Lừa đảo trực tuyến đang diễn biến ngày càng tinh vi với những kịch bản liên tục biến đổi, từ giả danh thông báo trúng thưởng, livestream bán hàng cam kết lợi nhuận cao đến mạo danh sàn thương mại điện tử để thu hồi sản phẩm, hoàn tiền… Không chỉ lợi dụng sự thiếu cảnh giác, các đối tượng còn từng bước tạo dựng lòng tin, thao túng tâm lý và thúc ép nạn nhân làm theo yêu cầu nhằm chiếm đoạt tài sản. Dưới đây là những chiêu thức mà các đối tượng thường dùng để lừa đảo qua hình thức livestream.
Chiêu trò lừa đảo "cào vé số trúng thưởng"
Theo Công an tỉnh Ninh Bình, thời gian qua, nhiều đối tượng đã sử dụng chiêu trò livestream “cào vé số trúng thưởng” để lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Đằng sau những màn cào “trúng đậm” là kịch bản dàn dựng tinh vi, lợi dụng công nghệ và tâm lý người dùng nhằm chiếm đoạt tài sản.
Cảnh giác kịch bản “cào vé số trúng thưởng”. (Ảnh minh họa: Công an tỉnh Ninh Bình)
Các đối tượng tổ chức livestream với hình thức hấp dẫn như bày sẵn hàng chồng vé số, tiền mặt, liên tục “chốt đơn”, tạo không khí mua bán sôi động. Đối tượng sử dụng các công cụ ghim bình luận, tương tác ảo để đẩy các nội dung “khoe trúng thưởng” lên đầu, khiến người xem dễ tin tưởng đây là hoạt động có thật.
Để tăng độ tin cậy, các đối tượng bố trí “cò mồi” (tài khoản ảo hoặc đồng phạm) tham gia bình luận, liên tục chốt mua và thông báo trúng giải lớn như tiền mặt, vàng, xe máy… tạo hiệu ứng đám đông, kích thích lòng tham và tâm lý “sợ bỏ lỡ cơ hội” của người xem. Thực chất, kết quả trúng thưởng đã được dàn dựng từ trước. Các vé số “trúng đậm” thường là vé đã được chuẩn bị sẵn hoặc sử dụng thủ thuật để can thiệp kết quả.
Khi nạn nhân tin tưởng và tham gia, các đối tượng sẽ yêu cầu chuyển tiền để “mua lượt chơi” hoặc khi thông báo trúng thưởng sẽ tiếp tục yêu cầu chuyển khoản các khoản phí như “phí vận chuyển”, “thuế”, “tiền cọc nhận thưởng”… Sau khi nhận được tiền, đối tượng lập tức chặn liên lạc hoặc xóa tài khoản, chiếm đoạt tiền của nạn nhân.
Đây là thủ đoạn lừa đảo không mới nhưng đang được biến tướng, lan rộng với phương thức ngày càng tinh vi, gây thiệt hại cho nhiều người dân. Để không sập bẫy lừa của các đối tượng, Công an tỉnh Ninh Bình khuyến cáo người dân: Không tham gia các hoạt động “cào vé số”, “trúng thưởng online” qua livestream. Cảnh giác với các tài khoản có dấu hiệu tương tác bất thường, bình luận “khoe trúng thưởng” mang tính dẫn dắt. Tuyệt đối không chuyển tiền dưới bất kỳ hình thức nào để nhận thưởng, không cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng.
Kiếm tiền thụ động qua AI livestream
Công an TP Quảng Ninh thông tin, thời gian gần đây, lợi dụng sự phát triển của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), trên không gian mạng xuất hiện nhiều nền tảng như Tatao Live (TAT Live, Tata T Online) kêu gọi đầu tư vào hệ thống livestream ảo. Đánh vào tâm lý muốn kiếm tiền nhanh, “việc nhẹ lương cao”, các đối tượng đã triển khai kịch bản tinh vi nhằm chiếm đoạt tài sản của người dân.
Cảnh báo bẫy lừa đảo "Kiếm tiền thụ động" qua livestream. (Hình ảnh tạo bởi AI)
Các đối tượng sẽ thực hiện thủ đoạn như sau:
- Quảng bá thu nhập thụ động: Đối tượng giới thiệu mô hình "thuê robot AI" tự động livestream bán hàng 24/7; Cam kết người tham gia không cần trực tiếp vận hành nhưng vẫn nhận được hoa hồng “khủng” chảy về tài khoản ngay cả khi đang ngủ.
- Huy động vốn đa cấp (Ponzi): Đối tượng yêu cầu người dùng nộp tiền “kích hoạt” các gói thuê AI với giá từ vài triệu đồng. Thực chất, hệ thống lấy tiền của người tham gia sau để chi trả lợi nhuận ảo cho người trước nhằm tạo lòng tin.
- Hệ thống tương tác giả mạo: Các buổi livestream thực chất là video phát lại từ các nền tảng khác, không có hoạt động giao thương thực tế. Khi đã gom đủ tiền, các đối tượng sẽ đánh sập website, ứng dụng và giải tán các hội nhóm liên lạc để “thoát xác”.
- Xâm nhập dữ liệu cá nhân: Ứng dụng yêu cầu quyền truy cập sâu vào thiết bị và yêu cầu cung cấp thông tin nhạy cảm (căn cước công dân, tài khoản ngân hàng) để sử dụng vào các mục đích phạm pháp khác.
Người dùng mạng cần nhận diện chiêu thức lừa đảo này bằng các dấu hiệu là: Các đối tượng cam kết lợi nhuận cao bất thường và phi lý so với các hoạt động kinh doanh thực tế; Ứng dụng không có trên cửa hàng chính thống (App Store, Google Play), chỉ cài đặt qua đường link lạ hoặc file .apk để né tránh kiểm soát bảo mật; Yêu cầu chuyển tiền đầu tư vào tài khoản cá nhân thay vì tài khoản công ty có tư cách pháp nhân rõ ràng; Hoạt động mập mờ, không có trụ sở văn phòng cụ thể, chỉ làm việc qua các nhóm chat kín.
Phòng An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an TP Quảng Ninh khuyến cáo người dân tuyệt đối cảnh giác với các lời mời chào kiếm tiền dễ dàng trên không gian mạng; kiểm tra tư cách pháp nhân, địa chỉ và giấy phép của đơn vị vận hành trước khi đóng bất kỳ khoản phí nào; không cung cấp căn cước công dân, mã OTP hay cấp quyền truy cập thiết bị cho các ứng dụng lạ.
Cảnh giác với lời mời livestream “mở ngọc trai”
Theo Công an phường Trấn Biên (TP Đồng Nai), thời gian gần đây đã xuất hiện thủ đoạn lừa đảo mới thông qua các phiên livestream "mở ngọc trai". Trong các buổi phát trực tiếp, đối tượng liên tục giới thiệu những viên ngọc được cho là hiếm, có giá trị rất lớn, đồng thời sử dụng nhiều tài khoản bình luận tương tác nhằm tạo hiệu ứng đám đông và tăng độ tin cậy.
Lừa đảo qua livestream “mở ngọc trai”. (Ảnh minh họa: Công an phường Trấn Biên - TP Đồng Nai)
Người xem sau đó được mời tham gia đầu tư bằng cách nạp tiền mua ngọc với lời hứa sẽ được thu mua lại với giá cao, mang về khoản lợi nhuận hấp dẫn. Đánh vào tâm lý muốn kiếm tiền nhanh, nhiều người đã tin tưởng chuyển tiền cho các đối tượng.
Khi nạn nhân đã nộp tiền, các đối tượng tiếp tục đưa ra nhiều lý do để yêu cầu chuyển thêm tiền như phí xác minh, phí giao dịch, phí kích hoạt tài khoản hoặc nâng cấp gói đầu tư để nhận lợi nhuận cao hơn. Mỗi lần chuyển tiền lại xuất hiện một điều kiện mới. Đến khi nạn nhân không còn khả năng nộp thêm hoặc phát hiện dấu hiệu bất thường, các đối tượng lập tức khóa tài khoản, cắt đứt liên lạc và chiếm đoạt toàn bộ số tiền.
Theo cơ quan Công an, giá trị của các viên ngọc, mức giá thu mua cũng như cam kết thanh toán đều có thể do các đối tượng tự đưa ra, không có bất kỳ căn cứ kiểm chứng độc lập nào. Việc mở ngọc trực tiếp trên livestream cũng không đồng nghĩa với giao dịch minh bạch hay đảm bảo lợi nhuận như quảng cáo.
Công an phường Trấn Biên khuyến cáo người dân nâng cao cảnh giác trước các hình thức livestream kêu gọi nạp tiền, cam kết mua lại sản phẩm với giá cao hoặc bảo đảm sinh lời. Người dân không nên chuyển tiền chỉ dựa trên những lời quảng cáo, bình luận trên mạng xã hội và tuyệt đối không tiếp tục nộp thêm các khoản phí khi phát hiện dấu hiệu bất thường; đồng thời khuyến cáo người dân kiểm chứng kỹ thông tin, không để tâm lý ham lợi nhuận chi phối, tránh trở thành nạn nhân của các thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi trên không gian mạng.
Dụ dỗ qua livestream bán hàng để thu thập thông tin
Thông tin từ Công an TP Đà Nẵng, lợi dụng sự phổ biến của livestream bán hàng, các đối tượng lừa đảo có thể thu thập thông tin khách hàng, giả danh nhân viên shop để dụ dỗ và chiếm đoạt tài sản.
Cảnh báo chiêu trò lừa đảo qua livestream bán hàng. (Ảnh minh họa: Công an TP Đà Nẵng)
Thủ đoạn thường bắt đầu từ việc theo dõi các phiên livestream có đông người tham gia, thu thập số điện thoại, địa chỉ hoặc thông tin cá nhân được để lại trong phần bình luận. Sau đó, đối tượng gọi điện giả danh nhân viên bán hàng, thông báo khách hàng trúng thưởng, nhận mã giảm giá hoặc được hưởng ưu đãi đặc biệt.
Khi nạn nhân tin tưởng, đối tượng tạo áp lực về thời gian, yêu cầu chuyển tiền đặt cọc, thanh toán phí vận chuyển hoặc cung cấp mã OTP, mật khẩu; thậm chí gửi đường link chứa mã độc để kiểm soát thiết bị và đánh cắp tài sản.
Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an thành phố Đà Nẵng khuyến cáo: Người dân không công khai thông tin cá nhân trong phần bình luận livestream; không chuyển tiền đặt cọc cho người lạ, không cung cấp mã OTP/mật khẩu và không truy cập các đường link không rõ nguồn gốc. Khi nhận cuộc gọi nghi vấn, cần bình tĩnh dừng giao dịch và chủ động liên hệ với cửa hàng, doanh nghiệp qua kênh chính thức để xác minh trước khi thực hiện bất kỳ yêu cầu nào.
Người dân cần chủ động cần tăng cường các biện pháp cảnh giác phòng ngừa. Khi phát hiện các tài khoản hoặc buổi livestream có dấu hiệu lừa đảo, người dân cần kịp thời trình báo cơ quan Công an nơi gần nhất để được tiếp nhận, xử lý theo quy định.
