Đóng 200 triệu không có nghĩa sẽ nhận lại 200 triệu
Một khách hàng tại Hà Nội cho biết chị tham gia bảo hiểm nhân thọ được 10 năm và duy trì đóng phí đều đặn. Tổng số tiền đã đóng đến nay gần 200 triệu đồng. Khi có ý định dừng hợp đồng trước thời hạn, chị được thông báo giá trị nhận về chỉ khoảng 108 triệu đồng.
Khoản chênh lệch gần 90 triệu đồng khiến người mua không khỏi băn khoăn: Tiền mình đã đóng đi đâu và tại sao đóng suốt 10 năm nhưng khi dừng hợp đồng vẫn nhận về thấp như vậy?
Đây thực tế không phải trường hợp cá biệt. Một trong những nguyên nhân khiến khách hàng bảo hiểm nhân thọ thất vọng là kỳ vọng sản phẩm này hoạt động giống như một khoản tiết kiệm: mỗi năm đóng một số tiền, sau nhiều năm có thể rút lại gần như toàn bộ số tiền gốc, thậm chí có thêm lãi.
Tuy nhiên, bảo hiểm nhân thọ có cơ chế hoàn toàn khác.
Phí bảo hiểm khách hàng đóng không được giữ nguyên trong một tài khoản chờ đến ngày rút. Tùy từng sản phẩm, khoản phí này được phân bổ cho nhiều mục đích khác nhau, trong đó có chi phí bảo vệ rủi ro, các khoản phí liên quan đến hợp đồng, chi phí quản lý và các khoản chi phí khác theo điều khoản sản phẩm.
Chỉ phần tiền còn lại sau khi trừ các khoản phí theo hợp đồng mới được tính vào giá trị tài khoản hoặc giá trị hoàn lại.
Vì sao hủy hợp đồng sớm có thể mất nhiều tiền?
Điểm quan trọng mà người mua cần hiểu là phí bảo hiểm và giá trị hoàn lại không phải là hai con số giống nhau.
Đặc biệt với một số sản phẩm có yếu tố đầu tư, trong những năm đầu hợp đồng có thể phát sinh nhiều loại chi phí. Giá trị hoàn lại vì thế thường thấp hơn đáng kể so với tổng số phí mà khách hàng đã đóng.
Đây cũng là lý do những người tham gia bảo hiểm trong thời gian ngắn rồi yêu cầu chấm dứt hợp đồng có thể chịu mức thiệt hại lớn. Trong một số trường hợp, nếu dừng quá sớm, số tiền nhận về có thể thấp hơn rất nhiều so với số phí đã nộp.
Với hợp đồng kéo dài 10 năm, khoảng cách này có thể đã được thu hẹp so với những năm đầu nhưng không có nghĩa giá trị hoàn lại bắt buộc phải bằng hoặc cao hơn tổng phí đã đóng.
Ngoài các khoản phí theo hợp đồng, nếu sản phẩm có liên kết đầu tư thì giá trị tài khoản còn chịu ảnh hưởng bởi kết quả hoạt động của quỹ. Khi hiệu quả đầu tư không như kỳ vọng, giá trị tài khoản cũng có thể thấp hơn dự tính ban đầu.
Do đó, không thể chỉ lấy con số “tổng phí đã đóng” để suy ra số tiền chắc chắn được nhận khi chấm dứt hợp đồng.
Một ví dụ dễ hiểu
Giả sử một người đóng phí 20 triệu đồng mỗi năm. Sau 10 năm, tổng số tiền đã đóng là 200 triệu đồng.
Nếu đây là một khoản tiền gửi tiết kiệm, về nguyên tắc người gửi vẫn có tiền gốc và phần lãi theo thỏa thuận. Nhưng với bảo hiểm nhân thọ, 200 triệu đồng nói trên đã được sử dụng cho nhiều mục đích trong suốt thời gian hợp đồng có hiệu lực.
Đổi lại, người tham gia được hưởng quyền lợi bảo vệ theo hợp đồng trong 10 năm. Nếu trong thời gian này xảy ra sự kiện bảo hiểm thuộc phạm vi chi trả, công ty bảo hiểm thực hiện nghĩa vụ theo các điều khoản đã cam kết.
Vì vậy, không nên coi toàn bộ số phí đã đóng là một khoản tiền tiết kiệm có thể lấy lại bất cứ lúc nào.
Điều cần kiểm tra trước khi quyết định dừng hợp đồng
Trước khi yêu cầu chấm dứt hợp đồng, người tham gia nên đọc kỹ bảng minh họa quyền lợi và tài liệu hợp đồng để biết chính xác giá trị hoàn lại tại thời điểm hiện tại.
Đặc biệt, cần phân biệt rõ các khái niệm như tổng phí đã đóng, giá trị tài khoản, giá trị hoàn lại, quyền lợi bảo hiểm và các khoản phí. Đây là những con số có ý nghĩa hoàn toàn khác nhau.
Nếu đang gặp khó khăn tài chính, khách hàng cũng không nên vội vàng hủy hợp đồng chỉ vì không muốn tiếp tục đóng phí. Tùy sản phẩm và điều khoản cụ thể, có thể tồn tại những phương án khác như điều chỉnh quyền lợi, thay đổi mức phí hoặc sử dụng các cơ chế duy trì hợp đồng được quy định trong hợp đồng.
Quan trọng nhất là phải hỏi trực tiếp doanh nghiệp bảo hiểm về số tiền thực tế có thể nhận nếu dừng hợp đồng ngay thời điểm hiện tại, thay vì chỉ dựa vào bảng minh họa hoặc những gì được tư vấn trước đây.
Câu chuyện đóng gần 200 triệu đồng nhưng chỉ nhận lại 108 triệu đồng cho thấy một bài học đáng chú ý: bảo hiểm nhân thọ trước hết là sản phẩm bảo vệ tài chính dài hạn, không nên được nhìn nhận đơn thuần như một hình thức gửi tiết kiệm.
Người tham gia cần xác định rõ nhu cầu bảo vệ, khả năng tài chính và thời gian có thể duy trì hợp đồng trước khi ký. Với một sản phẩm có thời hạn dài, việc hiểu rõ các khoản phí và giá trị hoàn lại tại từng thời điểm sẽ giúp tránh những cú sốc tài chính khi muốn dừng hợp đồng giữa chừng.
