Khi nhắc đến trí thông minh của trẻ, nhiều bố mẹ thường nghĩ ngay đến yếu tố di truyền, giáo dục sớm hay các lớp học bổ trợ. Với niềm tin rằng muốn con thông minh, trẻ cần học thêm nhiều kiến thức, luyện tập nhiều hơn và tham gia nhiều hoạt động giáo dục.
Thế nhưng, thực tế cho thấy có những trẻ được đầu tư học tập đầy đủ nhưng kết quả vẫn không cải thiện. Một số trẻ sớm bộc lộ sự nhanh nhạy, nhưng lớn lên lại thiếu kiên trì trong học tập.
Nguyên nhân đôi khi không nằm ở lượng kiến thức trẻ tiếp thu, mà bắt nguồn từ những thói quen sinh hoạt hàng ngày. Theo đó, có 3 sai lầm tưởng chừng không liên quan nhưng lại ảnh hưởng đến khả năng tập trung, tư duy, cải thiện chỉ số IQ và kết quả học tập của trẻ.
Ít vận động khiến cơ thể và trí não thiếu sự linh hoạt
Sau giờ học, nhiều trẻ tiếp tục làm bài tập, tham gia lớp học thêm hoặc dành thời gian sử dụng thiết bị điện tử. Một số bố mẹ cho rằng học tập quan trọng hơn vận động.
Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy hoạt động thể chất thường xuyên có mối liên hệ tích cực với sự phát triển nhận thức, khả năng tập trung và kết quả học tập. Ngược lại, thiếu vận động trong thời gian dài dễ ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất, khả năng điều hành và điều tiết cảm xúc của trẻ.
Trẻ em không phải máy móc để ngồi học liên tục suốt ngày. Vận động giúp con giải tỏa căng thẳng, ngủ ngon hơn và duy trì trạng thái tỉnh táo. Hiệu quả học tập phụ thuộc vào khả năng tập trung, phản xạ và trạng thái tinh thần, không đơn thuần là số giờ ngồi trước bàn học.
Vì vậy, bố mẹ nên dành thời gian mỗi ngày để con chạy nhảy, chơi bóng, nhảy dây, bơi lội hoặc tham gia những hoạt động phù hợp. Trẻ không cần phải tập luyện chuyên nghiệp, điều quan trọng là duy trì thói quen vận động đều đặn.
Sau giờ học, nhiều trẻ tiếp tục làm bài tập, tham gia lớp học thêm hoặc dành thời gian sử dụng thiết bị điện tử.
Ít đọc sách khiến trẻ thiếu nền tảng cho tư duy
Đọc sách giúp trẻ mở rộng vốn từ, tiếp xúc với ngôn ngữ phong phú và rèn luyện khả năng tư duy logic. Những trẻ duy trì thói quen đọc thường có nhiều cơ hội phát triển khả năng đọc hiểu, diễn đạt và trí tưởng tượng.
Ngược lại, trẻ ít đọc sách dễ gặp khó khăn khi tiếp nhận thông tin bằng ngôn ngữ. Điều này đôi khi ảnh hưởng đến kết quả môn Ngữ văn, thậm chí khiến trẻ mất điểm ở những bài toán có lời văn do chưa hiểu đúng yêu cầu đề bài.
Đọc sách không đồng nghĩa với việc chỉ đọc sách giáo khoa hay những tài liệu học tập khô khan. Truyện cổ tích, sách khoa học, lịch sử và tiểu sử đều mang lại giá trị nếu nội dung phù hợp với độ tuổi của trẻ.
Điều quan trọng không nằm ở số lượng sách đã đọc, mà là sự duy trì lâu dài. Mỗi ngày dành 10 phút đọc sách sẽ hiệu quả hơn việc chỉ đọc thật nhiều trong một buổi rồi bỏ dở.
Bố mẹ cũng cần làm gương cho con. Nếu người lớn thường xuyên cầm điện thoại sau khi về nhà, trẻ sẽ khó hình thành hứng thú với sách. Bố mẹ có thể đặt thêm sách ở những vị trí dễ nhìn, giảm thời gian sử dụng thiết bị điện tử và cùng con đọc mỗi ngày.
Trẻ ít đọc sách dễ gặp khó khăn khi tiếp nhận thông tin bằng ngôn ngữ.
Ngủ không đủ giấc, giờ ngủ thất thường
Đây là thói quen dễ bị xem nhẹ nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và khả năng học tập của trẻ. Khi bài vở nhiều, một số bố mẹ để con thức khuya làm thêm bài tập với mong muốn cải thiện kết quả học tập.
Tuy nhiên, thiếu ngủ ảnh hưởng đến khả năng tập trung, ghi nhớ và kiểm soát cảm xúc. Trẻ thường xuyên thức khuya dễ mệt mỏi, mất tập trung, phản ứng chậm vào ban ngày, từ đó khiến hiệu quả học tập giảm sút.
Học sinh tiểu học cần được ngủ đủ giấc theo độ tuổi và nhu cầu cá nhân. Bố mẹ nên giúp con sắp xếp thời gian học tập hợp lý, duy trì giờ đi ngủ và thức dậy ổn định. Buổi tối, trẻ cần hạn chế sử dụng điện thoại, tránh những hoạt động gây kích thích để cơ thể thư giãn và dễ đi vào giấc ngủ.
Trẻ thường xuyên thức khuya dễ mệt mỏi, mất tập trung, phản ứng chậm vào ban ngày, từ đó khiến hiệu quả học tập giảm sút.
Bên cạnh đó, bầu không khí gia đình cũng ảnh hưởng đến trạng thái tinh thần của trẻ. Nếu trong nhà thường xuyên xảy ra tranh cãi, căng thẳng và áp lực, con khó duy trì sự tập trung khi học tập. Cảm giác an toàn và sự ổn định trong gia đình là nền tảng quan trọng giúp trẻ phát triển lành mạnh.
Ba thói quen trên cho thấy sự phát triển trí tuệ của trẻ không chỉ phụ thuộc vào việc học thêm bao nhiêu kiến thức hay tham gia bao nhiêu lớp bổ trợ. Vận động đều đặn, đọc sách thường xuyên, ngủ đủ giấc và lớn lên trong môi trường gia đình tích cực đều góp phần nuôi dưỡng khả năng tư duy, học tập của con.
Bố mẹ hãy thử nhìn lại thói quen sinh hoạt hàng ngày của trẻ, xem con đang thiếu vận động, ít đọc sách hay chưa được ngủ đủ giấc? Những thay đổi nhỏ nhưng được duy trì đều đặn sẽ giúp trẻ hình thành nền tảng tốt cho quá trình học tập và trưởng thành.
