“Chị có để ý không, sống mũi của em bé hơi thấp một chút?” Cô bé Xilin nhỏ nhẹ nói với chị gái trên đường về nhà sau ngày cả gia đình đến thăm em họ khi vừa hết thời gian ở cữ.
Có lúc cô bé còn gợi ý định nhờ người nhà “véo mũi cho bé cao hơn”, nhưng lại ngại không dám nói ra. Bởi cả bố và mẹ bé đều có sống mũi khá cao, nên mọi người thắc mắc vì sao mũi em bé lại trông "hơi tẹt".
Trước đây, nhiều người vẫn nghĩ rằng sống mũi cao hay thấp hoàn toàn do di truyền quyết định. Nhưng nếu tìm hiểu kỹ hơn, chúng ta nhận ra rằng chiếc mũi không tự nhiên “cao lên” trong một sớm một chiều, mà sẽ phát triển dần theo quá trình hoàn thiện khuôn mặt của trẻ.
Ví dụ, em bé khi còn nhỏ mũi khá to, sống mũi chưa rõ nét, nhưng đến tuổi dậy thì các đường nét khuôn mặt lại trở nên thanh thoát và nổi bật hơn hẳn. Ngược lại, cũng có những trẻ dù gương mặt hài hòa nhưng tổng thể vẫn tạo cảm giác hơi “phẳng”.
Các bác sĩ chia sẻ rằng, sự phát triển của khuôn mặt về việc sống mũi nhìn cao hay thấp không chỉ phụ thuộc vào riêng chiếc mũi, mà còn liên quan đến sự phát triển tổng thể của vùng mặt.
Bởi mũi của trẻ có chu kỳ phát triển dài hơn nhiều người nghĩ và cũng có những giai đoạn phát triển quan trọng riêng.
Từ 0 - 6 tuổi, cấu trúc cơ bản của mũi bắt đầu hình thành. Đây cũng là giai đoạn khung xương vùng giữa mặt dần được thiết lập.
Từ 6 - 10 tuổi, mũi và vùng giữa mặt phát triển rõ ràng hơn, các đường nét trên khuôn mặt cũng dần hiện rõ.
Giai đoạn 10 - 15 tuổi là thời kỳ thay đổi mạnh nhất. Khuôn mặt và mũi bắt đầu có sự phát triển nổi bật về chiều sâu và hình khối.
Sau khoảng 15 - 16 tuổi, hình dáng tổng thể của mũi thường dần ổn định, chỉ còn thay đổi nhẹ ở một vài chi tiết nhỏ.
Nói cách khác, việc một đứa trẻ có sống mũi chưa nổi bật khi còn nhỏ không đồng nghĩa sau này mũi sẽ thấp mãi. Bởi trong giai đoạn dậy thì, xương mặt phát triển nhanh, nhiều trẻ sẽ có sự thay đổi rõ rệt về đường nét khuôn mặt.
Có thể hình dung mũi giống như một “chiếc lều nhỏ” trên gương mặt, còn vùng giữa mặt chính là phần nâng đỡ bên dưới. Nếu vùng này phát triển đầy đặn và nhô về phía trước, chiếc mũi sẽ trông có chiều sâu và nổi bật hơn. Ngược lại, nếu vùng giữa mặt khá phẳng, thì dù bản thân chiếc mũi không xấu, tổng thể khuôn mặt vẫn dễ tạo cảm giác thiếu độ sắc nét.
Dù yếu tố di truyền có ảnh hưởng đến độ cao của sống mũi, nhưng bác sĩ cũng cho biết một số trường hợp trẻ có sống mũi thấp lại liên quan đến những thói quen không tốt kéo dài. Vì vậy, bố mẹ nên đặc biệt chú ý hơn và kiên trì thực hiện hai biện pháp quan trọng để hỗ trợ sự phát triển vùng mặt, giúp đường nét khuôn mặt của con hài hòa và rõ nét hơn theo thời gian.
Tránh để trẻ thở bằng miệng
Sau khi bắt đầu cho con can thiệp nới rộng cung hàm, chị Xiaoyu đều đặn đưa bé đi tái khám khoảng ba tuần một lần. Trong mỗi lần kiểm tra, bác sĩ luôn nhắc gia đình chú ý giúp con duy trì thói quen thở bằng mũi.
Bác sĩ giải thích rằng việc thở bằng miệng trong thời gian dài có thể ảnh hưởng đến vị trí của lưỡi, sự phát triển của xương hàm trên và cả hướng phát triển của khuôn mặt. Khi cấu trúc vùng mặt phát triển không cân đối, phần nâng đỡ của mũi cũng bị ảnh hưởng, khiến sống mũi của trẻ trông kém rõ nét hơn.
Ngược lại, thở bằng mũi với môi khép nhẹ mới là trạng thái tự nhiên và thoải mái nhất đối với cơ thể. Vì vậy, nếu bố mẹ thấy con thường xuyên nghẹt mũi, ngủ ngáy, ngủ há miệng, răng cửa trên nhô ra, ăn hay chép miệng hoặc có dáng đứng gù lưng, tư thế không đẹp, thì nên chú ý nhiều hơn. Đây có thể là những dấu hiệu cho thấy trẻ đang hình thành thói quen thở bằng miệng trong thời gian dài.
Hạn chế cho trẻ ăn các loại thực phẩm chế biến quá kỹ
Ngay từ khi trẻ chào đời, xương hàm trên và hàm dưới đã bắt đầu phát triển theo từng giai đoạn lớn lên của cơ thể.
Tuy nhiên, tốc độ phát triển của hai phần xương này không giống nhau. Xương hàm trên thường phát triển mạnh trong những năm đầu đời, sau khoảng 5 - 6 tuổi sẽ chậm dần, và đến khoảng 10 tuổi thì gần như đã hoàn thiện phần lớn cấu trúc, đạt khoảng 80 - 90% kích thước khi trưởng thành.
Các bác sĩ cho rằng xương hàm của trẻ giống như một “khối đất sét mềm”, dễ bị ảnh hưởng bởi thói quen sinh hoạt hàng ngày. Nếu trẻ duy trì thói quen thở bằng miệng trong thời gian dài, lực tác động lên vùng hàm và khuôn mặt sẽ thay đổi, khiến xương hàm dễ phát triển theo hướng hẹp và thấp hơn bình thường.
Trong khi đó, sống mũi lại cần sự nâng đỡ từ toàn bộ khung xương vùng giữa mặt, bao gồm xương hàm trên, nền mũi và xương gò má. Nếu trẻ thường xuyên ăn thức ăn quá mềm, quá nhuyễn hoặc được chế biến quá kỹ trong thời gian dài, khả năng phát triển của vùng xương này có thể bị ảnh hưởng, khiến khuôn mặt dễ trông phẳng hơn.
Vì vậy, ngay từ giai đoạn ăn dặm, bố mẹ nên chú ý lựa chọn độ thô phù hợp cho thức ăn của con. Khi trẻ lớn hơn và bắt đầu ăn như người lớn, cũng không nên duy trì thói quen cho trẻ ăn mọi thứ quá mềm như thịt băm nhuyễn, rau nấu quá nhừ hay cơm quá mềm.
Thay vào đó, trẻ nên được tập nhai với những thực phẩm có độ dai và cứng vừa phải như ngô, các loại hạt phù hợp với độ tuổi, sụn mềm hoặc một số loại củ. Việc nhai đúng cách sẽ giúp xương hàm trên phát triển đầy đặn, cung răng rộng hơn và vùng giữa khuôn mặt có sự nâng đỡ tốt hơn.
Hiểu một cách đơn giản, ăn uống hợp lý và nhai kỹ giúp răng phát triển khỏe mạnh, góp phần định hình cấu trúc khuôn mặt của trẻ theo thời gian. Khi vùng giữa mặt được phát triển cân đối, các đường nét trên gương mặt cũng sẽ trông hài hòa và rõ nét hơn.
Ngoại hình của trẻ không thay đổi sau một thời gian ngắn, mà được hình thành dần qua từng thói quen nhỏ mỗi ngày, từ cách thở cho đến cách nhai thức ăn. Di truyền có thể quyết định nền tảng ban đầu, nhưng chính sinh hoạt hàng ngày mới là yếu tố ảnh hưởng lâu dài đến hướng phát triển của khuôn mặt trẻ.
