Virus Hanta có thật sự nguy hiểm?
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, tính đến thời điểm hiện tại, đã có 3 ca tử vong và 7 ca nghi nhiễm hantavirus trên tàu du lịch M/V Hondius. Con tàu khởi hành từ Argentina và giới khoa học nghi ngờ chủng virus liên quan là Andes. Được biết, ba trường hợp đã tử vong có diễn tiến rất nhanh từ sốt, đau bụng, buồn nôn sang viêm phổi nặng, hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS) và sốc tuần hoàn.
Điều khiến giới chuyên môn lo ngại là khả năng lây truyền từ người sang người của chủng Andes virus - đặc tính hiếm gặp nhưng từng được ghi nhận tại Nam Mỹ. Theo WHO, virus Hanta là loại virus lây truyền từ động vật sang người, thường lây nhiễm tự nhiên ở loài gặm nhấm và đôi khi lây sang người.
Về mức độ nguy hiểm của loại virus này, WHO cho biết nhiễm virus Hanta ở người có thể dẫn đến bệnh nặng và thường gây tử vong. Tuy nhiên, mức độ bệnh khác nhau tùy thuộc vào loại virus và vị trí địa lý. Đáng cảnh báo hơn, hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, do vậy việc điều trị chủ yếu là hồi sức kịp thời tại cơ sở y tế.
Hình ảnh tàu du lịch MV Hondius đang neo đậu ngoài khơi cảng Praia, thủ đô của Cape Verde, ngày 3/5/2026.
Tại Việt Nam, ngay sau khi có thông tin về chùm ca bệnh viêm đường hô hấp nặng trên tàu du lịch quốc tế, đe doạ tính mạng con người, Bộ Y tế đã phát đi cảnh báo khẩn tới người dân và hướng dẫn phòng bệnh. Theo Bộ Y tế, Hiện chưa ghi nhận người Việt Nam liên quan đến chùm ca bệnh nói trên. Ở trong nước, đến nay chưa phát hiện ca bệnh do virus Hanta. Tuy nhiên, do chuột là loài phổ biến, nguy cơ lây nhiễm vẫn tiềm ẩn, vì thế việc chủ động phòng ngừa là quan trọng nhất.
Tại khóa đào tạo chuyên đề “Phát hiện sớm, chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Hanta” do Bệnh viện Bạch Mai tổ chức, Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Quốc Thái (Viện Y học Nhiệt đới) nhấn mạnh, điểm nguy hiểm nhất của bệnh là tốc độ diễn tiến rất nhanh. Người bệnh có thể chỉ sốt nhẹ, đau cơ như cúm nhưng sau đó nhanh chóng rơi vào suy hô hấp cấp, phù phổi, tụt huyết áp và sốc tim.
Theo bác sĩ Thái, virus Hanta được chia thành hai nhóm chính. Nhóm “Thế giới cũ” lưu hành chủ yếu tại châu Á và châu Âu, thường gây sốt xuất huyết kèm hội chứng thận. Trong khi đó, nhóm “Thế giới mới” tại châu Mỹ gây hội chứng tim phổi do Hantavirus – thể bệnh có tỷ lệ tử vong lên tới 40-50%.
Dễ lây truyền bệnh, nhưng phòng không khó
Theo Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), bệnh do virus Hanta là bệnh truyền nhiễm cấp tính lây từ động vật gặm nhấm (đặc biệt là chuột) sang người. Đường lây truyền chủ yếu qua nước tiểu, phân, nước bọt của chuột nhiễm bệnh và tại nơi chuột nhiễm bệnh làm tổ hay trú ẩn, bị chuột cắn hoặc tiếp xúc trực tiếp, sau đó đưa lên mắt, mũi, miệng.
Khi quét dọn, hút bụi hoặc dọn nhà, dọn kho nơi có chuột nhiễm bệnh trú ẩn, chất thải khô của chuột có thể phát tán thành bụi rất nhỏ trong không khí; người hít phải bụi có chứa mầm bệnh có thể bị nhiễm virus Hanta. Việc lây truyền bệnh từ người sang người rất hiếm, nhưng đã được ghi nhận trên y văn.
Khi nhiễm virus này, thời gian ủ bệnh thường từ 2-4 tuần, có thể tới 8 tuần. Người bệnh có thể sốt, ớn lạnh, đau đầu, chóng mặt, đau cơ, buồn nôn, nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy; sau đó có thể đột ngột ho, tức ngực, khó thở, mệt lả, tụt huyết áp.
Dù chưa ghi nhận ca mắc, nhưng do bệnh lây từ chuột sang người vì thế người dân cần hết sức cảnh giác. Ảnh minh họa.
Dù chưa ghi nhận ca nhiễm tại Việt Nam, nhưng Cục Phòng bệnh cho rằng, cần đề cao cảnh giác, chủ động phòng, chống dịch bệnh do virus Hanta và các bệnh dịch khác lây truyền từ chuột sang người.
Một số biện pháp phòng bệnh do virus Hanta được Cục phòng bệnh khuyến cáo:
- Người dân không chạm tay trực tiếp vào chuột sống, chuột chết, phân, nước tiểu, nước bọt hoặc ổ chuột.
- Khi dọn dẹp nơi có dấu vết của chuột, người dân cần mở cửa cho thông thoáng, đeo găng tay và khẩu trang; phun ướt khu vực có phân, nước tiểu hoặc nơi chuột làm tổ bằng dung dịch khử khuẩn hoặc nước tẩy rửa thông thường trước khi lau dọn.
- Không quét khô, không dùng máy hút bụi hoặc máy thổi, vì có thể làm bụi nhỏ chứa mầm bệnh bay trong không khí, người hít phải bụi này có thể bị nhiễm bệnh.
- Người dân rửa tay bằng xà phòng sau khi dọn vệ sinh, xử lý rác, tiếp xúc với chuột hoặc khu vực có nguy cơ.
- Các gia đình cần bịt kín khe hở để chuột không vào nhà; đặt bẫy khi cần; cất thức ăn, nước uống trong đồ chứa kín; thu gom rác hằng ngày để không thu hút chuột.
- Sau khi tiếp xúc với chuột hoặc nơi có phân, nước tiểu, nơi chuột làm tổ, nếu xuất hiện sốt, ớn lạnh, đau đầu, chóng mặt, đau cơ, buồn nôn, nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy, người dân cần đến ngay cơ sở y tế và thông báo rõ nguy cơ tiếp xúc với chuột để được khám, điều trị kịp thời.
Hiện Cục Phòng bệnh vẫn đang tiếp tục phối hợp với WHO và các cơ quan liên quan để theo dõi tình hình, cập nhật thông tin và hướng dẫn các địa phương triển khai biện pháp phòng, chống dịch kịp thời, phù hợp.
