Mới đây, câu chuyên cô bé Xiaoyu 3 tuổi suýt phải nghỉ học mẫu giáo vì gặp nhiều khó khăn trong quá trình học tập và hòa nhập.
Điều này khiến nhiều người bất ngờ. Cô bé có vẻ ngoài đáng yêu, ngoan ngoãn nên không ai nghĩ lại gặp vấn đề khi đến trường. Tuy nhiên, sau khi tìm hiểu kỹ, nguyên nhân xuất phát từ cách chăm sóc và môi trường sống của bé.
Do bố mẹ đều làm việc xa nhà, từ khi còn nhỏ bé sống cùng bà ngoại. Vì phải một mình vừa chăm cháu, vừa lo việc nhà, nấu ăn và đi chợ, bà không có nhiều thời gian để chơi hay trò chuyện với cháu. Để bé ngồi yên, chiếc TV trở thành "người giữ trẻ" quen thuộc mỗi ngày.
Bà thường tự hào nói rằng cháu mình rất ngoan vì có thể ngồi xem hoạt hình hàng giờ mà không quấy khóc hay làm phiền người lớn.
Thế nhưng, khi bắt đầu đi học mẫu giáo, những dấu hiệu bất thường mới dần bộc lộ. Cô giáo nhận thấy bé ít giao tiếp với bạn bè, thường ngồi một mình, ít phản hồi khi được gọi tên. Trong các hoạt động tập thể như hát, vận động hay trò chơi, bé gặp nhiều khó khăn khi tham gia và khó duy trì sự tập trung, ánh mắt liên tục bị phân tán.
Sau khi được đưa đi thăm khám, bác sĩ cho biết khả năng tập trung và ngôn ngữ của bé đều chậm hơn so với nhiều bạn cùng độ tuổi. Gia đình được khuyến cáo cần giảm tối đa thời gian tiếp xúc với các thiết bị điện tử và tăng cường các hoạt động tương tác trực tiếp để hỗ trợ sự phát triển của trẻ.
Câu chuyện nhanh chóng trở thành chủ đề được nhiều phụ huynh quan tâm. Không ít người bắt đầu đặt câu hỏi: Trẻ bao nhiêu tuổi thì có thể xem TV? Xem bao lâu là phù hợp?
Thực tế, các chuyên gia đã có những khuyến nghị khá rõ ràng. Trong đó, Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) đã đưa ra hướng dẫn cụ thể về thời gian sử dụng TV phù hợp với từng nhóm tuổi, giúp bố mẹ bảo vệ sự phát triển toàn diện của trẻ.
Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ hướng dẫn mức độ trẻ xem TV theo độ tuổi
Theo khuyến nghị của Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), việc cho trẻ tiếp xúc với màn hình điện tử cần phù hợp với từng giai đoạn phát triển để hạn chế những ảnh hưởng không mong muốn đến não bộ và khả năng học tập.
Trước 18 tháng tuổi: Tránh tiếp xúc với bất kỳ màn hình điện tử nào
Trẻ dưới 18 tháng tuổi không nên tiếp xúc với màn hình điện tử (ngoại trừ gọi video với người thân). Ở giai đoạn này, não bộ phát triển rất nhanh và trẻ học hỏi chủ yếu thông qua việc nhìn, nghe, chạm, vận động và tương tác trực tiếp với người chăm sóc. Việc tiếp xúc quá sớm với màn hình có thể làm giảm những trải nghiệm quan trọng này.
Từ 1,5 đến 2 tuổi: Chọn nội dung giáo dục mầm non chất lượng cao
Nếu muốn cho trẻ xem, bố mẹ nên lựa chọn những nội dung giáo dục chất lượng, phù hợp với lứa tuổi và chỉ xem trong thời gian ngắn. Điều quan trọng là người lớn cần xem cùng con, trò chuyện và đặt câu hỏi để giúp trẻ hiểu nội dung thay vì chỉ ngồi xem một cách thụ động.
Chẳng hạn, sau khi xem một đoạn hoạt hình, bố mẹ có thể hỏi: "Con thấy có mấy bạn trong phim?", "Bạn thỏ đang làm gì?", "Nếu là con, con sẽ làm thế nào?". Những cuộc trò chuyện đơn giản này sẽ giúp trẻ phát triển ngôn ngữ và khả năng tư duy tốt hơn.
Việc cho trẻ tiếp xúc với màn hình điện tử cần phù hợp với từng giai đoạn phát triển để hạn chế những ảnh hưởng không mong muốn đến não bộ.
Trẻ em từ 2 tuổi đến độ tuổi mẫu giáo: Không quá 1 giờ mỗi ngày
Tổng thời gian sử dụng màn hình không nên vượt quá 1 giờ mỗi ngày, đồng thời ưu tiên các chương trình có nội dung giáo dục. Thời gian xem cũng nên được chia thành nhiều lần ngắn thay vì xem liên tục trong thời gian dài. Xen kẽ giữa các lần xem, trẻ nên được vận động, vui chơi ngoài trời hoặc nhìn xa để mắt và não bộ có thời gian nghỉ ngơi.
Nhiều phụ huynh băn khoăn rằng trong thời đại công nghệ, khi TV, điện thoại và máy tính đã trở nên phổ biến, liệu trẻ xem màn hình từ sớm có thực sự ảnh hưởng đến sự phát triển hay không?
Thực tế, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng những năm đầu đời là "giai đoạn vàng" để não bộ hình thành các kết nối thần kinh. Trẻ phát triển tốt nhất thông qua việc được trò chuyện, ôm ấp, chơi cùng người lớn, khám phá môi trường và tương tác với thế giới xung quanh. Chính những trải nghiệm trực tiếp này giúp phát triển ngôn ngữ, tư duy và kỹ năng giao tiếp.
Trong khi đó, việc xem TV chủ yếu là quá trình tiếp nhận thông tin một chiều. Trẻ quan sát hình ảnh và âm thanh mà ít có cơ hội suy nghĩ, trao đổi hay phản hồi. Nếu dành quá nhiều thời gian trước màn hình, trẻ có thể bỏ lỡ những trải nghiệm quý giá cần thiết cho sự phát triển toàn diện trong những năm đầu đời.
Điều đó không có nghĩa là TV hay các thiết bị điện tử hoàn toàn có hại. Vấn đề nằm ở độ tuổi, thời lượng và cách sử dụng. Một chiếc TV giúp người lớn rảnh tay trong chốc lát, nhưng không thể thay thế những cuộc trò chuyện, cái ôm hay giờ phút vui chơi cùng con.
Tất nhiên, nhiều gia đình hiện nay đều bận rộn với công việc, thậm chí ông bà phải một mình chăm cháu nên việc hạn chế thiết bị điện tử không phải lúc nào cũng dễ thực hiện.
Chuyên gia gợi ý 3 trò chơi đơn giản giúp trẻ giải trí đồng thời khéo léo phát triển các kỹ năng
Hướng dẫn trẻ trở thành "trợ lý việc nhà"
Khi nấu ăn, hãy cho con mặc một chiếc tạp dề nhỏ và giao những nhiệm vụ phù hợp như nhặt rau, rửa rau củ hay sắp xếp nguyên liệu. Trong lúc cùng làm, bố mẹ trò chuyện với con về tên các loại rau, màu sắc, mùi vị và khuyến khích con dùng tay chạm, quan sát để khám phá thế giới xung quanh.
Những trải nghiệm tưởng chừng rất đơn giản này không chỉ giúp trẻ mở rộng vốn từ mà còn kích thích các giác quan và tăng sự gắn kết giữa bố mẹ với con.
Mang theo sổ vẽ thay vì điện thoại
Khi đưa con đi ăn, siêu thị hoặc phải chờ đợi ở nơi công cộng, thay vì đưa điện thoại để con ngồi yên, bố mẹ có thể chuẩn bị một cuốn sổ nhỏ cùng vài cây bút màu.
Trẻ sẽ được tự do vẽ những gì mình tưởng tượng, từ đó rèn luyện sự khéo léo của đôi tay và phát huy khả năng sáng tạo. Sau khi vẽ xong, hãy khuyến khích con kể về bức tranh của mình.
Hướng dẫn trẻ trở thành "trợ lý việc nhà".
Tận dụng đồ vật trong nhà để sáng tạo trò chơi
Những chiếc thùng carton hay hộp giấy cũ cũng có thể trở thành món đồ chơi thú vị. Bố mẹ có thể biến chúng thành ngôi nhà nhỏ, đường hầm, ô tô hoặc hộp "kho báu" với những món đồ nhiều màu sắc để con tìm kiếm và khám phá.
Những trò chơi đơn giản này giúp trẻ rèn luyện khả năng quan sát, phối hợp tay mắt, tư duy giải quyết vấn đề và đặc biệt là nuôi dưỡng trí tưởng tượng phong phú mà không cần đến màn hình điện tử.
Mỗi ngày dành khoảng 10 - 15 phút để trò chuyện, đọc sách, cùng chơi hay cùng làm những việc nhỏ, bố mẹ đã góp phần nuôi dưỡng khả năng tập trung, ngôn ngữ, kỹ năng giao tiếp và sự tự tin của con.
Màn hình TV có thể giúp người lớn rảnh tay trong chốc lát, nhưng không thể thay thế những phút giây tương tác trực tiếp. Theo đó, thời gian chất lượng bên gia đình là nền tảng tạo nên tuổi thơ hạnh phúc và giúp trẻ phát triển tốt hơn.
