Vào lúc 11 giờ sáng, chuyên gia tâm lý Hongxiao nhận được tin nhắn từ một người mẹ: “Con gái tôi năm nay 8 tuổi, học rất giỏi và luôn nằm trong top 5 học sinh xuất sắc nhất lớp. Nhưng hôm qua, con đột nhiên hỏi: "Mẹ ơi, mẹ yêu con hay yêu điểm số của con?". Tôi sững người, không biết phải trả lời thế nào”.
Tin nhắn ấy khiến chuyên gia suy nghĩ rất lâu. Bởi trong nhiều gia đình, những cuộc trò chuyện giữa bố mẹ và con cái dường như đang dần xoay quanh chuyện học hành:
"Con làm xong bài tập chưa?"
"Đợt này con được xếp thứ mấy?"
"Bạn khác làm được, tại sao con lại không?"
Bố mẹ thường quan tâm đến điểm số, thứ hạng và thành tích ngoại khóa của con, nhưng lại ít khi hỏi một câu giản dị: "Hôm nay con có vui không?".
Bố mẹ mong muốn nuôi dưỡng nhiều đứa trẻ xuất sắc, nhưng đôi khi quên chăm sóc thế giới nội tâm của con
Một nhà tâm lý học trẻ em từng chia sẻ: "Trẻ em ngày nay không thiếu thốn về vật chất, nhưng lại dễ bị bỏ đói về mặt tinh thần".
Nhiều đứa trẻ được bố mẹ trang bị những chiếc ba lô đắt tiền, theo học các lớp năng khiếu và chương trình giáo dục tốt. Thế nhưng, các em lại thiếu một nơi để thoải mái bộc lộ cảm xúc thật của mình.
Lịch học kín mít khiến trẻ hiếm khi có thời gian nghỉ ngơi, vui chơi hay thỏa sức tưởng tượng. Các em thường được khen là thông minh, giỏi giang, nhưng lại không dám thể hiện sự bất bình, buồn bã hay yếu đuối.
Khi cảm xúc và nhu cầu tinh thần không được quan tâm, thành tích dù tốt đến đâu cũng khó bù đắp những khoảng trống trong tâm hồn trẻ.
Những đứa trẻ có nội tâm vững vàng, ánh mắt luôn rạng rỡ thường lớn lên trong những gia đình có sự gắn kết sâu sắc. Đó là nơi trẻ được lắng nghe, thấu hiểu và chấp nhận.
Bố mẹ dành thời gian bên con, nhưng thiếu sự hiện diện trọn vẹn
Nhiều bố mẹ nghĩ rằng chỉ cần dành nhiều thời gian ở bên con là đủ. Tuy nhiên, hãy thử nhìn lại cách tương tác hàng ngày:
Khi giúp con làm bài tập, bố mẹ có thường xuyên vừa làm vừa lướt điện thoại?
Khi đưa con đến công viên, bố mẹ có tranh thủ nghe điện thoại công việc?
Khi con hào hứng kể chuyện ở trường, bố mẹ có thực sự lắng nghe hay chỉ đáp lại qua loa: "Ừ, hay đấy!"?
Sự hiện diện về thể chất nhưng thiếu kết nối cảm xúc khiến trẻ dễ cảm thấy mình không được quan tâm, dù bố mẹ vẫn luôn ở bên cạnh.
Thời gian chất lượng không nhất thiết phải kéo dài hàng giờ. Điều quan trọng là bố mẹ dành cho con sự chú ý trọn vẹn. Ngay cả 10 phút mỗi ngày cũng có ý nghĩa nếu cả hai thực sự kết nối.
Vì vậy, bố mẹ có thể bắt đầu bằng những việc đơn giản:
Đặt điện thoại xuống và nhìn vào con: Hãy dành sự chú ý cho trẻ, để con cảm nhận được rằng những điều mình chia sẻ luôn được bố mẹ quan tâm.
Để con chủ động lựa chọn hoạt động: Trong khoảng thời gian này, trẻ muốn kể chuyện về nhân vật yêu thích, chơi trò gia đình hay cùng bố mẹ vẽ tranh đều được. Hãy tôn trọng sở thích và nhịp độ của con.
Bớt phán xét, tăng sự tò mò: Khi con kể một câu chuyện, hãy hỏi "Sau đó chuyện gì xảy ra?" thay vì nhận xét "Có gì thú vị đâu?".
Không nhất thiết phải nói chuyện liên tục: Đôi khi, việc bố mẹ ngồi cạnh nhau, cùng đọc sách hoặc chơi một trò chơi cũng đủ tạo nên sự gắn kết.
Bố mẹ phớt lờ nhu cầu bày tỏ cảm xúc của con
Khi con khóc lóc, tức giận hoặc ăn vạ, thông thường phản ứng đầu tiên của bố mẹ là: "Đừng khóc nữa!" hay "Còn quấy khóc, mẹ sẽ đánh đấy!".
Khi những cảm xúc tiêu cực liên tục bị dồn nén, trẻ dễ gặp khó khăn trong việc điều chỉnh cảm xúc và hình thành khoảng cách với bố mẹ.
Để giúp con học cách quản lý cảm xúc, phụ huynh có thể áp dụng ba bước:
Bước 1: Nhận diện cảm xúc, chưa vội sửa hành vi
Khi con khóc, đừng lập tức trách mắng hay yêu cầu trẻ ngừng khóc. Hãy thử nói: "Trông con buồn lắm. Con muốn kể cho mẹ nghe chuyện gì đã xảy ra không?"
Bước 2: Giúp trẻ gọi tên cảm xúc
Bố mẹ có thể hỏi: "Con đang cảm thấy ấm ức phải không?", "Con có hơi sợ hay thất vọng không?".
Khi nhận diện và gọi tên được cảm xúc, trẻ sẽ từng bước hiểu rõ trạng thái của bản thân, từ đó học cách điều chỉnh tốt hơn.
Bước 3: Chờ trẻ bình tĩnh rồi mới cùng tìm cách giải quyết
Khi cảm xúc đang dâng cao, trẻ thường khó lắng nghe và suy nghĩ thấu đáo. Bố mẹ hãy cho con thời gian ổn định lại, sau đó mới cùng phân tích sự việc và tìm hướng xử lý phù hợp.
Nuôi dạy con cũng là hành trình bố mẹ học cách hoàn thiện chính mình. Đồng thời, trong quá trình này, bố mẹ cũng cần học cách lắng nghe, điều chỉnh cảm xúc và trao cho con tình yêu thương vô điều kiện.
