Thử nghiệm trên chuột cho thấy obakulactone có thể giảm sưng khớp, bảo vệ sụn và điều hòa phản ứng miễn dịch thông qua cơ chế chuyển hóa chất béo. Phát hiện này mở ra hướng nghiên cứu mới, dù vẫn cần được kiểm chứng trên người.
Một hợp chất có nguồn gốc thực vật đang thu hút sự chú ý của giới khoa học sau khi cho thấy khả năng cải thiện nhiều dấu hiệu của bệnh viêm khớp dạng thấp trong các thử nghiệm tiền lâm sàng. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Engineering, tập trung vào obakulactone (OL), hợp chất tự nhiên được chiết xuất từ vỏ cây Phellodendri cortex.
Trong thí nghiệm, các nhà khoa học sử dụng mô hình chuột mắc viêm khớp do chất gây viêm hoàn chỉnh Freund (CFA). Động vật được điều trị bằng obakulactone trong 21 ngày với ba mức liều khác nhau. Kết quả cho thấy hợp chất giúp giảm sưng khớp, đồng thời cải thiện cấu trúc sụn và màng hoạt dịch – lớp mô lót bên trong khớp, có vai trò sản xuất dịch bôi trơn nhưng cũng dễ bị tổn thương khi viêm kéo dài.
Nhóm nghiên cứu còn ghi nhận những thay đổi tích cực trong hoạt động miễn dịch. Obakulactone làm giảm sự hiện diện của một số tế bào miễn dịch liên quan đến phản ứng viêm, đồng thời thúc đẩy đại thực bào chuyển từ trạng thái gây viêm sang trạng thái hỗ trợ kiểm soát viêm. Nồng độ nhiều chất trung gian gây viêm như IL-1β, IL-6, IL-17 và TNF-α cũng giảm. Một số dấu ấn liên quan đến viêm khớp dạng thấp trong máu có xu hướng cải thiện rõ hơn khi liều sử dụng tăng lên.
Điểm đáng chú ý nhất nằm ở cơ chế tác động. Thay vì chỉ tập trung vào việc ức chế phản ứng miễn dịch, obakulactone dường như can thiệp vào cách tế bào xử lý axit béo không bão hòa – những phân tử vừa tham gia cấu tạo màng tế bào, vừa liên quan đến quá trình điều hòa viêm.
Cụ thể, hợp chất thúc đẩy sự phân hủy protein ACOT1 thông qua hệ thống ubiquitin-proteasome, cơ chế tự nhiên giúp tế bào loại bỏ các protein. Sự thay đổi này tác động đến enzyme SCD1 và những đường truyền tín hiệu nội bào liên quan đến viêm, tăng sinh tế bào và xơ hóa mô. Trong các thí nghiệm trên tế bào màng hoạt dịch, obakulactone cũng hạn chế sự phát triển bất thường của tế bào và thúc đẩy quá trình chết tế bào có kiểm soát.
Viêm khớp dạng thấp là bệnh tự miễn mạn tính, có thể gây đau, cứng khớp và tổn thương khớp tiến triển. Dù các phương pháp điều trị hiện nay giúp kiểm soát bệnh ở nhiều bệnh nhân, nhu cầu tìm kiếm những hướng tiếp cận mới vẫn rất lớn.
Tuy nhiên, các kết quả hiện tại mới được ghi nhận trên động vật và tế bào trong phòng thí nghiệm. Chưa thể khẳng định obakulactone an toàn hoặc có hiệu quả ở người. Những nghiên cứu tiếp theo cần làm rõ liều dùng, tác dụng phụ và khả năng ứng dụng lâm sàng trước khi hợp chất này có thể trở thành một lựa chọn điều trị trong tương lai.
