Trước cổng trường, bé gái khoảng 10 tuổi lớn tiếng nói với mẹ: “Mẹ làm ơn để con yên! Con không muốn mẹ làm mẹ của con nữa!”
Người mẹ sững sờ, đôi mắt đỏ hoe. Chiếc cặp sách rơi xuống đất nhưng cô cũng không để ý. Những người xung quanh chứng kiến cảnh tượng ấy đều im lặng, không ai dám lên tiếng.
Sau khi sinh con gái, người mẹ quyết định nghỉ việc để toàn tâm chăm sóc con. Trong mắt đồng nghiệp, cô là một người mẹ chu đáo. Suốt hơn 10 năm, ngày nào cô cũng đưa đón con, hỗ trợ con làm bài tập và chuẩn bị nhiều món ăn khác nhau.
Vậy tại sao nhiều người mẹ hết lòng chăm sóc nhưng dễ khiến không khí gia đình căng thẳng? Thực tế, có 3 kiểu làm mẹ dễ khiến mối quan hệ giữa bố mẹ và con cái ngày càng xa cách. Nhiều người vô tình mắc phải những sai lầm này mà không nhận ra.
3 kiểu người mẹ dễ khiến con ngày càng xa cách
Người mẹ thường xuyên nhắc đến sự hy sinh của mình
“Tôi vất vả như vậy là vì ai? Để con được ăn ngon, mặc đẹp đấy!”
“Nếu không phải vì con, mẹ đã bỏ bố con từ lâu rồi.”
“Mẹ làm việc vất vả như thế, con lại đối xử với mẹ như vậy sao?”
Những lời này có lẽ không xa lạ với nhiều gia đình.
Làm mẹ luôn đi kèm với nhiều vất vả và hy sinh. Tuy nhiên, một số người mẹ thường xuyên nhắc đến những khó khăn mình phải trải qua trước mặt con, với mong muốn trẻ hiểu và ghi nhớ những gì mẹ đã làm cho gia đình.
Trong tâm lý học, cách giáo dục khiến trẻ thường xuyên mang cảm giác mắc lỗi được gọi là giáo dục dựa trên cảm giác tội lỗi. Khi người mẹ dùng sự hy sinh của bản thân để yêu cầu con nghe lời hoặc đáp lại tình cảm, trẻ dễ cảm thấy mình đang mang một món nợ.
Lâu dần, trẻ không dám bày tỏ mong muốn riêng, ngại làm trái ý và lo sợ khiến mẹ thất vọng. Khi con luôn nghĩ mình mắc nợ bố mẹ, mối quan hệ gia đình cũng khó duy trì được sự gần gũi và tin tưởng.
Người mẹ thường xuyên nóng giận, la mắng con
Nhiều người thường nghĩ rằng mẹ nào cũng từng nóng giận và quát mắng con. Thỉnh thoảng mất bình tĩnh, nói ra vài lời không hay là điều khó tránh khỏi. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại nếu lời trách mắng trở thành cách giao tiếp thường xuyên.
Trẻ lớn lên trong môi trường thường xuyên có tiếng quát mắng dễ hình thành hai kiểu phản ứng. Một là trở nên nhút nhát, dè chừng sắc mặt và giọng nói của người khác, sợ làm phật ý mọi người. Hai là dần xem việc dùng sự hung hăng để giải quyết vấn đề là điều bình thường, cho rằng ai lớn tiếng và mạnh mẽ hơn thì người đó đúng.
Khi trưởng thành, trẻ có thể mang chính cách ứng xử ấy vào các mối quan hệ của mình, kể cả với bố mẹ.
Người mẹ có xu hướng kiểm soát con quá mức
Đây là kiểu người mẹ luôn muốn kiểm soát mọi khía cạnh trong cuộc sống của con, ví dụ như đọc nhật ký, kiểm tra điện thoại, lựa chọn bạn bè, quần áo trẻ mặc hàng ngày.
Ngay cả khi con đóng cửa học bài, mẹ thường bước vào phòng với những lý do như mang trái cây, nước uống, nhưng thực chất là muốn kiểm tra xem con đang làm gì.
Có câu nói ví von: “Khi tôi cần một quả táo, mẹ luôn đưa cho tôi một quả lê. Tôi không muốn nhận nhưng mẹ vẫn ép buộc. Nếu tiếp tục từ chối, tôi sẽ bị phạt”.
Nghe qua có vẻ chuyện nhỏ, nhưng đằng sau đó là cảm giác ngột ngạt khi mọi mong muốn và lựa chọn đều bị áp đặt.
Trẻ bị kiểm soát quá mức thường có thể phát triển theo hai hướng. Một là trở nên phụ thuộc vào mẹ, thiếu khả năng tự quyết định và khó tự lập ngay cả khi đã trưởng thành. Hai là muốn thoát khỏi sự kiểm soát bằng cách giữ khoảng cách, thậm chí cắt đứt liên lạc với gia đình.
Vậy mẹ nên làm thế nào hạn chế căng thẳng trong nhà, tăng gắn kết với con cái?
Mẹ có thể thay đổi cách thể hiện tình yêu thương với con bằng ba bước đơn giản sau:
Thay vì nói “Mẹ làm tất cả vì con”, hãy thẳng thắn chia sẻ nhu cầu của bản thân
Khi mệt mỏi, hãy nói rằng mẹ cần nghỉ ngơi, khi khó chịu, hãy thành thật chia sẻ cảm xúc.
Chẳng hạn: “Hôm nay mẹ hơi mệt. Con chơi một mình khoảng 20 phút để mẹ nghỉ ngơi một chút nhé”.
Đa phần trẻ sẽ cảm thấy gần gũi và dễ chia sẻ với một người mẹ chân thật, biết bộc lộ cảm xúc hơn là một người luôn cố tỏ ra hoàn hảo nhưng thường xuyên than phiền về sự hy sinh của mình.
Tạm rời khỏi tình huống trong vài phút khi cảm thấy sắp mất bình tĩnh
Khi muốn quát mắng con, hãy thử dừng lại, đi rửa mặt hoặc ngắm nhìn bầu trời một lúc. Đừng vội phản ứng khi cơn giận đang lên cao.
Hãy tự nhắc mình: “Mình đang rất tức giận, nhưng la hét cũng không giải quyết được vấn đề”.
Trong khoảng ba phút để bình tĩnh lại, mẹ đã có thể tránh được những lời nói và hành động khiến bản thân phải hối tiếc.
Cho trẻ quyền lựa chọn trong những việc nhỏ
Chẳng hạn, hãy hỏi con: “Hôm nay trời lạnh hơn rồi, con muốn mặc áo dày hay áo mỏng?” hoặc “Con muốn học Toán trước hay tiếng Anh trước?”.
Khi được tự quyết định trong những việc phù hợp với khả năng, trẻ sẽ dần hình thành tính tự lập và dễ tiếp nhận lời khuyên của bố mẹ hơn trong những vấn đề quan trọng.
Bởi con cảm nhận được rằng người lớn đang tôn trọng, trao đổi với mình thay vì chỉ đưa ra mệnh lệnh.
