Những đường chuyền bất tận và khởi đầu tại Camp Nou
Hai cầu thủ, những người trong suốt nhiều năm trời cứ chuyền bóng qua lại cho nhau hết lần này đến lần khác, như thể những trận đấu quan trọng bậc nhất thế kỷ hóa ra chỉ là một trận bóng bàn riêng tư để họ tự giải trí, lại không hề tung ra nổi một đường chuyền nào cho nhau trong lần cuối cùng họ sát cánh trên cùng một thảm cỏ.
Đó là trận bán kết lượt đi Champions League mùa giải 2014/15, khi Barcelona đối đầu Bayern Munich. Khoảnh khắc Xavi bước vào sân ở phút thứ 82 để thay thế Ivan Rakitic cho đến khi Rafinha thế chỗ Iniesta năm phút sau đó, không một đường chuyền nào được thực hiện giữa hai bộ óc thiên tài, hai bậc thầy chuyền bóng của bóng đá hiện đại.
Một cái kết trọn vẹn đáng lẽ phải là một pha chạm bóng cuối cùng từ đôi chân đặc biệt này sang đôi chân đặc biệt khác trong lần xuất hiện cuối cùng bên nhau. Nhưng điều đó đã không xảy ra.
Thay vào đó, lần cuối Xavi và Iniesta chuyền bóng cho nhau trong một trận đấu chính thức diễn ra ở phút 84 giây 29 trên sân Estadio Sanchez-Pizjuan. Iniesta chuyền bóng cho Xavi trong trận hòa 2-2 với Sevilla ngày 11 tháng 4 năm 2015
Lần chuyền bóng đầu tiên của họ diễn ra tại Mallorca vào ngày 21 tháng 12 năm 2002 trong chiến thắng 4-0 ở giải VĐQG, nhưng thực tế cả hai đã sớm hình thành sự ăn ý trên sân tập từ trước đó. Vừa là hai tiền vệ dẫn dắt lối chơi có vóc dáng nhỏ bé lại sở hữu kỹ thuật siêu việt, họ có quá nhiều điểm chung và nhận ra điều đó ngay từ khoảnh khắc đầu tiên.
Tại Nike Cup năm 1999, Xavi lần đầu nghe về người sau này được xem là người kế nhiệm mình. Giải đấu trẻ này được tổ chức tại Barcelona, với trận chung kết giữa Barca và Rosario Central diễn ra ngay trên thánh địa Camp Nou. Pere Guardiola, anh trai của Pep, khi đó làm việc cho Nike và đã thuyết phục Pep đến dự khán cũng như trao giải.
Guardiola khi ấy hoàn toàn sửng sốt trước màn trình diễn xuất sắc của cậu thiếu niên 15 tuổi Andres Iniesta, người đã ghi bàn thắng quyết định trong hiệp phụ để ấn định chiến thắng. Guardiola nói với cầu thủ trẻ rằng một ngày nào đó ông sẽ ngồi trên khán đài để cổ vũ cho cậu, đồng thời gửi một lời nhắn đến Xavi, người đồng đội khi đó của ông: "Cậu sẽ thay thế tôi, nhưng hãy cẩn thận với cậu nhóc này bởi vì sẽ có một ngày cậu ta khiến tất cả chúng ta phải giải nghệ."
Từ định kiến "đồ chơi" đến cuộc cách mạng của Pep Guardiola
May mắn thay cho người hâm mộ bóng đá toàn cầu, họ đã được sát cánh bên nhau trong 486 trận đấu. Dù vậy, những năm tháng đầu tiên chung đôi không hề rực rỡ như đoạn kết huy hoàng sau này.
Giới truyền thông địa phương từng tỏ ra hoài nghi về việc liệu hai tiền vệ nhỏ con, mỏng manh ấy có thể đá chung với nhau hay không, thậm chí mỉa mai gọi họ là những “juguetes” (đồ chơi). Ý kiến chung khi đó cho rằng đây chỉ là một sự kết hợp xa xỉ, mang tính giải trí chứ không đem lại hiệu quả thực tế.
Trong ba mùa giải đầu tiên cùng thi đấu ở đội một, họ chỉ giành được hai danh hiệu: La Liga mùa 2004/05 và Siêu cúp Tây Ban Nha sau đó. Triều đại của Frank Rijkaard và Ronaldinho đủ rực rỡ để mang chiếc cúp Champions League 2005/06 về Catalonia, thời điểm Iniesta được chiến lược gia người Hà Lage giao nhiệm vụ “phát kẹo trên sân”, thế nhưng anh và Xavi chỉ đá chung với nhau đúng hai trận ở đấu trường châu Âu mùa đó. Phải đợi đến khi Pep Guardiola trở lại làm huấn luyện viên trưởng vào năm 2008, triết lý “lắp đầy hàng tiền vệ bằng những chân chuyền dù họ cao hay thấp” mới thực sự được áp dụng triệt để.
"Chúng tôi hoàn toàn gục ngã khi Pep đến và đội bóng cần ông ấy dạy lại cách làm mọi thứ cho đúng đắn," Iniesta sau đó chia sẻ về việc Guardiola được đôn lên băng ghế chỉ đạo tại Camp Nou. Barcelona khi ấy cần một huấn luyện viên dám cho cả hai cầu thủ này đá chính cùng nhau mọi lúc. "Mọi người thường hỏi 'Xavi hay Iniesta?', và Pep sẽ trả lời 'Xavi và Iniesta'," Lorenzo Buenaventura, trợ lý của Guardiola, giải thích trong cuốn tiểu sử The Artist của Iniesta. "Cả hai. Không phải người này hay người kia. Phải luôn luôn cùng nhau. Người ta nói họ không thể chơi chung, nhưng điều đó không đúng. Lẽ ra họ không bao giờ nên bị tách rời."
Guardiola bắt đầu bố trí họ đá cạnh nhau, thường Xavi bên cánh và Iniesta bên cánh trái, dù họ cũng đá cạnh nhau trong nhiều sơ đồ chiến thuật khác nhau, nhiều hơn cả chuỗi mở đầu của The Simpsons. Kể từ khoảnh khắc đó, lịch sử Barcelona và vận mệnh của bóng đá hiện đại đã thay đổi mãi mãi. Đó chính là bước ngoặt của lịch sử bóng đá kiểm soát bóng.
Nếu Guardiola là người tiên phong thúc đẩy lối chơi kiểm soát bóng và hoa mỹ, thì Xavi và Iniesta chính là hai người đại diện đáng tin cậy nhất của ông, những người có thể đi đến từng ngõ ngách để thuyết phục ngay cả những người hoài nghi nhất rằng giữ bóng chính là cách tốt nhất để giành chiến thắng. Họ như muốn nói: hãy cầm lấy danh thiếp của chúng tôi, và quay lại xem chúng tôi thi đấu vào tuần tới nhé.
Đỉnh cao Wembley và vinh quang tại Nam Phi
Đỉnh cao của sự hoàn hảo ấy diễn ra tại thánh địa Wembley, trên sân khấu lớn nhất với cả thế giới đang dõi theo. Nếu thực hiện một cuộc thăm dò ý kiến người hâm mộ bóng đá về màn trình diễn hoàn thiện nhất mà họ từng chứng kiến, chiến thắng 3-1 của Barcelona trước Manchester United có lẽ sẽ đứng đầu bảng.
"Họ là những người giỏi nhất châu Âu, không có nghi ngờ gì về điều đó," Sir Alex Ferguson tuyên bố sau trận đấu. "Trong suốt sự nghiệp huấn luyện của mình, tôi phải thừa nhận họ là đội bóng mạnh nhất mà chúng tôi từng đối đầu. Mọi người đều công nhận điều đó và tôi cũng chấp nhận nó. Chưa ai từng đè bẹp chúng tôi một cách tâm phục khẩu phục như thế." Vị chiến lược gia người Scotland đặc biệt dành nhiều lời khen ngợi cho Iniesta và Xavi, và tất nhiên cả Lionel Messi nữa. "Tại Barcelona, họ có những cầu thủ nhỏ bé kỳ diệu ấy," ông viết trong một cuốn tự truyện sau đó. "Họ cao một mét bảy mươi nhưng sở hữu sự dũng cảm của những chú sư tử, luôn chủ động nhận bóng và không bao giờ để bản thân bị bắt nạt."
Trong màu áo đội tuyển Tây Ban Nha, đỉnh cao vinh quang đến tại Nam Phi. Dù Guardiola xứng đáng được ca ngợi vì đã kết hợp bộ đôi nhỏ con này lại với nhau tại Barca, Luis Aragones mới là người phải được tôn vinh vì đã thay đổi bộ khung của đội tuyển Tây Ban Nha trước thềm EURO 2008.
Ông là người có tầm nhìn khi nhận ra rằng khả năng chuyền bóng có thể đánh bại sức mạnh thể chất. Điều này nghe có vẻ hiển nhiên vào lúc này, nhưng lại hoàn toàn đi ngược với xu thế một thập kỷ trước tại Tây Ban Nha, nơi tư tưởng La Furia Roja vẫn ngự trị với niềm tin chiến thắng phải đến từ sự hung hăng và tinh thần máu lửa.
Xavi và Iniesta mang trong mình sự nhiệt huyết với những đường chuyền xé toang hàng thủ để tìm bàn thắng, thay vì cắm cổ đuổi theo những chiếc bóng rồi khoe khoang với dư luận về lượng mồ hôi họ đã đổ xuống vì màu cờ sắc áo.
Trong khi Iniesta là người ghi bàn thắng quyết định trong trận chung kết World Cup 2010, vai trò của Xavi tại giải đấu đó cũng quan trọng không kém đối với Tây Ban Nha. Anh là người ra sân nhiều phút hơn và giữ băng đội trưởng trên sân. Tiền vệ người Catalonia cũng đóng góp 2 đường kiến tạo tại Nam Phi, trực tiếp tham gia vào số bàn thắng bằng đúng những gì Iniesta làm được (trong các trận gặp Chile và Hà Lan).
Sự thật hiển nhiên là sự kết hợp giữa Iniesta và Xavi chính là động lực cốt lõi đằng sau chiến dịch vô địch lịch sử này. Họ chơi ăn ý đến mức vượt xa tổng thể giá trị của từng cá nhân cộng lại. Bên cạnh bàn thắng quyết định, một trong những khoảnh khắc đáng chú ý nhất trận chung kết là tấm thẻ đỏ của John Heitinga trong hiệp phụ, sau một pha phối hợp đặc sắc giữa Xavi và Iniesta.
Bóng được chuyền vào chân Iniesta ở sát vòng cấm địa và anh thực hiện một pha gẩy bóng điệu nghệ qua không trung cho Xavi, người lập tức trả bóng lại một chạm hướng về phía Iniesta và khung thành với độ nhẹ nhàng hệt như một cú ném rổ ngược tay. Đường chuyền chuẩn xác đến mức Heitinga buộc phải phạm lỗi kéo ngã tiền vệ của Blaugrana và nhận thẻ đỏ truất quyền thi đấu. Đội tuyển Tây Ban Nha, như tất cả chúng ta đều biết, sau đó đã đăng quang ngôi vương thế giới.
Chương cuối tại Catalonia và di sản bất tử
Bộ đôi này trở lại Catalonia không lâu sau đó và tiếp tục làm những điều quen thuộc, đến mức người hâm mộ dần xem đó là một điều hiển nhiên. Thế nhưng, vào năm 2015, Xavi chuẩn bị nói lời chia tay câu lạc bộ gắn bó cả cuộc đời.
Khi tuổi tác đã cao, thời gian ra sân của đội trưởng ngày một ít đi và mỗi khi anh vào sân, điều đó thường đồng nghĩa với việc để cho Iniesta nghỉ ngơi. Cả hai bắt đầu phải chia sẻ thời gian thi đấu ở hành lang trái hàng tiền vệ do Luis Enrique muốn sử dụng Ivan Rakitic bên cánh phải, người đủ nguồn lực thể năng để bọc lót cho những pha leo biên dũng mãnh của Dani Alves.
Quả thực, lý do khiến lần xuất hiện chung cuối cùng của họ trong mùa giải 2014/15 lại diễn ra sớm như vậy (vào tháng 4) bắt nguồn từ việc những trận đấu cuối của Xavi tại Barça thường bắt đầu bằng một cái đập tay với Iniesta dưới bảng hiệu của trọng tài thứ tư, nơi số 6 hiện lên màu xanh còn số 8 hiện lên màu đỏ.
Giai đoạn cuối trong chiến dịch của Xavi, rõ ràng Barcelona đứng trước cơ hội hiếm có để giành cú ăn ba và tiễn biệt huyền thoại của mình ở đỉnh cao chói lọi. Dù Xavi và Iniesta không còn đá chung trên sân thường xuyên, họ vẫn chung một mục tiêu tối thượng: đầu tiên là vô địch La Liga, tiếp đến là Copa del Rey, trước khi hành quân đến Berlin để săn chiếc cúp Champions League.
Iniesta chơi cực kỳ thăng hoa và chỉ mất bốn phút để dọn cỗ cho bàn mở tỷ số của Rakitic, người đá thay vị trí của Xavi. Khi tỷ số đang là 2-1, Iniesta nhường chỗ để Xavi thực hiện vũ khúc cuối cùng với 12 phút thi đấu còn lại. Có lẽ Iniesta muốn nhắn nhủ người đồng đội: “Hãy hoàn thành nốt công việc đi, sếp.” Và đó chính xác là những gì Barcelona đã làm để giành chiến thắng chung cuộc 3-1.
Về phần mình, Iniesta đã giúp người bạn thân ra đi với một cú ăn ba trọn vẹn, và Xavi trân trọng nỗ lực ấy đến mức mời số 8 cùng bước lên bục để nâng cao chiếc cúp vô địch. Barcelona dưới triều đại Luis Enrique có thể được xây dựng xung quanh bộ ba MSN, nhưng câu lạc bộ trong thế kỷ 21 này thực chất được xây dựng dựa trên hai bộ óc thiên tài nơi tuyến giữa ấy, và hoàn toàn hợp lý khi họ cùng nâng cao chiếc cúp châu Âu và uống champagne từ chiếc cúp danh giá ấy để khép lại hành trình của Xavi.
Họ từng bị bảo là không thể đá chung, nhưng chính họ đã chứng minh rằng họ buộc phải đá chung. "Chúng tôi đã chứng minh họ đã sai," Xavi chia sẻ khi trả lời phỏng vấn cho cuốn sách của Iniesta.
"Cuối cùng, bạn tập hợp được càng nhiều tài năng thì càng tốt. Chúng tôi thậm chí không cần phải nói với nhau điều gì. Cùng lắm tôi chỉ nói 'lại gần đây một chút' thế thôi. Andrés cũng chẳng phải kiểu cầu thủ thích trò chuyện suốt cả trận và chúng tôi hiểu nhau hoàn toàn, hầu như chỉ qua một ánh nhìn." Bóng đá thế giới cũng hiểu rằng không bao giờ nên xem thường những cầu thủ nhỏ con.
