1. Cây đinh lăng
Trong dân gian, đinh lăng thường được trồng trước nhà hoặc quanh vườn với quan niệm giúp “giữ nền nhà vững”, mang lại sinh khí và sự bình an cho gia đình.
Theo y học cổ truyền, đinh lăng có vị ngọt, hơi đắng, tính mát. Phần rễ đinh lăng được xem là dược liệu quý, thường được ví như “nhân sâm bình dân” nhờ tác dụng bồi bổ cơ thể, tăng sức đề kháng, giảm mệt mỏi, hỗ trợ phục hồi sức khỏe sau ốm hoặc suy nhược.
Lá đinh lăng còn được dùng làm rau ăn, nấu nước uống giúp giải độc, an thần nhẹ, lợi sữa cho phụ nữ sau sinh.
Tuy nhiên, các tài liệu y học cũng khuyến cáo không nên sử dụng rễ đinh lăng với liều cao hoặc dùng kéo dài, bởi có thể gây mệt mỏi, tụt huyết áp hoặc ảnh hưởng đến tim mạch.
2. Ngải cứu
Ngải cứu từ lâu đã được người Việt treo trước cửa hoặc trồng quanh nhà với niềm tin xua đuổi tà khí, âm hàn, đặc biệt trong những ngày lễ tết.
Mùi thơm đặc trưng của ngải cứu cũng được cho là giúp thanh lọc không gian sống.
Trong y học cổ truyền, ngải cứu có vị đắng, tính ấm, tác dụng ôn kinh, tán hàn, điều hòa khí huyết. Đây là vị thuốc quen thuộc trong các bài thuốc dành cho phụ nữ, giúp điều hòa kinh nguyệt, giảm đau bụng kinh, làm ấm cơ thể.
Ngoài ra, ngải cứu còn được dùng để giảm đau đầu, đau nhức xương khớp, hỗ trợ điều trị cảm lạnh khi dùng dưới dạng sao nóng chườm hoặc nấu nước uống.
Người có cơ địa nhiệt, phụ nữ mang thai hoặc đang sốt cao cần thận trọng khi sử dụng ngải cứu để tránh tác dụng không mong muốn.
3. Cây hương nhu
Hương nhu là loại cây gắn liền với làng quê Việt, thường được trồng quanh nhà với niềm tin giúp thanh tẩy không gian sống, xua uế khí. Mùi thơm nhẹ của hương nhu cũng được cho là mang lại cảm giác dễ chịu, thư thái.
Trong y học cổ truyền, hương nhu có tác dụng giải biểu, trừ phong, thường dùng trong các trường hợp cảm mạo, cảm nắng, nhức đầu. Lá hương nhu nấu nước uống hoặc dùng xông hơi giúp cơ thể ra mồ hôi, hạ nhiệt. Ngoài ra, nước tắm từ lá hương nhu còn có tác dụng sát khuẩn da, giảm ngứa, đặc biệt phù hợp trong những ngày nóng ẩm.
Người sốt cao kéo dài, sốt không rõ nguyên nhân không nên tự ý sử dụng hương nhu mà cần thăm khám y tế.
4. Sả
Sả thường được trồng thành bụi quanh nhà, vừa tiện sử dụng trong nấu ăn, vừa có tác dụng đuổi côn trùng. Trong quan niệm dân gian, mùi tinh dầu sả còn giúp xua khí xấu, mang lại cảm giác sạch sẽ, thông thoáng cho không gian sống.
Theo y học cổ truyền, sả có vị cay, tính ấm, tác dụng giải cảm, hạ sốt, kháng khuẩn, hỗ trợ tiêu hóa, giảm đầy bụng, khó tiêu. Nước sả gừng là bài thuốc dân gian quen thuộc trong những ngày thời tiết giao mùa. Tinh dầu sả còn được sử dụng để xông hơi, sát khuẩn không khí, giúp thư giãn tinh thần.
Dù vậy, người có huyết áp thấp hoặc cơ địa nhạy cảm không nên sử dụng sả với liều lượng lớn hoặc liên tục.
5. Lá lốt
Theo quan niệm dân gian, lá lốt trồng quanh nhà giúp giữ ấm, chống khí lạnh, nhất là ở những vùng có khí hậu ẩm thấp. Đây cũng là loại cây quen thuộc trong bữa ăn của nhiều gia đình Việt.
Trong y học cổ truyền, lá lốt có vị cay, tính ấm, tác dụng chống phong hàn, giảm đau nhức xương khớp, đau lưng, đầy bụng, khó tiêu. Lá lốt thường được dùng nấu nước uống, sắc thuốc hoặc ngâm chân để hỗ trợ điều trị các chứng đau khớp khi thời tiết thay đổi.
Tuy nhiên, người có cơ địa nóng trong cần sử dụng lá lốt với liều lượng hợp lý để tránh táo bón, nhiệt miệng.
