Cơ thể luôn có cách gửi tín hiệu khi sức khỏe đang có vấn đề. Một khối bất thường, vùng da thay đổi, chảy máu không rõ nguyên nhân hay cơn đau kéo dài có thể khiến nhiều người lo lắng về ung thư, thường được gọi tắt là “K”.
Tuy nhiên, cần hiểu rằng không có vùng cơ thể nào chỉ cần xuất hiện một dấu hiệu bất thường là có thể khẳng định ung thư. Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI), phần lớn các triệu chứng thường gặp không phải do ung thư mà có thể xuất phát từ nhiễm trùng, tổn thương lành tính hoặc nhiều bệnh lý khác.
1. Vùng cổ, nách và các vị trí có hạch: Cẩn thận khi xuất hiện cục bất thường
Một trong những dấu hiệu khiến nhiều người chú ý là xuất hiện cục hoặc khối bất thường dưới da, đặc biệt ở vùng cổ, nách hoặc bẹn.
Các vị trí này có hệ thống hạch bạch huyết. Khi cơ thể bị nhiễm trùng hoặc viêm, hạch có thể sưng lên và thường sẽ nhỏ dần khi nguyên nhân được kiểm soát. Vì vậy, sờ thấy một cục ở cổ hay nách không đồng nghĩa với việc mắc ung thư.
Tuy nhiên, nếu một khối mới xuất hiện, tồn tại dai dẳng, ngày càng lớn hoặc đi kèm những thay đổi bất thường khác, người bệnh nên đi khám thay vì tự theo dõi quá lâu. NCI cũng liệt kê tình trạng xuất hiện khối hoặc vùng dày lên bất thường ở bất kỳ vị trí nào trên cơ thể là một dấu hiệu cần được đánh giá.
Đặc biệt, không nên chỉ dựa vào cảm giác đau hay không đau để đánh giá. Một số bệnh ung thư có thể không gây đau ở giai đoạn đầu, vì vậy việc “không đau thì chắc không sao” là quan niệm không chính xác.
Nếu phát hiện một khối bất thường ở cổ, nách hoặc bẹn kéo dài nhiều tuần, người bệnh nên đến cơ sở y tế để bác sĩ khám trực tiếp. Tùy trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm hoặc các xét nghiệm cần thiết để tìm nguyên nhân.
2. Vùng ngực và da: Đừng bỏ qua khối mới hoặc sự thay đổi khác thường
Vùng ngực cũng là khu vực cần được chú ý, đặc biệt khi xuất hiện một khối mới, vùng da thay đổi hoặc núm vú có biểu hiện bất thường.
Ở nữ giới, một số thay đổi đáng lưu ý có thể gồm xuất hiện khối hoặc vùng cứng trong vú hay dưới nách, núm vú thay đổi, tiết dịch bất thường hoặc da vú trở nên đỏ, đóng vảy, lõm hay nhăn bất thường. Đây là những biểu hiện được NCI đưa vào nhóm triệu chứng có thể gặp ở ung thư vú.
Tuy nhiên, những dấu hiệu trên cũng có thể xuất hiện do nhiều nguyên nhân lành tính như thay đổi nội tiết, nang tuyến vú, viêm hoặc các tình trạng không phải ung thư. Vì vậy, không nên tự kết luận chỉ dựa trên việc sờ thấy một khối.
Ngoài vùng ngực, những thay đổi bất thường trên da ở bất kỳ vị trí nào cũng đáng quan tâm. Một nốt ruồi mới xuất hiện hoặc thay đổi về kích thước, hình dạng, màu sắc; một vết loét không lành; một vùng da bất thường kéo dài hoặc một khối trên da dễ chảy máu đều nên được bác sĩ kiểm tra.
Điều quan trọng là quan sát sự thay đổi theo thời gian. Một vết xước thông thường sẽ có xu hướng lành lại. Nếu một tổn thương không rõ nguyên nhân cứ tồn tại, tái phát hoặc ngày càng thay đổi, đừng chỉ tự mua thuốc bôi hoặc chờ đến khi có đau mới đi khám.
3. Vùng bụng và đường tiêu hóa: Những thay đổi kéo dài cần được kiểm tra
Vùng bụng và hệ tiêu hóa có thể xuất hiện nhiều triệu chứng rất phổ biến như đầy bụng, khó tiêu, đau bụng, thay đổi thói quen đi tiêu hoặc chán ăn. Phần lớn những triệu chứng này không phải ung thư, nhưng nếu chúng mới xuất hiện, kéo dài hoặc ngày càng rõ rệt, người bệnh không nên chủ quan.
Một số dấu hiệu đáng chú ý gồm thay đổi thói quen đại tiện kéo dài, có máu trong phân, đau bụng dai dẳng, khó nuốt, khó tiêu kéo dài, buồn nôn, chán ăn hoặc sụt cân không chủ ý. Đây đều là những triệu chứng có thể xuất hiện trong một số loại ung thư, nhưng cũng có thể do nhiều bệnh lý tiêu hóa khác.
Đặc biệt, sụt cân không chủ ý là dấu hiệu không nên bỏ qua nếu xảy ra mà không có thay đổi rõ ràng về chế độ ăn uống hoặc vận động. NCI và NHS đều liệt kê tình trạng giảm cân không giải thích được trong nhóm dấu hiệu cần được đánh giá y tế.
Bên cạnh đó, nếu xuất hiện máu trong phân hoặc nước tiểu, nôn ra máu, chảy máu bất thường hay các biểu hiện chảy máu không rõ nguyên nhân, cần chủ động đi khám. Không nên chờ đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng mới kiểm tra.
Khi nào nên đi khám?
Không có một dấu hiệu đơn lẻ nào trên cơ thể có thể dùng để khẳng định “K đã đến”. Điều đáng quan tâm hơn là một thay đổi mới xuất hiện, không rõ nguyên nhân, kéo dài hoặc ngày càng nặng lên.
Nếu nhận thấy một khối bất thường, tổn thương da không lành, chảy máu không rõ nguyên nhân, ho hoặc khàn tiếng kéo dài, thay đổi thói quen đại tiện, đau dai dẳng hoặc sụt cân không chủ ý, nên trao đổi với bác sĩ. NCI khuyến cáo những triệu chứng kéo dài trong vài tuần cần được đánh giá để tìm nguyên nhân.
Điều quan trọng nhất là không hoảng sợ nhưng cũng không chủ quan. Phát hiện một dấu hiệu bất thường không có nghĩa chắc chắn mắc ung thư. Nhưng nếu đó thực sự là bệnh lý nghiêm trọng, việc kiểm tra sớm có thể giúp xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp hơn.
Thay vì chờ cơ thể “đau mới khám”, hãy tập thói quen quan sát những thay đổi khác thường và kiểm tra sức khỏe theo khuyến nghị phù hợp với tuổi, giới tính và nguy cơ cá nhân.
