Gạo lứt được nhiều người xem là "siêu thực phẩm" nhờ giàu chất xơ, vitamin nhóm B, magie và nhiều chất chống oxy hóa. Thực phẩm này có thể hỗ trợ kiểm soát đường huyết, tạo cảm giác no lâu và tốt cho sức khỏe tim mạch nếu được sử dụng hợp lý.
Tuy nhiên, không phải ai cũng phù hợp với gạo lứt. Trong một số trường hợp, ăn quá nhiều hoặc ăn không đúng cách có thể khiến cơ thể gặp thêm nhiều vấn đề sức khỏe.
Người có hệ tiêu hóa yếu
Gạo lứt giữ nguyên lớp cám nên chứa lượng chất xơ cao hơn nhiều so với gạo trắng. Điều này rất có lợi với người khỏe mạnh nhưng lại có thể trở thành gánh nặng với những người mắc bệnh về đường tiêu hóa.
Những người thường xuyên bị viêm dạ dày, viêm đại tràng, hội chứng ruột kích thích, đầy hơi hoặc khó tiêu nếu ăn nhiều gạo lứt có thể xuất hiện các triệu chứng như:
Đầy bụng.
Chướng hơi.
Khó tiêu.
Đau bụng.
Nếu muốn sử dụng, nên ngâm gạo từ 6-8 giờ trước khi nấu, nấu thật mềm và chỉ ăn với lượng vừa phải.
Người gầy yếu, suy dinh dưỡng hoặc đang cần tăng cân
Gạo lứt giúp tạo cảm giác no lâu nhờ giàu chất xơ. Vì vậy, những người đang thiếu cân hoặc cần bổ sung nhiều năng lượng có thể nhanh no, ăn ít các thực phẩm giàu đạm và chất béo khác.
Nếu chỉ thay hoàn toàn gạo trắng bằng gạo lứt trong thời gian dài mà không cân đối khẩu phần, cơ thể có nguy cơ:
Thiếu năng lượng hoặc đang bị sụt cân. Những người cơ thể mệt mỏi. Hoặc những người thiếu một số dưỡng chất cần thiết. Do đó, nhóm người này nên tham khảo ý kiến chuyên gia dinh dưỡng trước khi áp dụng chế độ ăn nhiều gạo lứt.
Người bị bệnh thận cần kiểm soát khoáng chất
Gạo lứt chứa nhiều kali và phốt pho hơn gạo trắng. Với người khỏe mạnh, đây là những khoáng chất có lợi.
Tuy nhiên, người mắc bệnh thận mạn hoặc suy giảm chức năng thận thường phải hạn chế lượng kali và phốt pho trong khẩu phần ăn. Việc tiêu thụ quá nhiều gạo lứt có thể khiến cơ thể khó đào thải các khoáng chất này, làm tăng nguy cơ rối loạn điện giải.
Nếu đang điều trị bệnh thận, người bệnh nên tuân thủ chế độ ăn do bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng hướng dẫn.
Người thiếu sắt hoặc thiếu kẽm
Lớp cám của gạo lứt chứa axit phytic (phytate) - một hợp chất tự nhiên có thể làm giảm khả năng hấp thu một số khoáng chất như sắt, kẽm và canxi khi ăn với lượng lớn trong thời gian dài.
Điều này không có nghĩa là gạo lứt gây thiếu chất, nhưng nếu chế độ ăn vốn đã nghèo vi chất hoặc người đang bị thiếu sắt, thiếu kẽm thì việc lạm dụng gạo lứt có thể khiến quá trình bổ sung khoáng chất kém hiệu quả hơn.
Để hạn chế tác động này, nên: Ngâm gạo trước khi nấu. Ăn đa dạng các loại ngũ cốc. Khi ăn nên kết hợp thực phẩm giàu vitamin C để tăng hấp thu sắt.
Ăn gạo lứt thế nào mới tốt?
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo, gạo lứt là thực phẩm tốt nhưng không phải càng ăn nhiều càng có lợi. Để phát huy giá trị dinh dưỡng, bạn nên:
Không ăn gạo lứt thay thế hoàn toàn gạo trắng trong mọi bữa. Ngâm gạo trước khi nấu để hạt mềm hơn và giảm một phần axit phytic. Kết hợp với thịt, cá, trứng, sữa, rau xanh và trái cây để đảm bảo cân đối dinh dưỡng.
Đồng thời, khi ăn gạo nứt bạn nên nhai kỹ để giảm áp lực cho hệ tiêu hóa. Nếu có bệnh lý mạn tính hoặc đang điều trị đặc biệt, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi thay đổi chế độ ăn.
