Cuộc gọi video giống người thân vẫn có thể là một cái bẫy
Công an thành phố Đồng Nai vừa đưa ra cảnh báo về một thủ đoạn lừa đảo đáng chú ý: kẻ gian lợi dụng tài khoản mạng xã hội bị chiếm quyền cùng hình ảnh, video, giọng nói được thu thập trên Internet để giả danh người thân, bạn bè.
Zalo và các nền tảng mạng xã hội có tính năng gọi video khiến thủ đoạn này càng dễ tạo lòng tin. Nạn nhân có thể nhìn thấy khuôn mặt quen thuộc, nghe giọng nói giống người mình biết và từ đó cho rằng người đang trò chuyện thực sự là người thân.
Sau khi tạo được lòng tin, kẻ gian thường dựng lên một tình huống khẩn cấp để thúc giục chuyển tiền. Chẳng hạn, người gọi có thể nói đang gặp sự cố, cần tiền cấp cứu, đang ở sân bay hoặc cần thanh toán một khoản tiền ngay lập tức.
Điểm nguy hiểm nằm ở việc nạn nhân thường không có nhiều thời gian suy nghĩ. Cảm giác lo lắng cho người thân cộng với yêu cầu "chuyển ngay" dễ khiến họ bỏ qua những bước kiểm tra thông thường.
Đặc biệt, việc hình ảnh và giọng nói giống người quen không phải bằng chứng chắc chắn rằng người gọi là chính chủ.
4 dấu hiệu nên đặc biệt cảnh giác
Một trong những dấu hiệu đáng chú ý là cuộc gọi có những biểu hiện bất thường. Khuôn mặt có thể chuyển động thiếu tự nhiên, khẩu hình và âm thanh đôi khi không đồng bộ hoặc hình ảnh có những điểm khó giải thích.
Tuy nhiên, người dân không nên chỉ dựa vào một dấu hiệu để kết luận cuộc gọi là deepfake. Công nghệ giả mạo ngày càng phát triển nên điều quan trọng nhất vẫn là xác minh danh tính bằng một kênh khác.
Một dấu hiệu khác là người gọi cố tình rút ngắn cuộc trò chuyện. Họ có thể viện lý do mạng yếu, điện thoại sắp hết pin hoặc không thể bật camera lâu. Điều này khiến người nhận không có đủ thời gian quan sát và kiểm tra kỹ.
Đáng chú ý nhất là những yêu cầu chuyển tiền trong tình huống quá gấp. Nếu người gọi liên tục nói rằng phải chuyển trong vài phút, không được kể với người khác hoặc không có thời gian giải thích, người nhận càng cần bình tĩnh.
Ngoài ra, hãy kiểm tra kỹ tài khoản nhận tiền. Nếu người thân yêu cầu chuyển vào một tài khoản lạ, tài khoản không thường sử dụng hoặc thông tin người nhận không phù hợp, tuyệt đối không nên thực hiện giao dịch ngay.
Nhớ nguyên tắc "cúp máy – xác minh – rồi mới chuyển"
Khi nhận cuộc gọi có dấu hiệu bất thường, việc đầu tiên cần làm là không chuyển tiền ngay.
Bạn có thể kết thúc cuộc gọi rồi chủ động gọi lại bằng số điện thoại đã lưu từ trước. Nếu vẫn nghi ngờ, hãy sử dụng một phương thức liên lạc khác để xác nhận.
Không nên gọi lại bằng chính tài khoản vừa liên hệ nếu có khả năng tài khoản của người thân đã bị chiếm quyền.
Một cách khác là đặt những câu hỏi mà chỉ người thân thực sự mới dễ dàng trả lời, chẳng hạn một kỷ niệm chung, một thông tin cá nhân hoặc một sự việc vừa xảy ra giữa hai người. Nếu người gọi liên tục né tránh, trả lời mơ hồ hoặc tìm cách chuyển chủ đề, cần dừng giao dịch.
Khi kiểm tra thông tin chuyển khoản, cũng không nên chỉ nhìn tên người thụ hưởng. Hãy đối chiếu số tài khoản, tên ngân hàng và toàn bộ thông tin giao dịch trước khi thực hiện.
Ngay cả khi tên người nhận tiền trùng với tên người thân, điều đó cũng chưa đủ để chứng minh người đang yêu cầu chuyển tiền là chính chủ.
Chủ động bảo vệ tài khoản và thông tin cá nhân
Bên cạnh việc cảnh giác với các cuộc gọi bất thường, người dùng nên hạn chế công khai quá nhiều hình ảnh, video và thông tin cá nhân trên mạng xã hội. Đây có thể là nguồn dữ liệu để kẻ xấu khai thác nhằm phục vụ việc giả mạo.
Các tài khoản quan trọng cũng nên được bật xác thực hai yếu tố. Tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã OTP, mã xác thực hoặc thông tin đăng nhập cho người khác.
Nếu phát hiện tài khoản Zalo, Facebook hoặc mạng xã hội của người thân có biểu hiện bất thường, hãy nhanh chóng liên hệ với họ bằng số điện thoại hoặc một kênh khác để thông báo.
Trong bối cảnh công nghệ AI ngày càng có khả năng tạo ra hình ảnh và giọng nói giống người thật, đừng xem một cuộc gọi video là bằng chứng tuyệt đối về danh tính người đang gọi.
Nếu có yêu cầu chuyển tiền bất ngờ, hãy nhớ nguyên tắc đơn giản: cúp máy – xác minh bằng kênh khác – kiểm tra kỹ thông tin – rồi mới quyết định. Chỉ vài chục giây bình tĩnh có thể giúp tránh một giao dịch đáng tiếc.
