Cúm B diễn tiến phức tạp ở nhóm nguy cơ cao: chuyên gia khuyến cáo theo dõi sớm và tiêm phòng đầy đủ

Ghi nhận từ các cơ sở điều trị tuyến cuối cho thấy nhiều trường hợp cúm B nhập viện trong tình trạng nặng, đặc biệt ở người cao tuổi và người có bệnh nền. Trước tình hình này, chuyên gia khuyến nghị phát hiện sớm, theo dõi y tế và tiêm vaccine đầy đủ hàng năm.

Nhiều ca cúm B nhập viện trong tình trạng viêm phổi, suy hô hấp

Theo ghi nhận của Báo điện tử Chính phủ, tại Khoa Cấp cứu – Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương đang điều trị cho nhiều bệnh nhân cúm B với bệnh cảnh phức tạp. Phần lớn người bệnh thuộc nhóm cao tuổi hoặc có sẵn bệnh mạn tính, trong đó các triệu chứng ban đầu thường không rầm rộ, dễ khiến người bệnh chủ quan.

Nhiều trường hợp khởi phát chỉ với cảm giác mệt mỏi, đau đầu, sốt nhẹ hoặc ho thoáng qua. Tuy nhiên, sau vài ngày, bệnh có thể tiến triển thành viêm phổi, khó thở, buộc phải nhập viện điều trị tích cực.

Những trường hợp thực tế cho thấy cúm B không nên xem nhẹ

Một trường hợp được các bác sĩ chia sẻ là bệnh nhân ngoài 70 tuổi với bệnh nền tăng huyết áp. Trước khi nhập viện, bệnh nhân chỉ mệt mỏi, đau đầu và buồn nôn trong vài ngày. Do không đo thân nhiệt, gia đình cho rằng người bệnh chỉ bị cảm thông thường. Khi vào viện, bệnh nhân đã xuất hiện suy hô hấp, cần hỗ trợ thở oxy; xét nghiệm xác định dương tính với virus cúm B, kèm viêm phổi.

Một trường hợp khác là bệnh nhân 60 tuổi ở Hải Dương, có tiền sử đái tháo đường và viêm gan B. Sau khi điều trị cúm B tại cơ sở tư nhân, bệnh nhân hết sốt, nhưng vài ngày sau đó xuất hiện mệt nhiều và khó thở trở lại. Khi chuyển lên Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bệnh nhân được đánh giá viêm phổi tiến triển trên nền cúm B.

Nặng nhất trong số các trường hợp đang điều trị là bệnh nhân cao tuổi ở Hà Nội, có tiền sử bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) nhiều năm. Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng, sốt cao, suy hô hấp nặng, phải thở máy. Các bác sĩ nhận định cúm B trên nền bệnh phổi mạn tính nghi ngờ có bội nhiễm nấm xâm lấn, khiến điều trị phức tạp hơn.

Cúm B và nhóm nguy cơ cao: Vì sao dễ biến chứng?

PGS. Cao Hữu Nghĩa – Trưởng Bộ môn Khoa học Y sinh, Viện Pasteur TP.HCM - cho biết cúm B là bệnh nhiễm virus đường hô hấp thường gặp. Ở người khỏe mạnh, bệnh có thể tự khỏi sau vài ngày. Tuy nhiên, ở người cao tuổi hoặc người có bệnh nền mạn tính, khả năng đáp ứng miễn dịch suy giảm khiến việc kiểm soát virus kém hiệu quả hơn.

“Ở người cao tuổi hoặc người có các bệnh mạn tính như đái tháo đường, bệnh phổi mạn tính hay tim mạch, nhiễm cúm không chỉ ảnh hưởng đến đường hô hấp. Virus cúm còn tạo ra phản ứng viêm toàn thân, làm mất ổn định các bệnh nền sẵn có, từ đó làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ, rối loạn đường huyết hoặc khởi phát các đợt cấp COPD”, PGS. Nghĩa phân tích.

PGS.TS.BS. Cao Hữu Nghĩa

Đáng lưu ý, cúm B không phải lúc nào cũng biểu hiện rầm rộ ngay từ đầu, khiến người bệnh dễ tự điều trị tại nhà và bỏ qua “thời điểm vàng” để được theo dõi y tế phù hợp. Từ trước đến nay, nhân viên y tế thường “được học” và “được biết” cúm B thường nhẹ và ít gây thành dịch; nhưng rõ ràng với diễn tiến dịch tễ học phân tử gần đây cho thấy Cúm B đã có những thay đổi về đặc tính gây bệnh, thay đổi di truyền của nhóm và phân nhóm vi rút cúm. Sự xuất hiện của biến chủng A/H3N2 phân nhóm K (2023) hay cúm B hiện nay… là minh chứng điển hình cho sự thay đổi tính “kháng nguyên” của vi rút “luôn biến đổi” này.

Tiêm vaccine cúm: Giảm nguy cơ nặng và biến chứng

Các nghiên cứu y khoa cho thấy, vaccine cúm không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc cúm, mà quan trọng hơn là giảm tỷ lệ nhập viện, biến chứng viêm phổi và tử vong, nhất là ở người cao tuổi và người có bệnh nền. Trong trường hợp vẫn mắc cúm sau tiêm, mức độ bệnh thường nhẹ hơn, hạn chế biến chứng hơn và thời gian hồi phục nhanh hơn so với người không tiêm.

Bên cạnh tiêm phòng, PGS. Nghĩa cũng khuyến cáo người dân chủ động đi khám khi có triệu chứng cúm trên 1–2 ngày, không tự ý dùng thuốc kéo dài tại nhà, đeo khẩu trang, rửa tay thường xuyên để hạn chế lây nhiễm trong gia đình.

Hiểu đúng về cúm B giúp người dân chủ động bảo vệ sức khỏe, tránh chủ quan nhưng cũng không hoang mang

Người dân, đặc biệt là các nhóm có nguy cơ cao, cần theo dõi các triệu chứng nghi ngờ cúm như sốt, ho, đau họng, mệt mỏi, đau nhức cơ… và thăm khám kịp thời theo hướng dẫn, theo dõi của nhân viên y tế.

Trong bối cảnh virus cúm liên tục biến đổi, tiêm vaccine cúm hàng năm chính là biện pháp phòng bệnh đơn giản, hiệu quả và chủ động nhất, giúp bảo vệ bản thân, gia đình và giảm gánh nặng cho hệ thống y tế. Chủ động tiêm phòng không chỉ là lựa chọn cá nhân, mà còn là đầu tư cho sức khỏe lâu dài, đặc biệt khi bước vào độ tuổi hoặc nhóm nguy cơ cao.

Virus cúm mùa gồm nhiều chủng như H1N1, H3N2 và hai dòng cúm B. Các chủng này biến đổi liên tục, chủng lưu hành năm nay có thể không giống năm trước. Khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho mùa cúm 2026 cũng cập nhật thành phần vaccine để phù hợp với các chủng đang lưu hành. Đây là lý do vì sao người dân cần được tiêm vaccine cúm nhắc hàng năm để duy trì miễn dịch bảo vệ tốt nhất.