Cá chép là loại cá nước ngọt phổ biến, có thể chế biến thành nhiều món quen thuộc như cá chép om dưa, hấp, kho, nấu canh hoặc nấu cháo. Loại cá này cung cấp protein cùng một số vitamin và khoáng chất, vì vậy thường xuyên xuất hiện trong bữa ăn của các gia đình.
Tuy nhiên, khi mua cá chép, nhiều người thường có tâm lý chọn những con càng lớn, thân càng béo vì cho rằng như vậy sẽ nhiều thịt và ngon hơn. Trên thực tế, kích thước chỉ là một trong nhiều yếu tố cần xem xét. Độ tươi, tình trạng bên ngoài và nguồn gốc của cá cũng rất quan trọng.
Theo kinh nghiệm của những người bán thủy sản lâu năm, khi mua cá chép, người tiêu dùng nên quan sát tổng thể thay vì chỉ nhìn vào cân nặng hoặc giá bán.
5 dấu hiệu ở cá chép nên thận trọng khi mua
Cá có hình dáng hoặc kích thước bất thường
Cá chép lớn không nhất thiết là cá kém chất lượng. Kích thước của cá có thể phụ thuộc vào giống, tuổi, nguồn thức ăn và điều kiện nuôi. Tuy nhiên, nếu một con cá có ngoại hình khác biệt rõ rệt so với những con cùng loại đang được bán, người mua nên quan sát kỹ hơn.
Đặc biệt, không nên mặc định cá càng to thì càng ngon hoặc nhiều dinh dưỡng. Một con cá có kích thước lớn nhưng mang, da, vảy hoặc thịt không còn tươi vẫn không phải lựa chọn tốt.
Nếu thấy cá có hình dáng bất thường, thân biến dạng hoặc có những biểu hiện khác lạ, người mua có thể hỏi thêm về nguồn gốc trước khi quyết định.
Quan trọng nhất là không nên vì cá có kích thước lớn hoặc được bán với giá rẻ mà bỏ qua các dấu hiệu về độ tươi.
Cá có phần bụng phình to bất thường
Bụng cá cũng là vị trí đáng chú ý khi chọn mua. Cá cái mang trứng có thể có bụng lớn tự nhiên, vì vậy không phải cứ bụng to là cá có vấn đề.
Tuy nhiên, nếu phần bụng phình lớn một cách mất cân đối, mềm bất thường hoặc đi kèm những biểu hiện như cá bơi yếu, hậu môn sưng đỏ thì người mua nên cân nhắc.
Một số tình trạng bệnh lý ở cá có thể khiến bụng trướng hoặc tích dịch. Vì thế, không nên chỉ dựa vào kích thước phần bụng để đánh giá cá nhiều thịt, nhiều trứng hay ngon hơn.
Nếu mua cá còn sống, có thể quan sát thêm khả năng bơi và phản xạ của cá. Những con bơi khỏe, phản ứng nhanh và thân nguyên vẹn thường là lựa chọn đáng cân nhắc hơn.
Mang cá sẫm màu, nhiều nhớt và có mùi khó chịu
Mang là một trong những bộ phận hữu ích để người tiêu dùng kiểm tra độ tươi của cá.
Cá còn tươi thường có mang màu đỏ hoặc đỏ hồng, tương đối sạch và không có mùi ôi khó chịu. Khi cá đã để lâu, mang có thể chuyển sang màu sẫm hơn, đồng thời xuất hiện nhiều dịch nhớt và mùi bất thường.
Vì vậy, nếu mua cá đã chết, người tiêu dùng có thể đề nghị người bán cho kiểm tra phần mang. Nếu mang quá sẫm màu, nhiều nhớt và có mùi khó chịu, tốt nhất không nên lựa chọn.
Ngoài mang, mắt cá cũng có thể được quan sát. Cá tươi thường có mắt tương đối trong, không bị đục hoặc lõm sâu. Thân cá cũng thường chắc, thịt có độ đàn hồi.
Tất nhiên, đây chỉ là những dấu hiệu giúp đánh giá độ tươi bằng mắt thường, không thể thay thế các phương pháp kiểm nghiệm an toàn thực phẩm.
Da, vảy có nhiều vết loét hoặc tổn thương
Một con cá khỏe mạnh thường có lớp da tương đối nguyên vẹn, vảy bám chắc và không xuất hiện quá nhiều tổn thương.
Khi chọn cá chép, nếu thấy trên thân có nhiều vết loét, vùng xuất huyết, mảng trắng bất thường hoặc vảy bong tróc nghiêm trọng, người mua nên chuyển sang lựa chọn khác.
Những biểu hiện này có thể liên quan đến bệnh, chấn thương trong quá trình vận chuyển hoặc điều kiện bảo quản. Chỉ bằng mắt thường rất khó xác định chính xác nguyên nhân.
Do đó, thay vì cố mua một con cá có giá rẻ nhưng nhiều dấu hiệu bất thường, lựa chọn cá có thân nguyên vẹn, da và vảy tương đối bình thường sẽ an toàn hơn.
Đặc biệt, nếu cá đồng thời xuất hiện nhiều dấu hiệu như da tổn thương, mang đổi màu và có mùi lạ thì càng không nên mua.
Cá có mùi chua, ôi hoặc mùi lạ
Mùi là dấu hiệu khá dễ nhận biết khi mua thực phẩm tươi sống.
Cá chép và các loại cá nước ngọt khác có thể có mùi tanh đặc trưng, thậm chí hơi phảng phất mùi bùn nếu sống trong môi trường ao hồ. Đây không phải lúc nào cũng là dấu hiệu cá hỏng.
Tuy nhiên, nếu cá có mùi chua, mùi ôi thiu hoặc một mùi hóa chất khác thường, người mua không nên lựa chọn.
Không nên cố mua cá có mùi bất thường với suy nghĩ rửa thật kỹ, ngâm nước muối hoặc dùng gia vị mạnh có thể khắc phục. Những cách này không thể biến một thực phẩm đã có dấu hiệu hư hỏng thành thực phẩm an toàn.
Đồng thời, cũng không nên chỉ dựa vào mùi hoặc vẻ ngoài để khẳng định cá đã được xử lý bằng hóa chất. Nếu nghi ngờ, cách an toàn nhất là không sử dụng và lựa chọn sản phẩm từ nơi bán đáng tin cậy hơn.
Mua cá chép thế nào để dễ chọn được cá tươi?
Khi mua cá chép còn sống, nên ưu tiên những con bơi khỏe, phản xạ nhanh, thân cân đối và không có nhiều vết thương. Cá không nên có các vùng loét, xuất huyết hoặc tổn thương rõ rệt trên da.
Với cá đã chết hoặc đã làm sẵn, người mua có thể kiểm tra mang, mắt, da, vảy, độ đàn hồi của thịt và mùi. Cá có thịt chắc, không quá mềm nhũn và không xuất hiện mùi bất thường thường đáng lựa chọn hơn.
Ngoài những dấu hiệu bên ngoài, nguồn gốc của thực phẩm cũng rất quan trọng. Nên mua cá tại những cơ sở kinh doanh có uy tín, bảo quản thủy sản đúng điều kiện và có thông tin nguồn gốc rõ ràng.
Đặc biệt, người tiêu dùng không nên đồng nhất cá to với cá ngon hay cá nhỏ với cá kém chất lượng. Kích thước của cá phụ thuộc vào nhiều yếu tố và không thể dùng riêng tiêu chí này để đánh giá độ an toàn.
Những dấu hiệu quan sát bằng mắt thường chủ yếu giúp người mua nhận biết cá có thể đã kém tươi hoặc có biểu hiện bất thường. Chúng không thể xác định cá có nhiễm kim loại nặng, vi khuẩn, ký sinh trùng hay hóa chất hay không. Những vấn đề này cần được đánh giá bằng kiểm nghiệm chuyên môn.
Vì vậy, khi mua cá chép, thay vì chỉ chọn con to và béo, người nội trợ nên dành thêm thời gian kiểm tra độ tươi, tình trạng bên ngoài, mùi và nguồn gốc. Một con cá có kích thước vừa phải nhưng tươi, nguyên vẹn và được bảo quản đúng cách vẫn là lựa chọn đáng ưu tiên hơn.
