Nhiều phụ nữ mang thai hoặc sau sinh bất ngờ phát hiện vùng nách xuất hiện những khối phồng lạ, mềm, thậm chí căng tức và to dần theo từng giai đoạn của thai kỳ. Không ít người lầm tưởng đó chỉ là mỡ thừa do tăng cân hoặc hạch bạch huyết sưng lên nên chủ quan bỏ qua.
Chỉ đến khi những "khối u" này ngày càng rõ, gây đau hoặc ảnh hưởng đến việc mặc đồ, họ mới tìm đến bác sĩ và nhận được một chẩn đoán khiến nhiều người ngỡ ngàng: tuyến vú phụ.
Mùa hè năm nay, chị Sa Sa, một bà mẹ hai con sống tại quận Lâm Bình, thành phố Hàng Châu (Trung Quốc), cuối cùng cũng có thể tự tin diện váy hai dây và áo sát nách sau nhiều năm mặc cảm vì hai khối sưng lớn dưới cánh tay.
Mọi chuyện bắt đầu từ thời điểm mang thai. Chị nhận thấy vùng nách hai bên ngày càng đầy lên bất thường nhưng nghĩ đó chỉ là hệ quả của việc tăng cân. Sau khi sinh con và bước vào giai đoạn cho con bú, phần nách tiếp tục sưng to, phình rõ như có thêm một cặp ngực nhỏ.
Dù đã cai sữa, tình trạng này vẫn không hề cải thiện. Hai khối phồng dưới nách khiến chị mất tự tin mỗi khi mặc quần áo ôm sát hoặc trang phục mùa hè. Suốt thời gian dài, người mẹ trẻ âm thầm chịu đựng vì không biết mình gặp vấn đề gì.
Sau khi tìm hiểu trên mạng và thấy nhiều phụ nữ có triệu chứng tương tự, chị quyết định đến Bệnh viện Phụ sản và Nhi đồng quận Lâm Bình để kiểm tra. Tại đây, bác sĩ Nhâm Phương - Trưởng khoa Ngoại tuyến vú và tuyến giáp, chẩn đoán chị mắc tuyến vú phụ.
Tuyến vú phụ đa phần không quá nguy hiểm và có thể được phẫu thuật cắt bỏ qua đường nách - Ảnh minh hoạ.
Theo bác sĩ, đây là tình trạng mô tuyến vú phát triển ở ngoài vị trí bình thường, phổ biến nhất là vùng nách. Trường hợp của chị Sa Sa có mô tuyến khá lớn, nhô cao rõ rệt nên phẫu thuật là phương án phù hợp nhất.
Các bác sĩ đã tiến hành cắt bỏ tuyến vú phụ qua đường nách, đồng thời khâu thẩm mỹ theo nếp da tự nhiên để hạn chế sẹo. Ca mổ diễn ra thuận lợi, giúp người mẹ lấy lại sự tự tin sau nhiều năm mặc cảm. Không chỉ riêng chị Sa Sa, các bác sĩ cho biết đây là tình trạng tương đối phổ biến nhưng nhiều phụ nữ không hề biết mình mắc phải.
Tuyến vú phụ ở phụ nữ mang thai và sau sinh: Khi nào bình thường, khi nào cần điều trị?
Tuyến vú phụ (Accessory breast hay Polymastia) là một dị tật bẩm sinh hình thành từ giai đoạn phôi thai. Trong quá trình phát triển của thai nhi, cơ thể sẽ xuất hiện một "đường sữa" (milk line) kéo dài từ nách xuống vùng bẹn. Bình thường, chỉ có một cặp tuyến vú ở ngực phát triển, còn các mô tuyến khác sẽ tự thoái hóa.
Tuy nhiên, ở một số người, một phần mô tuyến trên đường sữa không biến mất hoàn toàn mà tiếp tục tồn tại, tạo thành tuyến vú phụ. Theo các nghiên cứu, khoảng 2-6% dân số có tuyến vú phụ với mức độ biểu hiện khác nhau và nữ giới gặp nhiều hơn nam giới.
Vì sao mang thai mới phát hiện?
Nhiều người mang tuyến vú phụ từ nhỏ nhưng hoàn toàn không biết vì kích thước rất nhỏ.
Khi mang thai, nồng độ estrogen, progesterone và prolactin tăng mạnh để chuẩn bị cho quá trình tiết sữa. Chính sự thay đổi hormone này cũng kích thích mô tuyến vú phụ phát triển giống như tuyến vú chính.
Do đó, nhiều thai phụ lần đầu nhận thấy vùng nách xuất hiện khối mềm, căng tức, đau nhẹ hoặc phình to rõ rệt. Sau sinh, đặc biệt trong thời gian cho con bú, tuyến vú phụ còn có thể tiếp tục to lên, thậm chí tiết sữa nếu chứa đầy đủ mô tuyến và ống dẫn sữa.
Phân biệt tuyến vú phụ và mỡ thừa
Không phải mọi khối phồng ở nách đều là tuyến vú phụ.
Tuyến vú phụ thật thường chứa mô tuyến nên kích thước thay đổi theo chu kỳ nội tiết, dễ căng đau vào kỳ kinh hoặc sau sinh. Một số trường hợp còn xuất hiện núm vú nhỏ hoặc tiết dịch sữa.
Trong khi đó, tuyến vú phụ giả chủ yếu là mô mỡ tích tụ dưới da, thường gặp ở người tăng cân hoặc mặc áo ngực không phù hợp. Khối mỡ này ít thay đổi theo hormone và không có khả năng tiết sữa.
Việc phân biệt hai tình trạng cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám kết hợp siêu âm để đưa ra chẩn đoán chính xác.
Tuyến vú phụ có nguy hiểm không?
Phần lớn trường hợp tuyến vú phụ lành tính và không ảnh hưởng đến sức khỏe.
Tuy nhiên, vì vẫn là mô tuyến vú nên khu vực này cũng có thể gặp các bệnh lý tương tự tuyến vú bình thường như viêm tuyến vú, u xơ tuyến vú, nang tuyến vú và hiếm gặp hơn là ung thư.
Người bệnh nên đi khám nếu xuất hiện các dấu hiệu như:
- Khối vùng nách ngày càng to nhanh.
- Đau kéo dài hoặc sưng nhiều.
- Da đỏ, nóng, tiết dịch bất thường.
- Sờ thấy khối cứng, bờ không rõ.
- Khối tồn tại lâu sau khi đã cai sữa.
Điều trị như thế nào?
Nếu tuyến vú phụ nhỏ, không đau và không ảnh hưởng thẩm mỹ, người bệnh chỉ cần theo dõi định kỳ.
Với trường hợp gây đau, tái viêm nhiều lần, tiết sữa hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật cắt bỏ mô tuyến. Hiện nay, nhiều cơ sở áp dụng kỹ thuật mổ qua đường nách kết hợp khâu thẩm mỹ nên sẹo thường được giấu trong nếp gấp tự nhiên.
Đối với tuyến vú phụ giả do tích tụ mỡ, người bệnh có thể cải thiện bằng kiểm soát cân nặng, tập luyện vùng vai - ngực hoặc hút mỡ thẩm mỹ nếu có chỉ định.
Các chuyên gia khuyến cáo phụ nữ mang thai và sau sinh không nên chủ quan khi thấy vùng nách xuất hiện khối bất thường. Việc thăm khám sớm sẽ giúp xác định chính xác nguyên nhân, tránh nhầm lẫn với các bệnh lý khác của tuyến vú và lựa chọn phương pháp xử trí phù hợp.
