Nhìn em bé mới vài tháng tuổi chăm chú ngắm đôi bàn tay nhỏ xíu của mình, liên tục nắm chặt tay, đưa lên miệng và để nước dãi chảy ướt cả cằm, nhiều bố mẹ không khỏi lo lắng.
Không ít người băn khoăn: Liệu bàn tay của con có chứa vi khuẩn và việc thường xuyên đưa tay vào miệng có ảnh hưởng đến sức khỏe? Nếu cứ mút tay như vậy, liệu có hình thành thói quen xấu hay không?
Vì lo lắng, bố mẹ thường tìm cách kéo tay con ra, ngăn bé mút tay, thậm chí còn mua cả găng tay chuyên dụng với mong muốn hạn chế thói quen này. Thế nhưng càng ngăn cản, bé lại càng khó chịu, quấy khóc, thậm chí tranh thủ lúc bố mẹ không để ý để tiếp tục đưa ngón tay lên miệng.
Thực tế, với trẻ sơ sinh, việc quan sát, cử động và đưa tay lên miệng không đơn thuần là thói quen. Đôi bàn tay chính một trong những “công cụ” quan trọng giúp trẻ khám phá cơ thể và thế giới xung quanh. Thông qua những cử động nhỏ của bàn tay, trẻ dần cảm nhận, học hỏi và kích thích sự phát triển của não bộ.
Vì vậy, nếu bé thường xuyên có 4 biểu hiện đây có thể là những dấu hiệu cho thấy con đang tích cực khám phá và phát triển các kỹ năng mới.
Những “hành động nhỏ kỳ lạ” của trẻ sơ sinh Có thể là dấu hiệu con đang tích cực khám phá thế giới
Trong những năm tháng đầu đời, trẻ sơ sinh có nhiều hành động vừa đáng yêu vừa khó hiểu. Có bé liên tục mút tay, chăm chú nhìn các ngón tay, nghịch ngợm bàn tay hàng chục phút hay thích chuyền đồ chơi từ tay này sang tay kia.
thực tế, đây có thể là một phần tự nhiên trong quá trình trẻ khám phá cơ thể, rèn luyện khả năng phối hợp vận động và từng bước làm quen với thế giới xung quanh.
Thường xuyên mút tay và chăm chú nhìn đôi bàn tay nhỏ
Khoảng 3 - 6 tháng tuổi, bé bắt đầu đặc biệt thích đưa tay lên miệng và mút các ngón tay. Đây thường là một hành vi phát triển tự nhiên.
Ở giai đoạn đầu đời, miệng là một trong những cách quan trọng để trẻ khám phá và cảm nhận môi trường xung quanh. Khi đưa tay lên miệng, bé đồng thời cảm nhận được hình dạng, vị trí và chuyển động của bàn tay.
Việc trẻ chăm chú nhìn đôi bàn tay cũng cho thấy bé đang dần nhận biết cơ thể của mình. Đặc biệt, khi có thể đưa tay lên miệng một cách chính xác, trẻ đang sử dụng sự phối hợp giữa mắt, tay, miệng và khả năng điều khiển vận động.
Thích nghịch ngón tay, chạm và di chuyển các ngón
Khoảng 6 tháng tuổi, nhiều bé bắt đầu dành nhiều thời gian để khám phá đôi tay Bé có thể chạm ngón cái vào các ngón khác, nắm rồi mở bàn tay, đưa tay lên xuống hoặc lặp đi lặp lại một động tác mà không cảm thấy chán.
Đối với trẻ, mỗi lần cử động ngón tay là một cơ hội để luyện tập khả năng kiểm soát các cơ nhỏ ở bàn tay.
Những hoạt động như nắm, chạm, xoay và di chuyển ngón tay là nền tảng cho sự phát triển vận động tinh. Về sau, những kỹ năng này sẽ hỗ trợ trẻ trong nhiều hoạt động như cầm bút, sử dụng thìa, xếp hình, xâu hạt hay tự thực hiện các công việc nhỏ.
Thích chuyền đồ chơi từ tay này sang tay kia
Khi biết cầm nắm đồ vật, trẻ thường thích cầm một món đồ chơi rồi chuyển từ tay trái sang tay phải, sau đó lại đổi ngược lại. Bé có thể lặp đi lặp lại hành động này nhiều lần mà vẫn tỏ ra vô cùng thích thú.
Việc cầm, giữ và chuyển đồ vật giúp trẻ rèn luyện khả năng phối hợp giữa mắt và tay, kiểm soát lực cầm nắm cũng như nhận biết vị trí của đồ vật trong không gian.
Những trải nghiệm vận động như vậy cũng góp phần xây dựng nền tảng cho các kỹ năng nhận thức và vận động phức tạp hơn sau này.
Thích dùng cử chỉ tay để thể hiện nhu cầu và cảm xúc
Bé chỉ tay vào món đồ mình muốn, vỗ tay khi vui, đưa tay về phía người thân hoặc dùng nhiều động tác khác nhau để thể hiện sự thích thú, tò mò hay phản đối.
Đây là một phần tự nhiên trong quá trình phát triển giao tiếp trước khi ngôn ngữ nói trở nên rõ ràng hơn.
Khi chưa thể diễn đạt mọi điều bằng lời, trẻ thường sử dụng ánh mắt, nét mặt, âm thanh và cử chỉ để truyền đạt mong muốn của mình. Bố mẹ càng chú ý quan sát và đáp lại những tín hiệu ấy, trẻ càng có thêm cơ hội học cách giao tiếp với người khác.
Đồng hành đúng cách để hỗ trợ não bộ và khả năng vận động của trẻ phát triển tốt hơn
Theo quan điểm Montessori, đôi tay giữ vai trò quan trọng trong quá trình trẻ khám phá và học hỏi. Khi trẻ cầm, nắm, chạm, kéo, đẩy hay thao tác với đồ vật, con rèn luyện khả năng vận động, có thêm cơ hội quan sát, cảm nhận và tìm hiểu.
Cho trẻ chơi nhiều trò chơi cầm, nắm và nhặt đồ vật
Ngay từ những tháng đầu đời, trẻ có thể được làm quen với những món đồ chơi an toàn, có kích thước phù hợp như lục lạc, bóng mềm hoặc các khối đồ chơi lớn để luyện tập khả năng cầm nắm.
Khi lớn hơn và đã có kỹ năng phù hợp, trẻ có thể thực hành nhặt, chuyển và sắp xếp những vật có kích thước an toàn dưới sự quan sát của người lớn. Những hoạt động này giúp các ngón tay ngày càng linh hoạt, đồng thời rèn luyện sự phối hợp giữa mắt và tay.
Tăng cường những trải nghiệm giác quan phù hợp
Trẻ nhỏ học hỏi thông qua xúc giác. Việc chạm vào những bề mặt khác nhau, cảm nhận nước chảy, cầm đồ vật có hình dạng và chất liệu khác nhau có thể mang đến cho trẻ những trải nghiệm giác quan phong phú.
Khi chơi với nước, cát hoặc các chất liệu phù hợp, trẻ có thể quan sát sự thay đổi, cảm nhận bằng đôi tay và thử nghiệm cách tác động lên đồ vật.
Tuy nhiên, bố mẹ nên lựa chọn vật liệu sạch, an toàn và phù hợp với độ tuổi của trẻ, đồng thời luôn giám sát khi con chơi với những vật liệu có nguy cơ gây hóc hoặc nuốt phải.
Cho trẻ đủ không gian để tự mình khám phá
Trẻ nhỏ thường muốn chạm vào mọi thứ, cầm thử, xoay, kéo, đẩy rồi lại làm lại từ đầu. Đôi khi, căn nhà sau một buổi chơi có thể trở nên hơi bừa bộn, nhưng đó cũng là cách trẻ đang học.
Nếu môi trường đã được đảm bảo an toàn, bố mẹ không nhất thiết phải liên tục ngăn con chạm vào mọi thứ hoặc yêu cầu con phải giữ mọi thứ thật sạch sẽ, gọn gàng.
Hãy cho trẻ cơ hội tự mình thử, sai và thử lại. Khi được trực tiếp thao tác với đồ vật, trẻ không chỉ sử dụng đôi tay mà còn phải quan sát, suy nghĩ và điều chỉnh hành động của mình.
Đừng vội gắn nhãn những hành động của trẻ là “thói quen xấu”
Mút tay, nghịch ngón tay, chuyền đồ chơi, làm rơi đồ vật hay liên tục sử dụng cử chỉ để giao tiếp... đôi khi khiến bố mẹ cảm thấy con đang nghịch ngợm hoặc có những thói quen khó bỏ.
Nhưng ở nhiều giai đoạn phát triển, đó có thể là những hành vi tự nhiên giúp trẻ khám phá cơ thể, rèn luyện vận động và học cách tương tác với môi trường xung quanh.
Điều quan trọng là bố mẹ cần quan sát xem hành vi đó có phù hợp với độ tuổi hay không, có gây nguy hiểm cho trẻ hay không và liệu có cần can thiệp hay chỉ đơn giản là để con tiếp tục khám phá.
Mỗi em bé có tốc độ phát triển khác nhau. Bố mẹ có thể tập trung quan sát những thay đổi nhỏ của chính con mình: hôm nay con cầm đồ vật chắc hơn chưa, phối hợp tay - mắt tốt hơn chưa, có chủ động khám phá nhiều hơn không?
