Uống trà, cà phê mỗi ngày có ảnh hưởng đến thận?
Nhiều người có thói quen uống trà vào buổi sáng hoặc dùng cà phê để tỉnh táo khi làm việc. Tuy nhiên, không ít người lo ngại caffeine có thể gây mất nước, làm tăng gánh nặng cho thận nếu sử dụng trong thời gian dài.
Trên thực tế, trà và cà phê nhìn chung an toàn với phần lớn người trưởng thành khỏe mạnh khi uống ở mức vừa phải. Theo bác sĩ Vikram Kalra, Giám đốc phụ trách chuyên khoa thận và ghép thận tại Bệnh viện Đa khoa Aakash Healthcare ở Ấn Độ, caffeine có tác dụng lợi tiểu nhẹ, khiến lượng nước tiểu tăng tạm thời, đặc biệt ở những người ít sử dụng chất này.
Tuy nhiên, tác dụng lợi tiểu không đồng nghĩa với việc uống trà, cà phê sẽ khiến cơ thể mất nước nghiêm trọng. Hai loại đồ uống này vẫn đóng góp vào tổng lượng chất lỏng nạp vào cơ thể mỗi ngày.
Với người có chức năng thận bình thường, uống trà và cà phê điều độ thường không gây tổn thương thận. Điều đáng quan tâm hơn là lượng caffeine tiêu thụ, cách pha chế và những bệnh lý sẵn có.
Uống quá nhiều caffeine có thể làm tăng nguy cơ bệnh thận
Caffeine có thể khiến huyết áp tăng tạm thời ở một số người. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào lượng sử dụng và độ nhạy cảm của cơ thể.
Trong khi đó, tăng huyết áp kéo dài không được kiểm soát là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng dẫn đến bệnh thận mạn tính. Huyết áp cao có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận, khiến cơ quan này suy giảm khả năng lọc chất thải theo thời gian.
Vì vậy, người có tiền sử tăng huyết áp nên chú ý lượng trà, cà phê uống mỗi ngày và theo dõi chỉ số huyết áp thường xuyên. Nếu xuất hiện tình trạng hồi hộp, tim đập nhanh hoặc mất ngủ sau khi uống caffeine, nên giảm lượng sử dụng.
Một vấn đề khác cần lưu ý là nguy cơ sỏi thận. Trà chứa oxalat, hợp chất tự nhiên có thể góp phần hình thành sỏi canxi oxalat ở những người dễ mắc bệnh. Uống quá nhiều trà, đặc biệt khi lượng nước bổ sung không phù hợp, có thể làm tăng nguy cơ ở một số trường hợp.
Tuy nhiên, không phải ai uống trà cũng bị sỏi thận. Nguy cơ còn phụ thuộc vào chế độ ăn, tiền sử bệnh và lượng chất lỏng tiêu thụ. Với cà phê, một số nghiên cứu ghi nhận mối liên hệ với nguy cơ sỏi thận thấp hơn, nhưng không nên xem đây là biện pháp phòng bệnh thay thế cho chế độ sinh hoạt lành mạnh.
Đường và sữa thêm vào cũng cần được chú ý
Một ly cà phê đen ít đường khác đáng kể so với cà phê pha nhiều sữa đặc, siro hoặc kem béo có đường. Tương tự, trà nguyên chất cũng khác với trà sữa chứa nhiều đường và topping.
Thường xuyên uống đồ uống nhiều đường có thể làm tăng tổng năng lượng nạp vào, góp phần gây tăng cân và làm tăng nguy cơ mắc tiểu đường type 2. Đây là điều đáng quan tâm bởi tiểu đường và tăng huyết áp đều là những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh thận mạn tính.
Đường huyết tăng cao kéo dài có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận, ảnh hưởng đến khả năng lọc máu. Vì vậy, lựa chọn trà nguyên chất, cà phê ít đường hoặc không đường là cách đơn giản để hạn chế lượng đường bổ sung.
Người mắc bệnh thận cũng cần chú ý lượng sữa và thành phần đi kèm. Tùy chức năng thận và kết quả xét nghiệm, bác sĩ có thể yêu cầu điều chỉnh lượng kali, phốt pho, natri hoặc protein trong khẩu phần ăn.
Mỗi ngày uống bao nhiêu trà, cà phê là phù hợp?
Theo Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA), tổng lượng caffeine khoảng 400mg mỗi ngày thường không gây tác động tiêu cực ở phần lớn người trưởng thành khỏe mạnh. Tuy nhiên, đây là mức tham khảo, không phải mục tiêu cần đạt và không phù hợp với tất cả mọi người.
Hàm lượng caffeine trong mỗi cốc trà hoặc cà phê có thể khác nhau đáng kể tùy nguyên liệu, độ đậm đặc và cách pha. Do đó, không nên chỉ dựa vào số cốc để đánh giá lượng caffeine đã tiêu thụ.
Phụ nữ mang thai, người nhạy cảm với caffeine hoặc người đang mắc một số bệnh lý có thể cần giới hạn lượng dùng thấp hơn. Người có bệnh thận hoặc tiền sử sỏi thận nên trao đổi với bác sĩ để được hướng dẫn cụ thể.
Bên cạnh việc điều chỉnh đồ uống, duy trì chế độ ăn cân bằng, hạn chế muối, kiểm soát huyết áp và đường huyết cũng rất quan trọng. Uống đủ nước theo nhu cầu giúp hạn chế nguy cơ mất nước và hỗ trợ sức khỏe đường tiết niệu. Tuy nhiên, người mắc bệnh thận hoặc bệnh tim được yêu cầu hạn chế dịch cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ.
Nhìn chung, không nhất thiết phải từ bỏ trà và cà phê để bảo vệ thận. Điều quan trọng là uống vừa phải, hạn chế đường bổ sung và điều chỉnh thói quen theo tình trạng sức khỏe của bản thân.
