tầng FIFA đứng ngồi không yên trước viễn cảnh kỳ World Cup 2018 tại Nga thiếu vắng Lionel Messi.
Messi không còn là cầu thủ của riêng Argentina, anh là biểu tượng, là đại sứ toàn cầu của môn thể thao vua. Báo chí thế giới đồng loạt gọi ngày 26 tháng 6 năm 2016 là một trong những ngày nhuốm màu buồn nhất của bóng đá hiện đại, nơi một thiên tài bị đẩy đến giới hạn của sự từ bỏ.
Bước ngoặt và những cánh tay kéo Messi trở lại
Khi cơn bão qua đi, những người làm bóng đá tại Argentina hiểu rằng họ phải hành động thay vì chỉ biết kêu gọi. Liên đoàn bóng đá Argentina (AFA) bắt đầu bước vào một cuộc cải tổ cấu trúc lãnh đạo vốn có nhiều bất cập trong khâu hậu cần, một trong những nguyên nhân khiến Messi từng lên tiếng phàn nàn trước giải đấu Centenario.
Bước ngoặt xuất hiện khi huấn luyện viên mới Edgardo Bauza được bổ nhiệm ngồi vào chiếc ghế nóng. Việc đầu tiên ông làm không phải là lên kế hoạch chiến thuật, mà là bay ngay sang Barcelona để có một cuộc trò chuyện trực tiếp với Lionel Messi. Bên cạnh đó, những người đồng đội trung thành như Javier Mascherano, Angel Di Maria và Sergio Aguero liên tục gửi đi những thông điệp khẳng định sự đồng hành và kêu gọi người đội trưởng trở lại.
Trên mạng xã hội, một bài viết cũ từ năm 2016 của cậu thiếu niên 15 tuổi Enzo Fernandez, người sau này trở thành đồng đội sát cánh cùng anh, đã nói thay nỗi lòng của hàng triệu người: "Làm sao chúng cháu có thể thuyết phục chú khi mà chúng cháu chưa bằng một phần mười áp lực chú phải chịu? Chú hãy chơi bóng vì niềm vui nhé." Chính tình yêu thuần khiết từ những người đồng đội và các cổ động viên đã dần làm lay động siêu sao xứ Rosario.
Khoảnh khắc "quay xe" và sự trưởng thành của một hệ thống
Chỉ chưa đầy hai tháng sau đêm sụp đổ ở East Rutherford, vào ngày 12 tháng 8 năm 2016, Lionel Messi chính thức đưa ra thông báo rút lại quyết định giã từ. Anh chia sẻ ngắn gọn: "Tôi thấy bóng đá Argentina đang có quá nhiều vấn đề và tôi không muốn tạo thêm một vấn đề nữa. Tôi muốn giúp đỡ từ bên trong hơn là đứng nhìn từ bên ngoài."
Sự trở lại của Messi mang lại một bầu không khí hồi sinh cho toàn bộ đội tuyển. Nhưng quan trọng hơn, bước ngoặt 2016 đã thay đổi hoàn toàn tư duy chơi bóng của cả một hệ thống sau này.
Khi anh trở lại, đó không còn là một hệ thống vận hành theo kiểu cô độc vô hướng nữa. Bóng đá Argentina nhận ra họ phải bảo vệ thiên tài của mình bằng một hệ thống trưởng thành hơn, biết san sẻ gánh nặng và chiến đấu bên cạnh anh thay vì bắt anh chiến đấu vì họ.
Đây chính là viên gạch đầu tiên đặt nền móng cho triều đại Lionel Scaloni sau này, nơi những cầu thủ trẻ sẵn sàng chạy thay phần của người đàn anh để hướng tới mục tiêu chung.
Câu hỏi lớn của lịch sử bóng đá
Hãy thử tưởng tượng một kịch bản nếu mùa hè năm 2016 ấy, Messi không thay đổi quyết định? Nền bóng đá Argentina chắc chắn sẽ rơi vào một giai đoạn thử thách dài hạn. Sẽ không có tấm vé vớt đi World Cup 2018 (nơi chính Messi lập hat-trick vào lưới Ecuador ở lượt cuối vòng loại), không có chức vô địch Copa America 2021 giải tỏa cơn khát tại Maracanã, và dĩ nhiên, không có cái kết trọn vẹn tại Qatar năm 2022.
Câu chuyện của Messi năm 2016 để lại một thông điệp sâu sắc, đôi khi, chính sự kỳ vọng quá cực đoan có thể trở thành thứ vũ khí tàn nhẫn nhất đẩy siêu sao của họ vào bóng tối của sự từ bỏ. Để một thiên tài có thể tỏa sáng rực rỡ nhất, trước hết, hãy để họ được chơi bóng với niềm vui của một con người bình thường.
