Nhiều bậc phụ huynh lần đầu sinh con thường cảm thấy vừa hạnh phúc, vừa bối rối. Mọi thứ đến thật nhanh, như thể bất ngờ bước vào một vai diễn quan trọng mà chưa kịp chuẩn bị. Cảm giác không biết bắt đầu từ đâu là điều rất bình thường, gần như ai cũng từng trải qua. Thực ra, việc nuôi dạy con chủ yếu đến từ sự tinh tế trong từng hành động, lời nói và cách bố mẹ đồng hành cùng con mỗi ngày.
Thực tế, ngay từ khi chào đời, trẻ đã là một “người quan sát” và lắng nghe” rất nhạy bén. Trẻ chưa nói được, nhưng vẫn cảm nhận và ghi nhận mọi âm thanh, biểu cảm xung quanh. Vì vậy, thay vì chờ con biết nói mới giao tiếp, bố mẹ hãy chủ động trò chuyện, kể những điều đơn giản, gọi tên sự vật, chia sẻ cảm xúc. Chính những lời nói tưởng chừng bình thường là nền tảng quan trọng giúp con phát triển ngôn ngữ và kết nối cảm xúc.
Hãy thử mô tả những gì bố mẹ đang làm cho bé nghe như một câu chuyện
Ví dụ, trong những khoảnh khắc rất quen thuộc hàng ngày, bố mẹ có thể trò chuyện cùng con nhẹ nhàng. Khi thay tã, mẹ có thể nói: “Bé yêu, mình thay tã mới cho sạch sẽ, dễ chịu hơn nhé.” Khi cho con bú, có thể thì thầm: “Đây là sữa ngon giúp con lớn lên khỏe mạnh đấy.”
Dù bé chưa thể đáp lại, nhưng đang lắng nghe và ghi nhận từng âm thanh. Khi dần nhận ra âm thanh gắn với hành động, sự vật cụ thể, não bộ của bé sẽ hình thành những kết nối quan trọng. Trong quá trình “trò chuyện song song” này giúp con từng bước làm quen với ngôn ngữ và tạo nền tảng vững chắc cho việc giao tiếp sau này.
Khi bé bắt đầu bập bẹ những âm thanh như "ah," "oh," và "ba," đừng phớt lờ
Đây là dấu hiệu cho thấy bé đang cố gắng “trò chuyện” với bố mẹ theo cách của mình. Lúc này, bố mẹ không nên vội sửa cách phát âm của con, mà cần nhẹ nhàng đáp lại và tương tác.
Khi bé bập bẹ âm “ba”, mẹ có thể mỉm cười và phản hồi: “À, con gọi bố phải không? Bố đang ở đây nè!” hoặc “Con muốn mẹ bế à? Mẹ lại ngay đây.”
Sự qua lại này giống như một cuộc trò chuyện nhỏ, giúp bé hiểu rằng âm thanh mình tạo ra có ý nghĩa và luôn được lắng nghe. Dần dần, con sẽ cảm thấy tự tin hơn khi giao tiếp. Chính cảm giác được thấu hiểu và phản hồi kịp thời này mới là “môi trường học ngôn ngữ” tốt nhất, giúp trẻ mở lòng và khám phá thế giới xung quanh tự nhiên.
Bên cạnh giao tiếp bằng lời nói, việc ru bé ngủ cũng là một thách thức lớn đối với các bậc bố mẹ mới
Nhiều bố mẹ thường nghĩ rằng bé “khó ngủ” hay “cứ đặt xuống là tỉnh”, nhưng thực tế đôi khi ảnh hưởng từ cách dỗ ngủ chưa phù hợp với nhu cầu của bé.
Đối với trẻ sơ sinh, môi trường quen thuộc là trong bụng mẹ, nơi luôn ấm áp, dễ chịu và có những âm thanh đều đặn như tiếng “ồn trắng”. Vì vậy, khi bé quấy khóc hoặc khó ngủ, bố mẹ có thể thử tái tạo lại cảm giác quen thuộc ấy, giữ ấm, ôm nhẹ nhàng, tạo âm thanh dịu đều… Điều này sẽ giúp bé cảm thấy an toàn hơn và dễ dàng đi vào giấc ngủ.
Nhẹ nhàng âu yếm bé để tạo cảm giác an toàn và thoải mái, đồng thời bật nhạc ru ngủ nhẹ nhàng hoặc tiếng ồn trắng
Đây là cách bố mẹ gửi đến con thông điệp dịu dàng: “Con yên tâm nhé, ở đây luôn an toàn.” Khi bé cảm nhận sự vỗ về và cơ thể được thư giãn, con thường sẽ dễ chìm vào giấc ngủ sâu và êm hơn.
Điều cần lưu ý việc rèn luyện giấc ngủ không phải để bé phải tự khóc một mình, mà hãy giúp con từng bước học cách chuyển từ trạng thái căng thẳng sang bình tĩnh. Và để làm được điều đó, bé rất cần sự kiên nhẫn, nhẹ nhàng đồng hành từ bố mẹ.
Trong quá trình phát triển của trẻ, một khía cạnh khác dễ bị bỏ qua nhưng vô cùng quan trọng: "Chờ đợi"
Bố mẹ ngày nay quen với nhịp sống nhanh, nên khi thấy con làm việc chậm chạp hay loay hoay, dễ nản lòng, thường sẽ vô thức muốn làm giúp cho nhanh. Điều đó xuất phát từ sự yêu thương, nhưng đôi khi lại khiến con mất đi cơ hội tự trải nghiệm.
Thực ra, yêu con không nên lúc nào cũng làm thay, mà cần biết khi nào nên chậm lại, kiên nhẫn chờ đợi và để con tự thử sức. Trong những lần loay hoay, con đang học cách trưởng thành từng chút một.
Nếu trẻ cố gắng làm điều gì đó, ngay cả khi thất bại, hãy bình tĩnh và nhìn bé với ánh mắt khích lệ
Khi bé tự đưa được chiếc thìa vào miệng hay hoàn thành một khối xếp hình, niềm vui và sự tự tin hiện lên trên gương mặt con là điều vô cùng quý giá, không lời khen nào có thể thay thế.
Bên cạnh đó, so sánh là điều nên tránh trong quá trình nuôi dạy con. Mỗi đứa trẻ có một nhịp phát triển riêng, có bé biết nói sớm, bé khác biết đi sớm, nhưng điều đó không phản ánh sự hơn kém về trí tuệ.
Thực tế, cốt lõi của việc nuôi dạy con nằm ở sự quan sát và thấu hiểu. Quan sát để hiểu nhu cầu phía sau hành vi, lắng nghe để nhận ra cảm xúc phía sau biểu hiện của con. Khi bố mẹ xem việc nuôi con là hành trình cùng nhau lớn lên, mọi khó khăn cũng sẽ trở thành kỷ niệm ấm áp. Vì vậy, hãy giảm bớt lo lắng, tin vào sự gắn kết, nuôi dưỡng con bằng tình yêu thương và sự kiên nhẫn.
