Trong nhiều gia đình, con thứ thường khéo léo hơn trong cách ứng xử. Trẻ ăn nói ngọt ngào, tinh ý và biết cách tạo thiện cảm với người lớn.
Trong khi đó, con cả thường có xu hướng tuân thủ nguyên tắc, chu đáo nhưng không quá giỏi thể hiện bản thân.
Một người mẹ kể rằng trong nhà mình, cô con gái thứ hai từ nhỏ đã rất nhạy cảm với cảm xúc của người khác. Mỗi khi muốn ăn vặt, cô bé thường chạy đến ôm mẹ trước rồi ngọt ngào nói: “Mẹ ơi, con yêu mẹ!”.
Đợi mẹ đáp lại, cô bé lại hôn mẹ một cái rồi thủ thỉ: “Mẹ ơi, con muốn ăn kem, được không ạ?”. Với giọng nói và biểu cảm đáng yêu ấy, người mẹ thực sự khó từ chối.
Tại sao trong những gia đình có hai con, em út thường “thông minh” hơn anh chị lớn?
Đứa trẻ thứ hai phải học cách “thu hút sự chú ý” từ nhỏ
Khi con đầu lòng chào đời, mọi ánh mắt trong gia đình gần như đều dành cho đứa trẻ. Con không cần phải tranh giành sự quan tâm, bởi tình yêu thương vốn đã dành cho con một cách tự nhiên.
Đứa con thứ hai thì khác. Con lớn lên cùng một anh trai hoặc chị gái.
Muốn được bố mẹ chú ý nhiều hơn, con dần học cách nói chuyện ngọt ngào, quan sát biểu cảm của người khác, biết lúc nào nên làm nũng hoặc thể hiện sự đáng yêu.
Khả năng khéo léo trong giao tiếp mà nhiều người cho là “thông minh” thực chất là kỹ năng mà trẻ dần hình thành để thích nghi với môi trường xung quanh.
Đứa con thứ hai lớn lên trong môi trường nhiều va chạm hơn
Khi chăm sóc con đầu lòng, phụ huynh thường là những người lần đầu làm bố mẹ nên rất cẩn thận. Từ chuyện ăn uống, quần áo đến lịch sinh hoạt, mọi thứ đều được lên kế hoạch kỹ lưỡng.
Khi con thứ hai chào đời, sự quan tâm của bố mẹ phải được chia sẻ cho nhiều thành viên hơn. Vì thế, trẻ có nhiều cơ hội tự mình khám phá và giải quyết các tình huống.
Con phải học cách giao tiếp khi đồ chơi bị lấy mất, cách xử lý khi xảy ra mâu thuẫn hay cách hòa giải với anh chị em.
Những trải nghiệm ấy giúp trẻ dần rèn khả năng quan sát, hiểu ý người khác và thích ứng linh hoạt với hoàn cảnh.
Người anh cả thường gánh nhiều kỳ vọng hơn
Với con đầu lòng, bố mẹ thường lo lắng và đặt ra những tiêu chuẩn cao hơn. Trẻ thường xuyên được nhắc phải cư xử đúng mực, học tập tốt và làm gương cho em.
Những kỳ vọng ấy đôi khi khiến con cả trở nên thận trọng, sợ mắc lỗi và ít tự nhiên trong cách thể hiện bản thân.
Trong khi đó, con thứ thường có nhiều không gian hơn để phát triển theo cách riêng. Khi anh hoặc chị lớn đã phải đảm nhận vai trò làm gương, bố mẹ cũng thường thoải mái hơn trong kỳ vọng dành cho con thứ.
Vì vậy, trẻ dễ thể hiện sự tự nhiên, cởi mở và hoạt bát hơn.
Điều này cũng thường xuất hiện trong nhiều gia đình. Bố mẹ kỳ vọng nhiều hơn ở con cả, mong con chín chắn, học giỏi và có trách nhiệm. Với con thứ, mong muốn đôi khi đơn giản hơn, chỉ cần con khỏe mạnh và vui vẻ.
Vậy làm thế nào để gia đình nuôi dưỡng cả hai đứa trẻ lớn lên trong hòa thuận?
Đừng thường xuyên nói: “Con là anh/chị phải nhường em”
Nhiều bức xúc của con cả bắt nguồn từ chính câu nói này. Nhường nhịn nên xuất phát từ sự tự nguyện và tình cảm, không phải là trách nhiệm mà người lớn áp đặt.
Khi thường xuyên bị yêu cầu phải nhường em, con cả dễ cảm thấy tình yêu thương và quyền lợi của mình bị xem nhẹ.
Dành thời gian riêng cho từng đứa trẻ
Mỗi tuần, bố mẹ nên dành một khoảng thời gian chỉ để ở bên một trong hai con, cùng đi chơi, trò chuyện hoặc làm điều yêu thích.
Khoảng thời gian riêng này giúp mỗi đứa trẻ cảm nhận rằng tình yêu của bố mẹ dành cho mình là trọn vẹn và không bị chia sẻ hay lấy đi bởi anh chị em.
Khi khen con, đừng biến anh chị em thành đối tượng để so sánh
Bố mẹ nên hạn chế những câu như: “Con xem em trai ngoan chưa kìa” hay “Con phải học chị gái”.
Mỗi đứa trẻ đều có điểm mạnh riêng. Hãy nhìn nhận từng trẻ như một cá thể độc lập, thay vì lấy trẻ này làm thước đo cho trẻ kia.
Con trai cả điềm tĩnh, chín chắn, trong khi con thứ thông minh, nhanh nhạy. Không có đứa trẻ nào tốt hơn đứa trẻ nào. Vị trí khác nhau trong gia đình thường tạo nên những tính cách khác nhau.
Khi nuôi dạy hai con, điều bố mẹ cần tránh là thiên vị và so sánh. Sự công bằng giúp con cả cảm thấy an toàn, đồng thời giúp con thứ hiểu rằng mình không cần phải cố gắng làm hài lòng người khác để được yêu thương.
Khi cả hai được đối xử công bằng và tử tế, trẻ sẽ dần học cách tôn trọng nhau, tự tin phát triển bản thân và trưởng thành thành những cá thể độc lập.
