Me keo hay còn gọi là me nước, cây thuộc họ đậu (Fabaceae), có nguồn gốc từ các vùng nhiệt đới ở Châu Á. Cây thường mọc tự nhiên tại các khu vực đất trống, ven sông và kênh rạch, đặc biệt phổ biến ở các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long. Với khả năng thích nghi tốt với khí hậu nhiệt đới, cây me nước có khả năng chịu hạn tốt và sức sống rất bền bỉ.
Cây me keo có hình dạng là cây gỗ nhỏ hoặc cây bụi, thường cao khoảng 5 - 10 mét. Thân cây có nhiều gai nhọn và cứng, tạo thành một lớp bảo vệ dày đặc trước những tác động từ bên ngoài như động vật gặm nhấm. Lá cây dạng kép lông chim, còn hoa thì nhỏ, màu trắng hoặc vàng nhạt và mọc thành chùm.
Cây me keo có hình dạng độc đáo, đặc biệt là quả mọc thành chùm
Quả me keo thường có hình dạng tròn hoặc bầu dục, đường kính khoảng 2 - 3 cm. Khi chín, quả có màu đỏ hồng hoặc tím đen, phần vỏ ngoài bóng mượt. Phần thịt bên trong có màu trắng, vị ngọt dịu và hơi bùi. Do cây có nhiều gai nhọn, khi tiếp xúc với me nước, mọi người nên mặc đồ bảo hộ đầy đủ, như găng tay, quần áo dài tay, mũ và kính bảo hộ, để tránh bị đâm bởi gai.
Theo người dân địa phương, cây me keo có hai loại: một loại cho quả ngọt và thơm, loại còn lại có vị hơi chua và hơi chát. Mùa quả chín rơi vào khoảng tháng 5 đến tháng 6, khi mùa hè bắt đầu. Những chùm quả lấm tấm sắc xanh và đỏ, lủng lẳng trên cành, đong đưa theo gió tạo nên khung cảnh rất đỗi bình dị và đẹp mắt. Me keo có thể ăn trực tiếp hoặc chấm với muối ớt, trở thành món ăn vặt dân dã, khó quên với nhiều người.
Quả me nước có hương vị đặc trưng, được dùng linh hoạt trong ẩm thực và đời sống. Đây là một loại thực vật quen thuộc trong tự nhiên, có giá trị dinh dưỡng, mang lại nhiều lợi ích đáng kể cho sức khỏe con người. Ngoài ra, cây me keo xanh tốt quanh năm, tượng trưng cho sự thịnh vượng và mang ý nghĩa phong thủy tốt nên người sở hữu nó thường làm ăn khấm khá, sự nghiệp hanh thông, thăng tiến.
Giống me keo lùn được đưa lên chậu thành tác phẩm bonsai độc lạ và hiếm
Vốn chỉ là một loài cây mọc hoang dại, hiện nay, me keo được các nghệ nhân sinh vật cảnh đưa lên chậu thành siêu phẩm bonsai độc lạ. Việc đưa cây me hoặc cây me keo lên chậu làm bonsai là một quá trình nghệ thuật đòi hỏi sự kiên nhẫn. Me là loại cây có bộ rễ đẹp, lá nhỏ tự nhiên và thân dễ tạo dáng. Các bước cơ bản bao gồm: chọn và đánh cây, cắt tỉa rễ và cành, sau đó vào chậu và tạo dáng.
Trên thị trường cây cảnh, me keo bonsai được bán với mức giá khác nhau, dao động từ vài chục nghìn đến hàng tỷ đồng tùy thuộc vào kích thước, tuổi đời, dáng thế và giống cây. Thông thường, dân văn phòng hay gia đình muốn trang trí trong không gian nhỏ sẽ chọn dòng me keo bonsai mini hoặc me keo cẩm thạch nhỏ với giá khoảng 150.000 đến 400.000 đồng/cây.
Nhiều tác phẩm me keo bonsai mini có giá từ vài trăm đến vài triệu đồng
Các loại cây tầm trung có giá khoảng vài triệu đồng là những cây có gốc đẹp, cành lá được tạo tán uốn lượn tỉ mỉ. Có những cây tuổi đời hàng trăm năm, dáng thế đẹp độc và lạ thường được giới chơi cây "săn lùng" với giá tiền tỷ.
Điển hình nhất là siêu phẩm me keo bonsai từng xuất hiện ở một triển lãm cây cảnh tại Phú Thọ, chủ nhân là một nghệ nhân tại TP.HCM, mang tác phẩm "khủng" từ miền Nam ra miền Bắc để trưng bày.
Cây me keo này có tuổi đời hơn 100 năm và đã trải qua gần 20 năm để uốn nắn, tạo hình. Cây được tạo dáng công phu trong suốt nhiều năm, sở hữu thế uốn lượn độc đáo và được đặt tên đầy thi vị là "Sống như anh". Với dáng trực, tác phẩm gợi hình ảnh một người tiều phu cõng con nhỏ vào rừng đốn củi, một hình tượng đầy chất thơ và cảm xúc.
Gốc me keo có giá trị “khủng” bởi dáng thế đẹp lạ và tuổi đời của cây
Từ xa nhìn lại, cây mang dáng vẻ vững chãi với tán lá bồng bềnh, xanh mát, thế cây ấn tượng khiến nhiều người không khỏi trầm trồ. Phần thân cây nổi bật với những đường nét lũa tự nhiên, sần sùi, tạo vẻ đẹp cổ kính và mạnh mẽ.
Trong suốt hai thập kỷ chăm sóc và tạo hình, chủ nhân gặp không ít khó khăn. Việc duy trì vẻ đẹp của cây đòi hỏi phải thường xuyên cắt tỉa tán lá mỗi tháng, đồng thời phải phun thuốc phòng trừ sâu bệnh, tránh tình trạng bị mọt đục thân gây hại.
Để đưa tác phẩm nghệ thuật độc đáo này đến gần hơn với cộng đồng người yêu cây cảnh, chủ nhân phải thuê xe tải loại lớn để vận chuyển, với chi phí lên tới hàng trăm triệu đồng. Theo chia sẻ từ chính chủ nhân của tác phẩm “Sống như anh”, nhiều người trong giới đánh giá cây me keo trăm tuổi này có thể đạt giá trị trên 5 tỷ đồng.
Tại tỉnh Vĩnh Long cũng có một nghệ nhân sở hữu cây me cổ thụ 200 tuổi được Tổ chức Kỷ lục người Việt toàn cầu công nhận là cây me cổ thụ có ba nhánh lớn nhất với danh hiệu “Nhất đại tam phát”.
Siêu phẩm me keo bonsai lập kỷ lục cây me cổ thụ có ba nhánh lớn nhất
Theo chủ nhân, những cây me cổ có kích thước lớn không hiếm, nhưng để sở hữu hình dáng độc đáo như cây này thì rất khó tìm. Cây me có kích thước khổng lồ với hoành gốc 425cm. Cây được đặt trong chậu có chiều ngang 3m, dài 7,5m, chiều cao từ đáy chậu đến ngọn 3m, tán rộng 3,5m, tổng trọng lượng bao gồm cả chậu lên đến 21 tấn.
Ban đầu có người cho rằng cây me chỉ là một thân gỗ sần sùi, không quá nổi bật. Tuy nhiên, sau khi đưa lên chậu và được chủ nhân dành nhiều năm dày công chăm sóc, đến nay bất cứ ai tận mắt chiêm ngưỡng nó cũng phải trầm trồ. Bất cứ ai khi nhìn thấy siêu phẩm me keo bonsai cổ thụ này đều bị cuốn hút bởi vẻ hùng vĩ của nó.
