Đột quỵ là một trong những nguyên nhân gây tử vong và để lại di chứng nghiêm trọng. Bên cạnh việc kiểm soát huyết áp, ăn uống cân bằng và duy trì vận động, những thói quen hằng ngày như uống trà hay cà phê cũng được các nhà khoa học quan tâm.
Một nghiên cứu theo dõi khoảng 365.000 người trong hơn 10 năm đã ghi nhận mối liên hệ giữa việc sử dụng trà, cà phê ở mức vừa phải với nguy cơ đột quỵ thấp hơn. Tuy nhiên, kết quả này cần được hiểu đúng, bởi đây không phải bằng chứng cho thấy hai loại đồ uống có thể trực tiếp ngăn ngừa căn bệnh nguy hiểm này.
1. Cà phê: Uống vừa phải có thể mang lại lợi ích
Cà phê là thức uống quen thuộc của nhiều người, đặc biệt vào buổi sáng. Ngoài caffeine giúp tỉnh táo, cà phê còn chứa các hợp chất thực vật được nghiên cứu về tác động đối với sức khỏe.
Theo thông tin được The Guardian đưa tin, nghiên cứu do Yuan Zhang cùng các cộng sự tại Đại học Y Thiên Tân, Trung Quốc, thực hiện đã theo dõi khoảng 365.000 người từ 50 đến 74 tuổi trong hơn 10 năm. Trong thời gian này, 10.053 người trải qua ít nhất một lần đột quỵ.
Kết quả cho thấy những người uống khoảng 2-3 cốc cà phê mỗi ngày nằm trong nhóm có nguy cơ đột quỵ và sa sút trí tuệ thấp hơn so với người không uống.
Tuy nhiên, không nên hiểu rằng cứ uống cà phê là có thể phòng đột quỵ. Nghiên cứu quan sát chỉ ghi nhận mối liên hệ giữa thói quen uống và tình trạng sức khỏe, chưa chứng minh quan hệ nguyên nhân - kết quả.
Đáng chú ý, khi lượng cà phê tăng lên khoảng 7-8 cốc mỗi ngày, nguy cơ đột quỵ trong nghiên cứu lại cao hơn so với nhóm không uống. Điều này cho thấy uống nhiều hơn không đồng nghĩa với việc nhận được nhiều lợi ích hơn.
2. Trà: Thức uống quen thuộc được chú ý
Trà xanh là thức uống quen thuộc, có thể được sử dụng trong chế độ ăn uống cân bằng.
Bên cạnh cà phê, trà cũng là loại đồ uống được nghiên cứu ghi nhận có mối liên hệ với nguy cơ đột quỵ thấp hơn.
Những người uống khoảng 3-5 cốc trà mỗi ngày nằm trong nhóm có nguy cơ đột quỵ và sa sút trí tuệ thấp hơn. Trà xanh và trà đen chứa polyphenol cùng nhiều hợp chất thực vật được quan tâm trong các nghiên cứu về sức khỏe.
Dù vậy, lượng trà phù hợp còn tùy thuộc vào thể trạng, loại trà và cách pha. Trà quá đặc có thể cung cấp lượng caffeine đáng kể, khiến người nhạy cảm gặp tình trạng hồi hộp, bồn chồn hoặc khó ngủ.
Cách uống trà cũng rất quan trọng. Trà nguyên chất, ít hoặc không thêm đường thường là lựa chọn hợp lý hơn so với các loại trà pha nhiều siro, đường và kem béo. Những đồ uống này có thành phần dinh dưỡng khác biệt, không thể đánh đồng với trà được sử dụng trong nghiên cứu.
Với người yêu thích trà, duy trì thói quen uống ở mức phù hợp và tránh uống sát giờ đi ngủ là điều nên cân nhắc.
3. Kết hợp trà và cà phê: Nguy cơ đột quỵ thấp hơn 32%?
Một kết quả đáng chú ý của nghiên cứu là nhóm uống khoảng 2-3 cốc cà phê và 2-3 cốc trà mỗi ngày có nguy cơ đột quỵ thấp hơn khoảng 32% so với nhóm không uống hai loại đồ uống này. Nguy cơ sa sút trí tuệ ở nhóm này cũng thấp hơn khoảng 28%.
Tuy nhiên, đây là mức chênh lệch ghi nhận giữa các nhóm tham gia nghiên cứu, không có nghĩa mỗi người có thể giảm 32% nguy cơ đột quỵ chỉ bằng cách uống trà và cà phê.
Giáo sư Tara Spires-Jones, thuộc Viện Nghiên cứu Sa sút trí tuệ Anh và Đại học Edinburgh, cho rằng vẫn cần thêm nghiên cứu để hiểu rõ cơ chế sinh học có thể liên quan đến sức khỏe não bộ.
Bên cạnh đó, dữ liệu nghiên cứu được lấy từ Ngân hàng Sinh học Vương quốc Anh, nơi người tham gia có thể không đại diện cho toàn bộ dân số. Vì vậy, kết quả cũng chưa chắc áp dụng giống nhau cho mọi người.
4. Uống thế nào để phù hợp với sức khỏe?
Không nên tăng lượng trà, cà phê quá mức chỉ với mục đích phòng bệnh.
Từ kết quả nghiên cứu, điều đáng lưu ý không phải là uống càng nhiều càng tốt, mà là lựa chọn lượng dùng phù hợp.
Trước hết, những con số 2-3 cốc cà phê hay 3-5 cốc trà mỗi ngày chỉ phản ánh thói quen của các nhóm được nghiên cứu, không phải mức khuyến nghị dành cho tất cả mọi người. Dung tích cốc và hàm lượng caffeine có thể khác nhau đáng kể.
Người thường xuyên mất ngủ, hồi hộp hoặc nhạy cảm với caffeine nên giảm lượng uống và tránh sử dụng vào cuối ngày. Người có bệnh lý nền hoặc đang dùng thuốc cũng nên hỏi nhân viên y tế nếu chưa rõ lượng caffeine phù hợp.
Ngoài ra, cần hạn chế đường và các thành phần bổ sung trong trà, cà phê. Việc uống đồ uống nhiều đường thường xuyên có thể làm tăng lượng năng lượng nạp vào cơ thể.
Quan trọng hơn cả, trà và cà phê không thể thay thế những biện pháp bảo vệ sức khỏe đã được khuyến nghị như kiểm soát huyết áp, theo dõi đường huyết và mỡ máu, không hút thuốc, hạn chế rượu bia, ăn uống cân bằng và vận động đều đặn.
Nếu xuất hiện các dấu hiệu đột ngột như méo miệng, yếu tay chân một bên hoặc nói khó, cần gọi cấp cứu ngay, không chờ triệu chứng tự hết.
Tóm lại, cà phê và trà có thể là một phần của lối sống lành mạnh nếu được sử dụng hợp lý. Nghiên cứu ghi nhận mối liên hệ giữa việc uống hai loại đồ uống này ở mức vừa phải với nguy cơ đột quỵ thấp hơn, nhưng chưa chứng minh chúng trực tiếp phòng ngừa bệnh. Điều quan trọng nhất vẫn là duy trì thói quen sống cân bằng và kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ.
