Đồng yên tăng nhanh, carry trade bắt đầu chịu sức ép
Đồng yên đang có những phiên tăng giá đáng chú ý trước thềm cuộc họp chính sách của BOJ. Ngày 8/9, tỷ giá USD/JPY giảm xuống 152,89 yên/USD, mức mạnh nhất của đồng tiền Nhật Bản kể từ tháng 2. Đáng chú ý, chỉ chưa đầy một tuần trước, tỷ giá vẫn dao động quanh 160 yên/USD.
Đà tăng nhanh của yên đang khiến những nhà đầu tư sử dụng chiến lược carry trade phải tính toán lại rủi ro.
Carry trade là chiến lược trong đó nhà đầu tư vay một đồng tiền có lãi suất thấp, sau đó chuyển vốn sang tài sản hoặc đồng tiền có lợi suất cao hơn để hưởng phần chênh lệch. Đồng yên từ lâu được sử dụng phổ biến cho chiến lược này bởi Nhật Bản duy trì mặt bằng lãi suất rất thấp trong thời gian dài.
Tuy nhiên, khi yên tăng giá, lợi nhuận từ chênh lệch lãi suất có thể nhanh chóng bị xóa sạch bởi khoản lỗ tỷ giá.
Trong trường hợp đồng yên tiếp tục tăng mạnh, nhà đầu tư có thể phải mua yên để đóng các khoản vay hoặc vị thế bán. Khi nhiều người cùng thực hiện động thái này, nhu cầu mua yên tăng lên và lại tạo thêm lực đẩy cho đồng tiền Nhật Bản.
Đây chính là cơ chế có thể biến một đợt tăng giá của yên thành làn sóng tháo gỡ carry trade trên diện rộng.
Lượng vốn liên quan lên tới hàng nghìn tỷ USD
Quy mô thực sự của thị trường carry trade bằng yên rất khó xác định bởi các giao dịch được thực hiện thông qua nhiều hình thức khác nhau. Tuy nhiên, dữ liệu về các khoản vay yên xuyên biên giới cho thấy lượng vốn liên quan đang ở mức rất lớn.
Theo phân tích của Jefferies dựa trên dữ liệu từ Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS), lượng vay yên xuyên biên giới đã tăng lên khoảng 360.000 tỷ yên, tương đương 2.350 tỷ USD, tính đến tháng 3. Đây là mức cao nhất trong khoảng 30 năm.
Con số này không đồng nghĩa toàn bộ khoản vay đều được sử dụng cho carry trade. Dù vậy, nó cho thấy lượng vốn có liên quan đến các giao dịch sử dụng đồng yên làm nguồn tài trợ đang ở mức rất lớn.
Đáng chú ý, đà tăng của yên diễn ra không chỉ với USD. Từ đầu tháng 9, đồng tiền Nhật Bản đã tăng gần 5% so với peso Mexico và lira Thổ Nhĩ Kỳ, hai đồng tiền thường xuất hiện trong các giao dịch tìm kiếm lợi suất.
Khi biến động tỷ giá gia tăng, chiến lược từng mang lại lợi nhuận tương đối ổn định trở nên rủi ro hơn. Những lệnh dừng lỗ được thiết lập từ trước cũng có thể lần lượt được kích hoạt, khiến hoạt động mua yên để đóng vị thế diễn ra nhanh hơn.
Thị trường quyền chọn đang phản ánh rõ sự lo lắng này. Mức biến động ngụ ý 3 tháng của cặp USD/JPY đã tăng lên cao nhất trong 6 tháng và ghi nhận mức tăng theo tuần mạnh nhất trong khoảng 2 năm.
Nhà đầu tư nhớ lại cú sốc tháng 8/2024
Diễn biến hiện tại khiến giới đầu tư đặc biệt chú ý bởi thị trường vẫn chưa quên cú sốc carry trade hồi tháng 8/2024.
Khi BOJ tăng lãi suất và đồng yên tăng mạnh, nhiều nhà đầu tư buộc phải đóng các vị thế carry trade. Quá trình này kéo theo việc bán các tài sản rủi ro để thu tiền, sau đó mua yên nhằm hoàn trả khoản vay.
Làn sóng tháo gỡ vị thế diễn ra với tốc độ nhanh từng gây chấn động nhiều thị trường tài chính toàn cầu.
Tuy nhiên, lần này có thể không hoàn toàn giống năm 2024. Nhà đầu tư đã có thêm kinh nghiệm và chuẩn bị tốt hơn trước khả năng BOJ duy trì chính sách tiền tệ cứng rắn.
Một thay đổi đáng chú ý khác là lợi suất tại Nhật Bản đã trở nên hấp dẫn hơn. Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm đang ở vùng cao nhất trong nhiều thập kỷ. Điều này có thể làm giảm nhu cầu đưa vốn ra nước ngoài chỉ để tìm kiếm lợi suất cao hơn.
Nói cách khác, dòng tiền có thêm lý do để ở lại Nhật Bản, thay vì phải tìm kiếm cơ hội tại các thị trường khác.
BOJ có thể quyết định hướng đi tiếp theo của đồng yên
Thị trường hiện đặt cược mạnh vào khả năng BOJ nâng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản lên 1,25%. Theo dữ liệu của Tokyo Tanshi, xác suất cho kịch bản này đã lên tới 97%, tăng đáng kể so với 52% một tháng trước.
Khả năng BOJ tăng lãi suất vào tháng 10 hiện được thị trường đánh giá khoảng 27%, trong khi xác suất cho tháng 12 lên tới 61%.
Nếu BOJ đưa ra tín hiệu cứng rắn hơn dự kiến, đồng yên có thể tiếp tục tăng và gây thêm áp lực lên những vị thế bán yên còn tồn đọng. Một số chuyên gia cho rằng USD/JPY thậm chí có thể lùi về vùng giữa 140 yên/USD nếu quá trình tháo gỡ diễn ra mạnh.
Ngược lại, nếu BOJ tỏ ra thận trọng hoặc không đưa ra tín hiệu rõ ràng về việc tiếp tục tăng lãi suất, đồng yên có thể quay đầu giảm. Khi đó, những nhà đầu tư đã vội đóng vị thế bán yên có thể phải điều chỉnh lại chiến lược.
Vì vậy, câu hỏi quan trọng không chỉ là BOJ có tăng lãi suất hay không, mà còn nằm ở việc đồng yên sẽ phản ứng thế nào sau quyết định chính sách.
Nếu yên tiếp tục giữ được đà tăng, đó có thể là dấu hiệu cho thấy thị trường đang thực sự thay đổi cách định giá chi phí vốn của carry trade.
Trong ngắn hạn, nhà đầu tư nhiều khả năng tiếp tục thu hẹp các vị thế bán yên trước những cuộc họp chính sách quan trọng. Điều này có thể khiến thị trường ngoại hối biến động mạnh hơn.
Dù chưa thể khẳng định một cú sốc tương tự tháng 8/2024 sẽ lặp lại, quy mô vốn liên quan đến carry trade cho thấy một đợt đồng yên tăng quá nhanh vẫn có khả năng tạo hiệu ứng lan truyền. Với những nhà đầu tư từng coi carry trade là chiến lược kiếm lợi nhuận tương đối dễ dàng, môi trường hiện tại đang cho thấy rủi ro đã thay đổi đáng kể.
