Đột quỵ có thể xảy ra đột ngột, nhưng nhiều yếu tố làm tăng nguy cơ lại âm thầm tích tụ qua nhiều năm. Trong đó, chế độ ăn uống thiếu cân đối có thể góp phần gây tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, tiểu đường và béo phì – những vấn đề liên quan mật thiết đến sức khỏe mạch máu.
Các chuyên gia khuyến nghị mỗi người nên chú ý đến lượng muối, đường và chất béo trong khẩu phần ăn, đồng thời lựa chọn thực phẩm đa dạng, phù hợp với tình trạng sức khỏe.
1. Thực phẩm chứa nhiều muối
Ăn quá nhiều muối có thể khiến cơ thể giữ nước, làm tăng huyết áp và tạo thêm áp lực lên thành mạch. Tăng huyết áp kéo dài là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng của đột quỵ, bao gồm cả đột quỵ do tắc mạch máu não và xuất huyết não.
Điều đáng chú ý là muối không chỉ có trong gia vị dùng để nấu ăn mà còn xuất hiện nhiều trong nước mắm, nước tương, dưa muối, mì ăn liền, thịt chế biến sẵn và thực phẩm đóng hộp. Nếu thường xuyên ăn những món này, lượng muối nạp vào cơ thể có thể vượt mức khuyến nghị.
Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị người trưởng thành tiêu thụ dưới 5 g muối mỗi ngày. Để thực hiện, nên nêm nhạt hơn, hạn chế chấm thêm nước mắm, giảm thực phẩm muối chua và đọc kỹ nhãn dinh dưỡng khi mua đồ đóng gói.
2. Thực phẩm nhiều chất béo bão hòa và đồ chiên rán
Thịt mỡ, da động vật, bơ, đồ ăn nhanh và các món chiên rán thường xuyên có thể khiến khẩu phần chứa nhiều chất béo bão hòa. Tiêu thụ quá mức có thể làm tăng cholesterol LDL, góp phần hình thành mảng xơ vữa trong lòng động mạch.
Khi mảng xơ vữa phát triển hoặc xuất hiện cục máu đông gây tắc nghẽn mạch máu não, người bệnh có thể bị đột quỵ do thiếu máu não. Nguy cơ càng đáng lưu ý ở người mắc rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp hoặc tiểu đường.
Thay vì loại bỏ hoàn toàn chất béo, mỗi người nên ưu tiên cá, thịt nạc, các loại đậu và sử dụng dầu thực vật với lượng phù hợp. Những phương pháp chế biến như hấp, luộc, áp chảo ít dầu cũng là lựa chọn tốt hơn so với thường xuyên ăn đồ chiên ngập dầu.
3. Nước ngọt và thực phẩm chứa nhiều đường
Nước ngọt có gas, trà sữa, trà đóng chai và nhiều loại đồ uống pha sẵn có thể chứa lượng đường bổ sung đáng kể. Nếu sử dụng thường xuyên, chúng dễ làm tăng tổng năng lượng nạp vào cơ thể, góp phần gây tăng cân, béo phì và tiểu đường type 2.
Đường huyết cao kéo dài có thể làm tổn thương mạch máu, đồng thời làm tăng nguy cơ biến chứng tim mạch. Khi đi kèm tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc hút thuốc lá, những yếu tố này càng đáng quan tâm.
Không ít người hạn chế bánh kẹo nhưng vẫn uống nước ngọt mỗi ngày mà không nhận ra lượng đường mình tiêu thụ. Vì vậy, nên ưu tiên nước lọc, đồ uống không đường và kiểm tra thành phần dinh dưỡng trên bao bì thực phẩm.
4. Nội tạng động vật và thực phẩm giàu purin
Gan, lòng, óc và một số loại hải sản chứa nhiều purin, chất được cơ thể chuyển hóa thành axit uric. Tiêu thụ quá nhiều thực phẩm giàu purin có thể khiến nồng độ axit uric tăng, đặc biệt ở người có cơ địa gout hoặc chức năng thận suy giảm.
Tuy nhiên, không thể khẳng định ăn hải sản hay nội tạng trực tiếp gây đột quỵ. Mối liên hệ giữa axit uric cao và nguy cơ tim mạch còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố sức khỏe khác. Điều cần thiết là duy trì khẩu phần cân đối, hạn chế ăn quá nhiều nội tạng và tránh kết hợp những bữa ăn thịnh soạn với việc uống nhiều bia rượu.
Người bị gout, tăng axit uric máu hoặc bệnh thận nên tham khảo ý kiến bác sĩ để lựa chọn thực phẩm phù hợp, thay vì tự ý kiêng khem quá mức.
Chủ động phòng ngừa đột quỵ từ những thói quen hằng ngày
Điều chỉnh chế độ ăn chỉ là một phần trong việc giảm nguy cơ đột quỵ. Mỗi người nên duy trì vận động thường xuyên, không hút thuốc, hạn chế rượu bia, kiểm soát cân nặng và kiểm tra huyết áp, đường huyết, mỡ máu định kỳ. Người đang điều trị bệnh nền cần dùng thuốc theo hướng dẫn, không tự ý ngừng thuốc.
Đặc biệt, nếu xuất hiện các dấu hiệu như méo miệng, yếu liệt một bên cơ thể, nói khó hoặc mất thăng bằng đột ngột, cần gọi cấp cứu ngay. Phát hiện và xử trí kịp thời có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng sống sót và phục hồi của người bệnh.
Không có một loại thực phẩm nào quyết định hoàn toàn nguy cơ đột quỵ. Tuy nhiên, giảm muối, hạn chế đường bổ sung, kiểm soát chất béo và duy trì chế độ ăn đa dạng sẽ giúp bảo vệ sức khỏe tim mạch tốt hơn về lâu dài.
