Trong hành trình nuôi dạy con, có những lúc bố mẹ cần mềm mỏng, lắng nghe và tôn trọng mong muốn của trẻ. Nhưng cũng có những chuyện không nên dễ dàng thỏa hiệp, bởi cách bố mẹ đặt ra nguyên tắc hôm nay sẽ ảnh hưởng đến tính cách, thói quen và cách trẻ đối diện với cuộc sống sau này.
Đôi khi, những giới hạn rõ ràng và sự kiên định của bố mẹ sẽ giúp con hiểu thế nào là trách nhiệm, biết tôn trọng người khác và trưởng thành hơn từng ngày.
Không thỏa hiệp khi con trốn tránh trách nhiệm
Có những trẻ khi làm sai thường tìm cách đổ lỗi, ví dụ làm vỡ đồ vì em nghịch, không hoàn thành bài tập vì cô giao quá nhiều, quên đồ dùng vì mẹ không nhắc.
Nếu mỗi lần như vậy, bố mẹ đều đứng ra giải quyết hoặc tìm lý do để bênh vực con, trẻ sẽ dần hình thành suy nghĩ rằng mình không cần chịu trách nhiệm cho những gì đã làm.
Bố mẹ có tầm nhìn thường không vội vàng trách mắng, nhưng cũng không dễ dàng bỏ qua. Thay vì nói: "Thôi, lần này mẹ làm giúp con", hãy cùng trẻ nhìn nhận vấn đề: "Chuyện này đã xảy ra rồi. Con nghĩ mình có thể làm gì để giải quyết?"
Khi con quên đồ dùng học tập, hãy để con tự tìm cách khắc phục. Khi con làm đổ thức ăn, hãy hướng dẫn con dọn dẹp. Khi con chưa hoàn thành nhiệm vụ, hãy giúp con sắp xếp lại thời gian.
Điều quan trọng là giúp con hiểu rằng mỗi hành động đều đi kèm trách nhiệm. Trẻ biết chịu trách nhiệm từ những việc nhỏ sẽ có nền tảng để trở thành người đáng tin cậy khi trưởng thành.
Không thỏa hiệp với sự thiếu tôn trọng người khác
Trẻ có thể thông minh, học giỏi hay đạt được nhiều thành tích, nhưng nếu không biết tôn trọng người khác, những ưu điểm ấy cũng khó giúp con xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp.
Vì vậy, bố mẹ nên kiên quyết khi con có những hành vi như xúc phạm người khác, chế giễu bạn bè, tự ý lấy đồ của người khác hoặc xem thường công sức của người thân.
Tuy nhiên, dạy con tôn trọng không đồng nghĩa với yêu cầu trẻ luôn nghe lời người lớn.
Trẻ có thể không đồng ý, bày tỏ sự tức giận và nói "không". Điều cần dạy là cách thể hiện những cảm xúc ấy mà không làm tổn thương người khác.
Khi con nói: "Con không thích mẹ, mẹ thật đáng ghét!", bố mẹ có thể bình tĩnh đáp lại: "Mẹ biết con đang rất tức giận. Con có thể nói rằng không đồng ý, nhưng chúng ta không cần dùng những lời làm tổn thương nhau."
Bằng cách này, trẻ hiểu rằng cảm xúc của mình được tôn trọng, nhưng không phải hành vi nào xuất phát từ cảm xúc cũng được chấp nhận.
Không dễ dàng bỏ qua thái độ thiếu nghiêm túc với việc học
Bố mẹ có tầm nhìn thường quan tâm thái độ học tập và tinh thần trách nhiệm của trẻ.
Trẻ có thể chưa học tốt môn Toán, chưa viết đẹp hay chưa đạt kết quả như mong muốn. Nhưng nếu con thường xuyên bỏ cuộc khi gặp bài khó, không chịu hoàn thành nhiệm vụ hoặc chỉ học khi bị nhắc nhở, bố mẹ cần giúp con điều chỉnh.
Thay vì hỏi: "Hôm nay con được mấy điểm?", hãy quan tâm đến những câu hỏi như:
Hôm nay con đã hiểu thêm điều gì?
Phần nào khiến con gặp khó khăn?
Con định làm gì để lần sau tốt hơn?
Khi trẻ không muốn học, bố mẹ có thể tìm hiểu nguyên nhân, chia nhỏ nhiệm vụ hoặc điều chỉnh cách học cho phù hợp. Nhưng không nên vì con than mệt hay muốn chơi mà làm thay, bỏ qua mọi trách nhiệm.
Không thỏa hiệp với việc thiếu trung thực
Trung thực là một phẩm chất cần được hình thành từ những năm tháng đầu đời. Tuy nhiên, nhiều bố mẹ vô tình khiến con sợ nói thật khi phản ứng quá gay gắt trước những lỗi sai.
Bố mẹ có tầm nhìn sẽ phân biệt giữa việc con mắc lỗi và việc con cố tình không trung thực. Họ có thể nghiêm khắc với hành vi, nhưng vẫn tạo cơ hội để trẻ nói thật.
Chẳng hạn, khi phát hiện con giấu một bài kiểm tra điểm thấp, bố mẹ có thể nói:
"Mẹ không vui vì con giấu chuyện này. Nhưng mẹ muốn con biết rằng, nếu con nói thật, chúng ta có thể cùng tìm cách giải quyết."
Sau đó, hãy giúp con hiểu rằng nói thật không có nghĩa là không phải chịu trách nhiệm. Trẻ vẫn cần sửa chữa hậu quả của hành động, nhưng không phải sống trong nỗi sợ hãi hay bị gắn nhãn là "đứa trẻ hư".
Khi được hướng dẫn đúng cách, trẻ sẽ dần hiểu rằng trung thực là nền tảng của lòng tin và là phẩm chất cần thiết trong mọi mối quan hệ.
Không thỏa hiệp với những giới hạn liên quan đến an toàn và sức khỏe
Trẻ nhỏ chưa có đủ kinh nghiệm để nhận biết mọi nguy hiểm. Vì vậy, có những nguyên tắc bố mẹ cần giữ vững, ngay cả khi con không vui hoặc phản đối.
Ví dụ, không tự ý đi theo người lạ, không chạy ra đường, không sử dụng thiết bị điện tử quá thời gian đã thống nhất, không thức khuya thường xuyên...
Trong những tình huống này, bố mẹ có thể giải thích lý do, lắng nghe mong muốn của trẻ và cho con lựa chọn trong phạm vi phù hợp.
Chẳng hạn, nếu con muốn xem điện thoại thêm, mẹ có thể nói:
"Mẹ biết con đang muốn xem tiếp. Nhưng hôm nay chúng ta đã thống nhất thời gian rồi. Con có thể chọn đọc truyện hoặc chơi cùng mẹ trước khi đi ngủ."
Khi nguyên tắc được thực hiện nhất quán, trẻ sẽ dần hiểu rằng có những giới hạn không thể tùy tiện thay đổi, đồng thời học cách tự điều chỉnh mong muốn của mình.
