Thận là cơ quan làm việc liên tục để lọc máu, loại bỏ chất thải và lượng nước dư thừa ra khỏi cơ thể. Điều đáng nói là các vấn đề về thận thường diễn tiến âm thầm, nhiều người chỉ phát hiện khi chức năng thận đã suy giảm đáng kể.
Trong đó, tiểu đường và tăng huyết áp là hai yếu tố nguy cơ quan trọng đối với bệnh thận mạn. Vì vậy, bên cạnh việc kiểm soát bệnh nền, chế độ ăn uống và những gì chúng ta uống mỗi ngày cũng đáng được quan tâm.
Không phải một loại đồ uống nào đó có thể khiến một người khỏe mạnh lập tức bị suy thận. Tuy nhiên, việc thường xuyên sử dụng một số loại đồ uống không phù hợp có thể góp phần làm tăng lượng đường, năng lượng, natri hoặc caffeine nạp vào cơ thể. Đây là lý do các chuyên gia thường khuyên nên kiểm soát lượng tiêu thụ.
1. Nước ngọt có đường và các loại đồ uống nhiều đường
Nước ngọt có gas, trà sữa, nước tăng lực, nước trái cây đóng chai hay nhiều loại đồ uống pha sẵn thường chứa lượng đường khá cao.
Nếu uống một cách thường xuyên, lượng đường và năng lượng dư thừa có thể góp phần làm tăng cân, béo phì và rối loạn đường huyết. Trong khi đó, đường huyết cao kéo dài có thể gây tổn thương các mạch máu nhỏ và ảnh hưởng đến chức năng lọc của thận.
Đây là lý do những người có nguy cơ hoặc đang mắc tiểu đường càng nên chú ý đến đồ uống hằng ngày. Thay vì sử dụng nước ngọt như một loại nước giải khát thường xuyên, nước lọc vẫn nên là lựa chọn chính.
Nếu muốn uống đồ có vị, có thể ưu tiên sản phẩm ít đường hoặc không đường và kiểm soát lượng sử dụng.
Điều quan trọng là không nên hiểu theo cách cực đoan rằng chỉ cần uống một lon nước ngọt là thận sẽ bị tổn thương. Nguy cơ chủ yếu liên quan đến thói quen sử dụng thường xuyên, lượng tiêu thụ lớn và tổng thể chế độ ăn uống trong thời gian dài.
2. Cà phê, trà pha quá ngọt hoặc sử dụng quá nhiều
Cà phê và trà vốn không phải những thức uống mà tất cả mọi người đều phải tránh để bảo vệ thận. Với người khỏe mạnh, việc sử dụng ở mức phù hợp thường không phải vấn đề đáng lo ngại.
Điều cần chú ý hơn là cách sử dụng.
Một ly cà phê thêm nhiều đường, sữa đặc hoặc kem có thể chứa lượng năng lượng và đường cao hơn nhiều so với cà phê nguyên chất. Tương tự, trà sữa và nhiều loại trà pha sẵn cũng có thể chứa khá nhiều đường.
Nếu uống nhiều lần mỗi ngày, lượng đường và năng lượng nạp vào cơ thể sẽ tăng lên mà người dùng đôi khi không nhận ra.
Ngoài ra, caffeine có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, nhịp tim hoặc huyết áp ở một số người. Những người nhạy cảm với caffeine, đang có bệnh lý nền hoặc được bác sĩ yêu cầu hạn chế caffeine nên điều chỉnh lượng sử dụng phù hợp.
Đặc biệt, người đã mắc bệnh thận không nên tự ý áp dụng một chế độ uống cà phê, trà hoặc bất kỳ loại đồ uống nào theo lời truyền miệng. Nhu cầu về chất lỏng, caffeine, kali, natri và các chất khác có thể thay đổi tùy tình trạng bệnh.
3. Đồ uống có hàm lượng natri cao
Nhiều người chỉ chú ý đến lượng muối trong thức ăn mà quên rằng một số sản phẩm dạng nước cũng có thể chứa natri.
Natri quá mức có thể khiến cơ thể giữ nước và gây khó khăn hơn trong việc kiểm soát huyết áp. Trong khi đó, tăng huyết áp là một trong những yếu tố có thể làm tổn thương thận và thúc đẩy bệnh thận tiến triển.
Đối với người khỏe mạnh, nước khoáng không phải là thức uống cần phải loại bỏ. Tuy nhiên, nếu đang bị tăng huyết áp hoặc bệnh thận, việc lựa chọn sản phẩm có thành phần khoáng chất phù hợp sẽ quan trọng hơn.
Người tiêu dùng nên đọc thông tin trên nhãn chai thay vì mặc định rằng nước càng nhiều khoáng chất thì càng tốt.
Đặc biệt, những người có chức năng thận suy giảm không nên tự ý uống một lượng lớn các loại nước giàu khoáng với suy nghĩ bổ sung càng nhiều khoáng chất càng có lợi.
4. Nước tăng lực và đồ uống pha sẵn không rõ thành phần
Nước tăng lực thường được sử dụng với mục đích giúp tỉnh táo hoặc bổ sung năng lượng. Tuy nhiên, một số sản phẩm có thể chứa lượng đường và caffeine đáng kể.
Nếu sử dụng thường xuyên, đặc biệt thay thế cho nước lọc hoặc uống nhiều lần trong ngày, lượng đường, caffeine và năng lượng nạp vào cơ thể có thể tăng lên đáng kể.
Bên cạnh đó, người dùng cũng nên thận trọng với những loại đồ uống không rõ nguồn gốc, không có thông tin thành phần rõ ràng hoặc được quảng cáo bằng những công dụng như “thải độc”, “thanh lọc”, “bổ thận”.
Không có loại đồ uống thần kỳ nào có thể thay thế một chế độ ăn uống hợp lý và việc kiểm soát các bệnh nền. Việc tin vào quảng cáo rồi sử dụng một sản phẩm liên tục với số lượng lớn thậm chí có thể khiến cơ thể phải tiếp nhận nhiều thành phần không cần thiết.
Muốn bảo vệ thận, đừng chỉ quan tâm uống loại nước nào
Chăm sóc thận không đơn giản là tìm một loại nước được quảng cáo là “tốt cho thận”. Điều quan trọng hơn là duy trì những thói quen có lợi cho sức khỏe tổng thể.
Trước hết, nên ưu tiên nước lọc trong sinh hoạt hằng ngày và uống theo nhu cầu của cơ thể. Không nên cố ép bản thân uống thật nhiều nước nếu không có chỉ định đặc biệt.
Những người mắc bệnh thận, suy tim hoặc một số bệnh lý khác có thể được bác sĩ yêu cầu kiểm soát lượng nước đưa vào cơ thể. Vì vậy, nhóm này không nên tự áp dụng các lời khuyên uống một lượng nước cố định mỗi ngày.
Bên cạnh đó, cần hạn chế thực phẩm quá mặn, duy trì cân nặng phù hợp, vận động thường xuyên và kiểm soát huyết áp, đường huyết nếu có bệnh nền.
Việc sử dụng thuốc cũng cần thận trọng. Không nên tự ý hoặc lạm dụng thuốc giảm đau, đặc biệt khi sử dụng kéo dài mà không có sự hướng dẫn của bác sĩ.
Những người có nguy cơ cao mắc bệnh thận như người bị tiểu đường, tăng huyết áp hoặc có tiền sử bệnh thận nên kiểm tra sức khỏe định kỳ. Các xét nghiệm máu và nước tiểu có thể giúp phát hiện những bất thường về chức năng thận ngay cả khi cơ thể chưa xuất hiện triệu chứng rõ ràng.
Thận thường không “kêu cứu” ngay khi bắt đầu bị tổn thương. Vì vậy, thay vì chờ đến khi xuất hiện triệu chứng mới quan tâm, hãy bắt đầu từ những việc đơn giản như giảm đồ uống nhiều đường, không lạm dụng nước tăng lực, kiểm soát lượng muối và duy trì thói quen uống nước hợp lý mỗi ngày.
