Trong thế giới bonsai có nhiều loại cây ăn quả quen thuộc tại các vùng quê, bất ngờ trở thành siêu phẩm qua bàn tay khéo léo của các nghệ nhân. Nào mít, ổi, na, khế, sơ ri,... với nhiều dáng thế đẹp, đều mang giá trị lớn. Trong đó phải kể tới cây me bonsai đang được nhiều người yêu cây cảnh săn tìm vì độ độc lạ hiếm có.
Cây me có tên khoa học là Tamarindus indica thuộc họ Đậu (Fabaceae), có nguồn gốc từ châu Phi nhưng đã được trồng phổ biến ở các vùng nhiệt đới, đặc biệt là Đông Nam Á. Ở Việt Nam, cây me xuất hiện nhiều tại miền Nam, từ thành thị đến nông thôn, từ đường phố đến khu vườn dân dã.
Me là cây ăn quả quen thuộc ở các vùng quê
Cây me là loại cây thân gỗ lâu năm, có thể cao từ 10 đến 20 mét. Thân cây sần sùi, tán lá rộng, tỏa bóng mát quanh năm. Lá me nhỏ, mọc kép, xanh quanh năm và có mùi hương nhẹ đặc trưng. Trái me có hình cong như lưỡi liềm, khi chín có màu nâu nhạt, bên trong là phần thịt chua dịu, được dùng phổ biến trong ẩm thực và dược liệu.
Khi được trồng trong chậu và tạo dáng theo kỹ thuật bonsai, cây me bonsai mini mang dáng cây cổ thụ thu nhỏ với tán lá mảnh mai, lá kép thưa nhỏ như rèm xanh và vỏ thân sần sùi đầy tính nghệ thuật. Một số cây me bonsai lâu năm còn ra hoa vàng nhạt và đậu quả nhỏ, làm tăng thêm vẻ sống động cho tác phẩm.
Cây me được đưa lên chậu thành tác phẩm bonsai
Trong số các loài cây nhiệt đới dùng làm bonsai, cây me có nhiều ưu điểm nổi bật mà không phải loài nào cũng có như:
+ Lá nhỏ tự nhiên: Lá kép của cây me rất nhỏ và mảnh, mỗi chiếc lá kép gồm 10-20 cặp lá chét li ti. Đây là đặc điểm vàng trong bonsai vì bạn không cần phải mất công "nhỏ lá" như nhiều loài khác - cây me tự nhiên đã có tỉ lệ cân xứng với thân nhỏ.
+ Thân và rễ đẹp tự nhiên: Theo năm tháng, thân me tự phát triển các rãnh dọc, vết nứt và đường vân đặc trưng - tạo vẻ già nua mà người chơi bonsai gọi là "nebari đẹp". Bạn có thể tạo bộ rễ nổi và thân già rất hiệu quả.
Ngoài giá trị thẩm mỹ, cây me trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam còn được coi là loài cây thải khí độc, làm mát không gian và mang lại may mắn khi trồng trong nhà. Chính vì đặc điểm bền bỉ, sống lâu, vươn cao và tỏa bóng mát, cây me được xem là biểu tượng của sức sống mạnh mẽ, trường thọ, mang đến tài lộc và vượng khí trong quan niệm phong thủy Á Đông.
Me bonsai có nhiều mức giá khác nhau, tùy từng kích cỡ và dáng thế
Hiện nay, trên thị trường cây cảnh có bán nhiều loại me bonsai đủ các kích cỡ với mức giá khác nhau. Với các loại bonsai mini để trưng trên bàn làm việc, trong không gian nhỏ thường có giá khoảng 200.000 - 1 triệu đồng. Những người yêu thích me bonsai có thể tìm các chậu lớn hơn, dáng thế độc lạ hơn với mức giá vài triệu đồng.
Đối với những người yêu cây cảnh chắc hẳn cũng biết đến những chậu me bonsai có dáng thế tuyệt đẹp, được trả giá lên tới tiền tỷ, thu hút sự chú ý của giới chơi cây và từng gây xôn xao trên mạng xã hội.
Điển hình như tác phẩm me bonsai của một nghệ nhân ở Đồng Tháp từng khiến giới cây cảnh trầm trồ, đó là một cặp me cổ được trá giá 10 tỷ đồng. Anh từng năn nỉ mua cặp me có dáng thế vô cùng độc đáo, rồi mang về tạo tác theo dáng hình thông - đây là cách chơi của người Nam bộ, ở dưới gốc to và nhỏ dần về phía ngọn.
Hai gốc me được định giá 10 tỷ đồng, chủ nhân không bán
Thân cây cao 6m, đường kính tán cây 3,5 m, bề hoành gốc 1,4 m, có dáng hình cây thông. Toàn bộ các chi của cặp me này điều được sửa “sơn thủy”. Trong đó, các nhánh của nó có một chi đi lên gọi là "nghinh sơn" và một chi đi xuống là "chiếu thủy". Dù được trả giá cao nhưng anh không bán mà để dành trưng bày trong khuôn viên nhà.
Giới chơi cây cũng từng trầm trồ trước cây me "khủng" của một nghệ nhân ở Khánh Hòa được chào bán với giá cao ngất ngưởng 1,2 tỷ đồng tại hội chợ cây cảnh cách đây vài năm. Chậu me này có thân mình sần sùi, uốn lượn như thân con rồng, sai trái. Theo chủ nhân, cây có chiều dài 3,8m, đường kính gốc hơn 0,5m, tán rộng khoảng 2,5m.
Hay như gốc me hơn 100 năm tuổi thuộc sở hữu của một nghệ nhân ở TP HCM được rao bán với giá 3,5 tỷ đồng từng thu hút sự chú ý của nhiều người. Cây me “khủng” có chiều cao khoảng 3 mét, nhưng tán cây theo dáng “cành bay” vươn dài đến 5 mét. Gốc cây có chu vi gần 2 mét. Thân và cành cây sần sùi, u nổi, hình thù lạ mắt.
Những gốc me cổ thụ cao lớn được định giá “khủng”
Theo một số nghệ nhân làm kiểng bonsai, để cây me bonsai có giá trị cao thì cây phải có trái, trái càng sai càng được ưa chuộng. Bên cạnh đó, cắt tỉa là kỹ thuật quan trọng nhất để kiểm soát dáng cây me bonsai. Khi uốn thế, nên dùng dây nhôm mềm cỡ 1-2.5 mm để uốn cành me theo hướng mong muốn. Vì cây me có vỏ tương đối mỏng, kiểm tra dây thường xuyên hơn so với các loài cứng như sanh, si.
Những cây me bonsai sai quả được nhiều người săn lùng
Cây me trong phong thủy không chỉ mang lại bóng mát và giá trị kinh tế, mà còn chứa đựng ý nghĩa phong thủy sâu sắc về tài lộc, sức khỏe và sự bền vững. Khi được trồng và chăm sóc đúng cách, các tác phẩm me bonsai sẽ trở thành biểu tượng của sự thịnh vượng và hạnh phúc trong mỗi ngôi nhà.
