Ba năm ròng rã chờ đợi, một án phạt doping nghiệt ngã và những bài học đắt giá về sự chuyên nghiệp trong thể thao đỉnh cao. Jose Souza cuối cùng cũng bước lên đài bát giác tại sự kiện UFC Macau để đối đầu với Ding Meng, mang theo một phiên bản trưởng thành và quyết tâm hơn bao giờ hết.
Jose Souza sẽ chính thức có màn ra mắt UFC muộn màng gần ba năm kể từ lần đầu tiên anh đặt bút ký hợp đồng với giải đấu MMA lớn nhất hành tinh. Khoảng thời gian trống đó không phải do chấn thương thông thường mà xuất phát từ một cú sốc thay đổi hoàn toàn cuộc đời anh: một kết quả xét nghiệm dương tính với chất cấm dẫn đến án phạt đình chỉ thi đấu dài hạn.
Được biết đến với cái tên Jose Henrique, võ sĩ trẻ này dự kiến sẽ chạm trán với một tân binh khác của UFC là Ding Meng trong khuôn khổ sự kiện Fight Night diễn ra vào thứ Bảy tuần này tại Macau, Trung Quốc. Trước thềm trận đấu mang tính bước ngoặt, anh đã có những trải lòng sâu sắc về khoảng thời gian tăm tối nhất sự nghiệp kể từ khi bị phát hiện dương tính với hai chất chuyển hóa của chất đồng hóa nandrolone vào năm 2023.
Rơi xuống đáy sâu của sự tuyệt vọng
Thế giới thể thao đỉnh cao luôn khắc nghiệt và một bản án doping thường bị xem như bản án tử cho sự nghiệp của bất kỳ vận động viên nào. Đối với một võ sĩ đang khao khát khẳng định mình, áp lực tâm lý còn khủng khiếp hơn gấp bội.
"Khoảng thời gian đó thực sự vô vàn khó khăn," Souza chia sẻ đầy xúc động. "Tôi đã phải đối mặt với vô số trở ngại, những suy nghĩ tiêu cực liên tục bủa vây, thậm chí có lúc tôi đã nghĩ rằng mình sẽ chẳng bao giờ còn cơ hội đặt chân lên đài UFC nữa. Nhưng nghịch lý thay, chính điều đó lại tiếp thêm sức mạnh cho tôi. Nó gieo vào đầu tôi một động lực to lớn: 'Mình muốn trở lại nơi đó và mình chắc chắn sẽ làm được'. Và tôi đã chứng minh được điều đó. Tôi dành toàn bộ thời gian bị treo găng để làm việc, kiên nhẫn chờ đợi, lao vào tập luyện và cống hiến những gì tốt nhất mỗi ngày. Chính mục tiêu duy nhất là được thi đấu tại UFC đã giữ tôi không gục ngã."
Cái bẫy của sự ngây thơ và lời khuyên chết người
Trong giới võ thuật chuyên nghiệp, ranh giới giữa việc điều trị chấn thương và vi phạm luật phòng chống doping vô cùng mong manh. Souza khẳng định bản thân chưa bao giờ cố ý sử dụng các chất cấm nhằm nâng cao hiệu suất thi đấu. Nguyên nhân sâu xa đến từ sự ngây thơ khi nghe theo lời khuyên của một bác sĩ nhằm đẩy nhanh quá trình hồi phục chấn thương đầu gối bằng Deca-Durabolin.
Trước đó, anh từng tham gia tranh tài tại Dana White’s Contender Series vào tháng 8 năm 2022. Dù để thua bằng tính điểm nhưng anh đã vượt qua mọi bài kiểm tra chất cấm một cách trơn tru. Đang trong quá trình chuẩn bị cho sự trở lại tại giải đấu Shooto Brazil vào tháng 2 năm 2023 thì bi kịch ập đến.
"Tôi từng thi đấu tại Contender Series và vượt qua mọi đợt kiểm tra doping mà không gặp bất kỳ vấn đề gì," Souza kể lại. "Tôi hoàn toàn trong sạch, chưa từng động đến một loại thuốc cấm nào. Đó là sự thật. Khi tôi bước ra khỏi lồng bát giác lúc đó, Sean Shelby và chủ tịch Dana White đã đến tận phòng thay đồ và nói: 'Chúng tôi rất thích phong cách của cậu. Hãy ra ngoài thi đấu thêm vài trận tích lũy kinh nghiệm rồi chúng tôi sẽ đưa cậu vào giải'."
Tuy nhiên, áp lực phải tỏa sáng đã khiến võ sĩ trẻ đưa ra quyết định sai lầm. Trong quá trình tập luyện vật tay chuẩn bị cho Shooto Brasil, chỉ cách ngày thi đấu khoảng hai đến ba tuần, anh bị chấn thương đầu gối nghiêm trọng. Vị bác sĩ điều trị đã trấn an anh rằng giải đấu sắp tới không có chương trình kiểm tra doping gắt gao và tư vấn tiêm Deca-Durabolin để phục hồi nhanh chóng sau phẫu thuật.
Khoảnh khắc vinh quang ngắn ngủi và cái giá phải trả
Shooto Brasil là giải đấu được quản lý bởi Ủy ban Thể thao MMA Brazil. Dù họ có quy định kiểm tra doping nhưng trên thực tế, ủy ban không tiến hành xét nghiệm toàn bộ võ sĩ trong danh sách thi đấu. Điều này đã tạo ra một lỗ hổng tai hại.
Ngay sau khi tiêm thuốc và hồi phục, Souza đã có một màn trình diễn chói sáng tại Shooto với một pha knock out mãn nhãn. Huấn luyện viên huyền thoại Andre Pederneiras, thường gọi là Dede, lập tức gọi điện cho Sean Shelby. Ngay khoảnh khắc bước ra khỏi lồng sắt, Dede đã mang đến tin vui tột đỉnh: Souza chính thức trở thành người của UFC. Mọi thứ diễn ra như một giấc mơ đầy cảm xúc.
Nhưng giấc mơ ấy nhanh chóng vỡ vụn. Sau trận đấu, anh sang Nga cùng một người bạn thi đấu tại giải ACA. Vào ngày 8 tháng 3, các nhân viên xét nghiệm đã tìm đến tận nơi để lấy mẫu kiểm tra. Sự thật bị phơi bày.
Souza thừa nhận anh đã giấu nhẹm việc sử dụng chất này khi ký hợp đồng với UFC và trong lần kiểm tra đầu tiên của USADA chỉ vì niềm tin ngây thơ vào lời hứa của vị bác sĩ rằng chất thuốc sẽ đào thải hoàn toàn khỏi cơ thể trong vòng bảy ngày.
"Tôi đã không nói cho Dede biết và đó là sai lầm chí mạng của tôi," Souza thẳng thắn nhận lỗi. "Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm về việc này, tôi tự đặt mọi gánh nặng lên vai mình bởi nếu tôi mở lời hỏi ý kiến Dede từ trước, ông ấy chắc chắn sẽ định hướng cho tôi những giải pháp an toàn hơn. Nhưng lúc đó, trong đầu tôi chỉ quẩn quanh suy nghĩ: 'Mình muốn chiến đấu, mình phải chiến đấu, họ đang để mắt đến mình'. Và mọi chuyện đã vượt khỏi tầm kiểm soát."
Hành trình chuộc lỗi và sự trưởng thành từ vấp ngã
Khi đối mặt với án phạt từ USADA, vị bác sĩ từng khuyên anh dùng thuốc đã lập tức rũ bỏ trách nhiệm và không muốn dính líu đến quá trình bào chữa. Bị dồn vào chân tường, Souza đành chấp nhận bản án cấm thi đấu hai năm.
Một năm sau đó, huấn luyện viên Pederneiras đã phải xin UFC giải phóng hợp đồng tạm thời để học trò có thể kiếm sống bằng cách thi đấu ở các giải đấu không thuộc sự quản lý của USADA. Anh đã duy trì phong độ bằng việc đánh bại cựu binh UFC Leonardo Guimaraes trên sàn quyền Anh, sau đó liên tiếp giành chiến thắng tại Centurion FC vào năm 2024. Những nỗ lực không ngừng nghỉ đó cuối cùng đã giúp anh giành lại được bản hợp đồng với UFC vào năm 2026.
Giới chức UFC đã giữ đúng lời hứa sẽ gọi anh trở lại sau án phạt. Và giờ đây, nhiệm vụ của võ sĩ thuộc lò Nova Uniao là chứng minh cho cả thế giới thấy anh hoàn toàn xứng đáng với vị trí này.
Ở tuổi 24, Souza đã nếm trải đủ thăng trầm. Đầu năm nay, anh đã phải trải qua hàng loạt thay đổi đối thủ từ Eric Nolan, Nikolay Veretennikov cho đến Charles Radtke trước khi chính thức chốt kèo đối đầu với lão tướng người Trung Quốc Ding Meng, người sở hữu thành tích 35 trận thắng và 9 trận thua, ngay trên sân khách.
Nhìn lại chặng đường đầy chông gai, Jose Souza hiểu rằng đôi khi con người ta phải chạm đáy để biết trân trọng đỉnh cao.
"Tôi đã học được quá nhiều điều từ những biến cố ấy," Souza chốt lại. "Đó là một thử thách mà tôi bắt buộc phải trải qua. Lần đầu tiên ký hợp đồng với UFC, tôi nghĩ mình thực sự chưa sẵn sàng. Khi đó tôi chỉ là một cậu nhóc bồng bột, thiếu thốn vốn sống thực tế. Contender Series đã dạy tôi nhiều bài học, nhưng tôi vẫn còn một khoảng trống lớn để trưởng thành cả về nhân cách lẫn tư duy của một vận động viên chuyên nghiệp. Ngày hôm nay, tôi có thể tự tin khẳng định rằng mình đã được trang bị kỹ lưỡng hơn rất nhiều để gánh vác danh xưng của một võ sĩ UFC thực thụ."
