Cuộc sống hiện đại khiến nhiều bậc bố mẹ phải gánh vác không ít áp lực. Bố mẹ vừa nỗ lực làm việc để đảm bảo kinh tế, vừa chăm lo cho gia đình và mong muốn nuôi dạy con chu đáo. Khi cả bố và mẹ đều đi làm, việc ai sẽ ở nhà chăm sóc con cũng trở thành một bài toán không dễ giải.
Vì vậy, nhiều gia đình lựa chọn nhờ ông bà hỗ trợ trông nom cháu. Điều này giúp bố mẹ yên tâm làm việc, đồng thời mang đến cho ông bà niềm vui được gần gũi, gắn bó với con cháu. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng việc chăm cháu cũng cần ở mức độ phù hợp. Ông bà vẫn cần có thời gian nghỉ ngơi, chăm sóc sức khỏe và tận hưởng cuộc sống tuổi già, thay vì phải đảm nhận toàn bộ trách nhiệm nuôi dạy cháu trong thời gian dài.
3 dấu hiệu cho thấy ông bà cần được nghỉ ngơi thay vì chăm cháu toàn thời gian
Ông bà lớn tuổi, hay ốm và cần được nghỉ ngơi nhiều hơn
Con trai của Tiểu Phương vừa tròn một tuổi thì cô kết thúc thời gian nghỉ thai sản và quay trở lại công việc. Giống như nhiều gia đình trẻ khác, vợ chồng cô quyết định nhờ bà nội hỗ trợ chăm cháu để yên tâm đi làm.
Ban đầu, mọi việc diễn ra khá thuận lợi. Tuy nhiên, sau vài tháng, Tiểu Phương nhận thấy mẹ chồng thường xuyên mệt mỏi. Mỗi ngày, bà phải dậy từ sáng sớm để chuẩn bị bữa ăn, bế bồng, chơi cùng cháu rồi dọn dẹp nhà cửa. Đến tối, khi con trai và con dâu trở về, bà gần như đã kiệt sức.
Một lần, bà bị cảm nhưng vẫn cố gắng trông cháu vì không muốn ảnh hưởng đến công việc của các con. Nhìn mẹ chồng vừa ho vừa bế cháu, Tiểu Phương chợt nhận ra rằng bà đã ngoài 70 tuổi, sức khỏe không còn như trước nhưng vẫn âm thầm gánh vác trách nhiệm chăm sóc cháu mỗi ngày.
Sau khi bàn bạc với chồng, hai vợ chồng quyết định thay đổi cách sắp xếp công việc. Họ đăng ký cho con đi nhà trẻ khi đủ tuổi, đồng thời thuê người hỗ trợ theo giờ vào những ngày cần thiết để giảm bớt gánh nặng cho bà.
Ban đầu, mẹ chồng còn ái ngại vì nghĩ mình chưa làm đủ cho con cháu. Nhưng Tiểu Phương nhẹ nhàng chia sẻ: "Con rất biết ơn mẹ đã giúp đỡ gia đình suốt thời gian qua. Giờ điều con mong nhất là mẹ giữ gìn sức khỏe để có thể đồng hành cùng cháu thật lâu."
Từ đó, bà có nhiều thời gian nghỉ ngơi, chăm sóc bản thân và tận hưởng những khoảnh khắc vui vẻ bên cháu mà không còn phải gánh trách nhiệm chăm sóc cả ngày. Cả gia đình cũng tìm được sự cân bằng giữa việc nuôi dạy con và chăm lo cho sức khỏe của ông bà.
Từ câu chuyên trên có thể thấy, ông bà lớn tuổi, sức khỏe không còn dẻo dai như trước và cũng cần có thời gian nghỉ ngơi, chăm sóc bản thân. Việc đảm nhận trách nhiệm chăm cháu trong thời gian dài có thể khiến ông bà dễ mệt mỏi, ảnh hưởng đến sức khỏe, đặc biệt khi phải bế bồng, thức đêm hoặc theo sát những đứa trẻ còn nhỏ, hiếu động.
Vì vậy, nếu có điều kiện, bố mẹ nên chủ động chia sẻ trách nhiệm chăm con thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào ông bà. Khi gánh nặng được san sẻ hợp lý, trẻ vẫn nhận được sự quan tâm, bố mẹ yên tâm làm việc, còn ông bà có thể tận hưởng tuổi già khỏe mạnh và đồng hành cùng con cháu theo cách nhẹ nhàng, bền vững hơn.
Bố mẹ và ông bà bất đồng quan điểm nuôi dạy
Theo nhà giáo dục Maria Montessori: "Mọi điều chúng ta làm cho một đứa trẻ trong những năm đầu đời đều sẽ đơm hoa kết trái, không chỉ ảnh hưởng đến hiện tại mà còn theo con suốt cả cuộc đời."
Nếu vai trò của mỗi người trong gia đình không được phân chia rõ ràng hoặc có sự khác biệt về quan điểm nuôi dạy trẻ mà không được trao đổi, thống nhất, những mâu thuẫn giữa các thế hệ rất dễ phát sinh.
Ông bà nuông chiều cháu quá mức
Khi ông bà quá nuông chiều, trẻ có thể gặp khó khăn trong việc hình thành ý thức về các quy tắc và giới hạn. Chẳng hạn, nếu trẻ được thoải mái sử dụng điện thoại, máy tính bảng hay TV trong thời gian dài không có sự kiểm soát, điều này ảnh hưởng đến thị lực, thói quen sinh hoạt và khả năng tập trung.
Nếu một người luôn nghiêm khắc đặt ra quy tắc, trong khi người khác thường xuyên bênh vực hoặc nới lỏng mọi giới hạn, trẻ sẽ khó phân biệt đâu là điều đúng, đâu là điều cần tuân thủ. Lâu dần, trẻ dễ hình thành tâm lý dựa dẫm, thử thách giới hạn hoặc bối rối trước những cách dạy khác nhau.
Ông bà có thể hỗ trợ chăm cháu, nhưng không nên gánh toàn bộ trách nhiệm nuôi dạy
Việc ông bà hỗ trợ chăm sóc cháu là điều quen thuộc trong nhiều gia đình Việt Nam. Đây là sự sẻ chia giúp bố mẹ yên tâm làm việc và giảm bớt áp lực trong những năm đầu đời của con. Tuy nhiên, không có nghĩa ông bà cần gánh vác toàn bộ trách nhiệm nuôi dạy trẻ.
Nếu bố mẹ thường xuyên vắng mặt, dù trẻ được chăm sóc chu đáo về ăn uống và sinh hoạt, các em vẫn có thể thiếu đi sự gắn kết tình cảm với bố mẹ. Trong khi đó, sự hiện diện và đồng hành của bố mẹ là yếu tố rất quan trọng đối với quá trình phát triển cảm xúc và nhân cách của trẻ.
Ở giai đoạn phát triển quan trọng như những năm đầu đời, khi trẻ cần xây dựng cảm giác an toàn, học các quy tắc ứng xử và hình thành nền tảng nhân cách, sự đồng hành của bố mẹ có ý nghĩa rất lớn đối với sự phát triển lâu dài của con.
Vì vậy, mô hình chăm sóc trẻ lý tưởng là sự phối hợp giữa các thế hệ. Ông bà có thể hỗ trợ đưa đón cháu, chuẩn bị bữa ăn hoặc chăm sóc khi cần thiết, trong khi bố mẹ vẫn cần giữ vai trò chính trong việc nuôi dạy, đồng hành và định hướng cho con mỗi ngày.
Ví dụ, dành khoảng 30 phút trò chuyện sau giờ làm, đọc sách cho con trước khi đi ngủ hay cùng con đi dạo, vui chơi vào cuối tuần cũng đủ để vun đắp tình cảm gia đình.
Ông bà là chỗ dựa quý giá của gia đình, nhưng việc chăm cháu nên là sự hỗ trợ, không phải trách nhiệm lâu dài. Khi bố mẹ chủ động đồng hành cùng con và biết chia sẻ gánh nặng với ông bà, trẻ sẽ có điều kiện phát triển, trong khi ông bà cũng có thêm thời gian nghỉ ngơi, giữ gìn sức khỏe và tận hưởng tuổi già bên con cháu.
