Bối cảnh của trận chiến lịch sử
Trận chung kết Champions League đã chính thức được thiết lập. Vào ngày 30 tháng 5 tới đây, Arsenal sẽ đối đầu với Paris-Saint-Germain tại sân vận động Puskas Arena ở Budapest trong một trận đấu hứa hẹn sẽ là một màn đụng độ vô cùng hấp dẫn của những phong cách thi đấu đối lập.
Đoàn quân của Luis Enrique, sau khi lần đầu tiên giành được chiếc cúp danh giá này vào mùa giải trước, mang theo khao khát mãnh liệt để bảo vệ thành công danh hiệu của mình. Họ tiến vào trận đấu cuối cùng bằng một lối chơi tấn công cống hiến, hoa mỹ và dồn dập rực lửa – thứ bóng đá đã trở thành thương hiệu đánh dấu tiến trình của họ xuyên suốt giải đấu năm nay. Ở một thái cực hoàn toàn trái ngược, Arsenal của Mikel Arteta, mang theo hy vọng và giấc mơ lần đầu tiên giành được chiếc cúp vô địch, sẽ bước vào trận thư hùng này với nền tảng là sự kiên cường trong khâu phòng ngự cùng sức nặng từ những mối đe dọa mang tên tình huống cố định.
Vậy, với một trận đấu đầy những toan tính và mưu đồ chiến thuật đang chờ đợi ở phía trước, yếu tố duy nhất nào sẽ thực sự định đoạt kết cục của trận chung kết năm nay? Các chuyên gia bóng đá hàng đầu đã cùng mổ xẻ những khu vực nhạy cảm, nơi ranh giới giữa chiến thắng và thất bại sẽ được quyết định.
Cuộc chiến tuyến giữa và bài toán vây ráp nhạc trưởng PSG
Theo góc nhìn chiến thuật của chuyên gia Oli Kay, để có bất kỳ cơ hội nào đánh bại được hệ thống của Paris Saint-Germain, nhiệm vụ tiên quyết và bắt buộc là bạn phải ngăn chặn được Vitinha, Joao Neves và Warren Zaire-Emery thống trị và điều khiển hoàn toàn khu trung tuyến.
Thế nhưng, câu hỏi hóc búa đặt ra là Mikel Arteta sẽ thực hiện điều đó bằng cách nào? Liệu nhà cầm quân người Tây Ban Nha có chấp nhận đánh đổi, hy sinh sự tinh tế và khả năng sáng tạo của Eberechi Eze hoặc Martin Odegaard để nhường chỗ cho một mẫu tiền vệ mang thiên hướng truyền thống, chắc chắn và kỷ luật hơn? Liệu ông sẽ quyết định "tháo xiềng" cho Declan Rice, để bản hợp đồng đắt giá này tự do săn lùng mọi đối thủ và càn quét mọi đường bóng vô chủ trên mặt cỏ? Hay thay vào đó, ông sẽ chỉ đạo Rice chơi lùi sâu hơn, luôn trong tư thế sẵn sàng nhân đôi lực lượng phòng ngự để bủa vây Khvicha Kvaratskhelia mỗi khi cầu thủ chạy cánh người Gruzia thực hiện những pha đột phá cắt vào trung lộ?
Chúng ta đã từng chứng kiến những cách tiếp cận đa dạng từ các đội bóng tại đấu trường Ngoại hạng Anh khi đối đầu với PSG ở Champions League trong mùa giải này cũng như mùa giải trước. Tất cả những đấu pháp đó đều đã gây ra những sự lúng túng và khó khăn nhất định cho nhà đương kim vô địch nước Pháp ở nhiều thời điểm khác nhau — không đâu xa, chính Arsenal cũng đã làm được điều này trong trận bán kết mùa giải trước. Dù vậy, một sự thật không thể phủ nhận là chưa có bất kỳ hệ thống nào có thể thực sự phá vỡ được nhịp độ và sự kiểm soát của PSG trong một khoảng thời gian thi đấu kéo dài liên tục. Chelsea đã từng chỉ ra một con đường bằng cách áp đảo hoàn toàn PSG trong trận chung kết Club World Cup hồi tháng 7 năm ngoái, nhưng thời gian trôi qua chỉ làm củng cố thêm hoài nghi rằng đó có lẽ chỉ là một ngoại lệ hiếm hoi đối với cả hai đội bóng. Có lẽ việc áp đảo họ trong một trận đấu diễn ra vỏn vẹn 90 phút sẽ dễ dàng hơn nhiều so với việc phải toan tính qua hai lượt trận, nhưng quả thực, điều này luôn dễ nói hơn là làm.
Ngòi nổ Kvaratskhelia và sự chuyển mình của "quái vật Hydra"
Đánh giá về sức mạnh tấn công của đối thủ, Nick Miller đưa ra một sự so sánh đầy hình tượng: Hàng công của PSG giống hệt như một con quái vật hydra. Nếu bạn chặt đứt một trong những cái đầu của nó, thì ngay lập tức một cái đầu khác cũng có khả năng lao xuống và cắn bạn.
Mặc dù vậy, nếu Arsenal có thể tìm ra phương án để cản bước tiến của Khvicha Kvaratskhelia, họ sẽ tự trao cho mình một cơ hội lớn hơn rất nhiều để lần đầu tiên giành được Champions League.
Người hâm mộ có quyền tự hỏi liệu Mikel Arteta có thể làm một điều gì đó bất thường và thay đổi hệ thống của mình một chút, nhằm cung cấp thêm sự bảo vệ cần thiết cho hành lang cánh phải của Pháo thủ. Liệu ông có chuyển sang một sơ đồ có hơi hướng giống với 4-3-3 cùng một hàng tiền vệ ba người theo phong cách truyền thống? Dấu hỏi lớn được đặt ra trong vài trận đấu gần đây là liệu Martin Zubimendi hay Myles Lewis-Skelly sẽ sát cánh cùng Declan Rice ở khu vực giữa sân, nhưng có khi nào câu trả lời sẽ là cả hai? Phương án đó sẽ cho phép một trong số họ lùi sâu hơn ở phía cánh phải để hỗ trợ bọc lót cho Ben White, hoặc bất kỳ cái tên nào đảm nhận vị trí hậu vệ biên. Hoặc có lẽ Bukayo Saka sẽ được kéo vào trung lộ để nhường cánh phải cho một cầu thủ có tư duy phòng ngự xuất sắc hơn. Arteta thường xuyên xáo trộn nhân sự nhưng lại rất hiếm khi thay đổi sơ đồ đội hình của mình. Đối với trận đấu lớn nhất của cuộc đời mình, liệu ông có bị cám dỗ để tạo ra một ngoại lệ?
Đi sâu vào chi tiết, chuyên gia Sarah Shephard nhấn mạnh: Khvicha Kvaratskhelia chính là mối đe dọa lớn nhất. Cầu thủ chạy cánh của PSG sở hữu số lần đóng góp trực tiếp vào bàn thắng nhiều nhất (10 bàn thắng, sáu pha kiến tạo) tại đấu trường Champions League mùa này. Anh hội tụ đủ tốc độ, sức mạnh và sự chính xác đến tàn nhẫn trước khung thành để có thể xé toang ngay cả những hàng phòng ngự kiên cố nhất. Dù nhiệm vụ "đeo gông" cầu thủ người Gruzia được giao phó cho Jurrien Timber hay Ben White, vai trò của họ sẽ mang tính chất vô cùng sống còn nếu đội bóng của Mikel Arteta muốn níu giữ bất kỳ cơ hội nào trong việc cản bước nhà đương kim vô địch bảo vệ vương miện.
Bản lĩnh nhà vua và tâm lý ngàn cân
Một khía cạnh khác được Anantaajith Raghuraman mang ra mổ xẻ chính là cách tiếp cận của PSG. Cách nhà đương kim vô địch bước vào trận chung kết có thể mang tính chất định đoạt. Trận bán kết gặp Bayern Munich đã chứng kiến họ phô diễn hai phong cách hoàn toàn trái ngược nhau. Tại Paris, đội bóng của Luis Enrique đã đạt đến đỉnh cao của sự thăng hoa, gieo rắc sự tàn phá mỗi khi họ tràn lên phía trước, trong khi hệ thống high-press (gây áp lực tầm cao) của họ cũng tạo ra vô vàn rắc rối cho Bayern. Phong thái này làm người ta nhớ lại cách họ đã từng nghiền nát Inter trong trận chung kết mùa giải trước.
Trước Bayern, họ đã trình diễn một phần sức mạnh đó vào thời điểm ban đầu để tạo ra vùng an toàn với hai bàn cách biệt, trước khi chủ động thu mình lại thành một khối phòng ngự vô cùng kiên cố. PSG thi đấu đầy sức mạnh thể chất, không ngần ngại thực hiện các pha phạm lỗi chiến thuật, trì hoãn các tình huống khởi động lại trận đấu và triệt tiêu mọi khoảng trống khiến Bayern không thể len lỏi qua. Họ dường như còn tận hưởng những giây phút làm công tác phòng ngự, đồng thời vẫn gieo rắc vô số mối đe dọa từ các tình huống phản công sắc lẹm.
Hàng phòng ngự của Arsenal đã đứng vững trước vô vàn những cách tiếp cận đa dạng của các đối thủ xuyên suốt mùa giải qua. Nếu có một đội bóng nào được trang bị đủ vũ khí để đối phó với sự mượt mà và biến hóa của PSG, thì đó chỉ có thể là đội bóng của Mikel Arteta. Tuy nhiên, liệu họ có thể đối phó với vô số những phương thức tinh vi mà PSG có thể dùng để làm tổn thương họ? Nếu PSG tùy chỉnh và thay đổi cách tiếp cận ngay giữa trận đấu, liệu hàng công của Arsenal có thể tìm ra lời giải?
Tim Spiers đặt vấn đề về mặt thế trận: Nếu Arsenal muốn bước lên bục vinh quang, bạn có thể hình dung rằng họ sẽ phải là người mở tỷ số trước. Cách mà PSG giành lấy lợi thế dẫn bàn từ sớm và sau đó dập tắt một hàng công đang rực sáng của Bayern (một hàng công rõ ràng được đánh giá là vượt trội hơn so với Arsenal) một cách tương đối dễ dàng, ngay trên chính thánh địa của đội bóng nước Đức, đã minh chứng rõ nét cho sự trưởng thành và kinh nghiệm dày dặn mà đội bóng của Luis Enrique hiện đang sở hữu.
Nếu Arsenal dẫn trước, liệu họ có thể chịu đựng được sức ép của trận đấu vĩ đại nhất trong toàn bộ lịch sử tồn tại của câu lạc bộ? Bài học nhãn tiền vẫn còn đó ở trận chung kết Carabao Cup, khi họ đã vật lộn để áp đặt bản thân trong một sự kiện mang tính chất khá quan trọng, thế nhưng sân khấu chung kết Champions League lại hoàn toàn nằm ở một đẳng cấp khác biệt.
Bức tranh toàn cảnh, theo Shephard, còn nằm ở việc Arsenal sẽ thoát ra khỏi một mùa giải quốc nội khốc liệt như thế nào, khi nó đang vắt kiệt từng giọt cuối cùng về sự kiên cường trong tâm lý, thể chất, cũng như sự tập trung và năng lượng của họ.
Nếu họ đặt chân đến Budapest với vị thế của những nhà vô địch Ngoại hạng Anh, điều đó sẽ tác động đến tâm lý của họ ra sao? Liệu nó có giải phóng họ khỏi sức nặng ngàn cân của sự kỳ vọng đã đeo bám suốt nhiều năm qua và cho phép họ thi đấu với một sự tự do, không sợ hãi để khiến PSG phải ngỡ ngàng? Ở chiều ngược lại, nếu họ đến với trận chung kết sau khi vừa đánh mất chức vô địch trong những vòng đua cuối cùng, sự thất vọng sẽ ăn mòn họ như thế nào? Liệu áp lực của việc phải nắm lấy cơ hội cuối cùng trong một mùa giải có quá nhiều điều để mất sẽ lớn đến mức không thể chịu đựng nổi? Hay chính nỗi đau đó sẽ thổi bùng lên một ý chí khao khát chiến thắng mãnh liệt, thứ mà ngay cả những tài năng tấn công đáng sợ nhất của PSG cũng không thể khuất phục?
Việc vô địch Premier League sẽ tiếp thêm cho Pháo thủ niềm tin và động lực to lớn. Tuy nhiên, với việc PSG đang đi trước Arsenal vài năm trong tiến trình tiến hóa của đội bóng, nhiệm vụ của Mikel Arteta là phải vượt qua sự chênh lệch về kỹ năng và sự am hiểu trong những trận cầu đinh. Đó là một nhiệm vụ đầy chông gai nhưng, với một kế hoạch tác chiến khôn ngoan và sự đồng hành của một chút may mắn, nó không phải là điều bất khả thi.
