Khi về già, được con cái chăm sóc là điều nhiều cha mẹ mong muốn. Nhưng thương con không có nghĩa là giao hết mọi quyền quyết định cho con.
Có những việc càng lớn tuổi càng cần giữ quyền chủ động. Không phải vì nghi ngờ con cái, mà bởi đây là cách hạn chế rủi ro và giúp cả cha mẹ lẫn con tránh những mâu thuẫn không đáng có.
1. Tiền bạc và tài khoản cá nhân
Cha mẹ có thể nhờ con hỗ trợ quản lý tiền khi sức khỏe giảm sút, nhưng không nên giao toàn bộ tiền bạc mà không biết tiền đang ở đâu, được sử dụng thế nào. Những khoản tiết kiệm, lương hưu, tiền cho thuê nhà hoặc nguồn thu nhập khác vẫn nên được theo dõi rõ ràng.
Đặc biệt, cha mẹ không nên đưa toàn bộ mật khẩu ngân hàng, mã OTP hoặc giấy tờ quan trọng cho người khác chỉ vì nghĩ rằng con mình sẽ luôn ở bên. Nếu cần con hỗ trợ giao dịch, nên có cách kiểm soát phù hợp và vẫn giữ khả năng nắm được số dư, lịch sử giao dịch.
Giữ tiền không đồng nghĩa với ích kỷ. Khi còn khả năng tự quyết, cha mẹ nên duy trì một khoản dự phòng cho thuốc men, khám chữa bệnh và những nhu cầu cá nhân. Sự chủ động này cũng giúp con cái giảm áp lực phải lo toàn bộ chi phí bất cứ lúc nào.
2. Giấy tờ nhà đất và tài sản
Sổ đỏ, giấy tờ nhà đất, hợp đồng mua bán, giấy tờ ngân hàng và các tài liệu liên quan đến tài sản không nên được giao cho một người giữ mà cha mẹ không còn biết tình trạng pháp lý của chúng. Đây là nhóm giấy tờ có giá trị lớn và có thể liên quan trực tiếp đến quyền lợi của cả gia đình.
Nếu cần con cất giữ giúp, cha mẹ vẫn nên biết bản gốc đang ở đâu, tài sản nào đứng tên ai và có bất kỳ giao dịch, thế chấp hoặc chuyển nhượng nào hay không. Với những quyết định quan trọng, nên đọc kỹ giấy tờ trước khi ký và chỉ ký khi thực sự hiểu nội dung.
Một sai lầm thường gặp là nghĩ rằng “sau này cũng để lại cho con” nên giao tài sản quá sớm. Nhưng cho tặng, chuyển nhượng hay ủy quyền là những vấn đề pháp lý khác nhau, có hậu quả khác nhau. Những quyết định này cần được cân nhắc độc lập, không nên thực hiện chỉ vì sức ép tình cảm. Hoặc cha mẹ có thể làm di chúc để lại cho con thay vì việc giao hết cho con đến lúc mình không còn gì trong tay.
3. Quyết định về sức khỏe
Khi tuổi cao, con cái có thể trở thành người hỗ trợ đắc lực trong việc đặt lịch khám, mua thuốc hoặc đưa cha mẹ đến bệnh viện. Tuy nhiên, nếu cha mẹ còn minh mẫn, quyền được biết và tham gia quyết định về việc điều trị vẫn rất quan trọng.
Cha mẹ nên lưu lại thông tin về bệnh sử, thuốc đang sử dụng, dị ứng thuốc, cơ sở y tế thường khám và những mong muốn cá nhân liên quan đến chăm sóc sức khỏe. Những thông tin này giúp con cái xử lý tốt hơn khi có tình huống khẩn cấp, thay vì phải tự đoán hoặc quyết định trong lúc quá căng thẳng.
Điều đáng tránh là phó mặc hoàn toàn việc chăm sóc sức khỏe cho con rồi không biết mình đang uống thuốc gì, vì sao phải uống hoặc kết quả khám ra sao. Con cái có thể hỗ trợ, nhưng cha mẹ vẫn nên duy trì mức hiểu biết cần thiết về chính cơ thể và quá trình điều trị của mình.
4. Các quyết định quan trọng trong cuộc sống
Tuổi cao không có nghĩa là mọi quyết định đều phải do con cái đưa ra. Nếu cha mẹ vẫn tỉnh táo và có khả năng nhận thức, những việc liên quan đến nơi ở, tài sản, chi tiêu, chăm sóc sức khỏe hay các mối quan hệ cá nhân vẫn cần có tiếng nói của chính mình.
Con cái có thể đưa ra lời khuyên, phân tích ưu nhược điểm và hỗ trợ thực hiện. Nhưng “con quyết định thay” và “cha mẹ đồng ý sau khi được tư vấn” là hai chuyện hoàn toàn khác nhau.
Sự phụ thuộc quá mức đôi khi còn khiến cha mẹ mất dần khả năng tự chủ. Vì vậy, thay vì giao hết, gia đình nên phân chia rõ việc nào cha mẹ tự quyết, việc nào cần con hỗ trợ và việc nào có thể ủy quyền khi thật sự cần thiết.
5. Các mối quan hệ và lòng tin
Cha mẹ có thể tin con, nhưng không nên vì thế mà để một người duy nhất kiểm soát toàn bộ thông tin, tiền bạc và tài sản của mình. Khi mọi thứ đều tập trung vào một người, nếu xảy ra bất đồng gia đình hoặc sự cố bất ngờ, người chịu thiệt đầu tiên có thể chính là cha mẹ.
Những thông tin quan trọng nên được sắp xếp có hệ thống. Các thành viên cần thiết trong gia đình có thể biết nơi lưu giấy tờ, thông tin liên hệ bác sĩ hoặc cách xử lý những tình huống khẩn cấp, thay vì chỉ một người biết tất cả.
Quan trọng hơn, cha mẹ không nên dùng tài sản để đổi lấy sự chăm sóc. Việc cho con tài sản trước khi mất, chia tài sản hoặc lập di chúc cần được cân nhắc kỹ, dựa trên mong muốn thực sự và quy định pháp luật hiện hành. Tình cảm gia đình rất quan trọng, nhưng những quyết định lớn vẫn cần sự tỉnh táo.
Tuổi già cần sự chăm sóc, nhưng cũng cần quyền tự chủ. Cha mẹ có thể dựa vào con cái mà không nhất thiết phải trao toàn bộ quyền kiểm soát cuộc sống của mình.
Giữ lại quyền quyết định với những vấn đề quan trọng không phải là thiếu tin tưởng con. Đó là cách để cha mẹ tự bảo vệ mình, đồng thời giúp con cái tránh rơi vào những tranh chấp hoặc áp lực không đáng có về sau.
