Từ lâu, đinh lăng đã xuất hiện trong nhiều khu vườn gia đình Việt. Cây dễ sống, xanh quanh năm và không đòi hỏi chăm sóc cầu kỳ. Nhưng đó chưa phải toàn bộ lý do người xưa coi đây là một loại cây đáng có trong vườn nhà.
1. Cây dễ trồng, xanh tốt quanh năm
Đinh lăng là loại cây khá dễ thích nghi với điều kiện trồng ở Việt Nam. Cây có thể phát triển ở nhiều loại đất nếu đất có khả năng thoát nước tốt, không bị úng kéo dài. Vì vậy, trong những khu vườn gia đình trước đây, đinh lăng thường được trồng ở một góc vườn hoặc dọc hàng rào.
Điểm đáng chú ý là cây không cần chăm sóc quá cầu kỳ. Khi đã bén rễ và phát triển ổn định, đinh lăng có thể sinh trưởng nhiều năm. Cây có dáng bụi đẹp, lá xanh nhỏ, tạo cảm giác khu vườn luôn có một mảng xanh tự nhiên.
Người xưa vốn chuộng những loại cây vừa hữu ích vừa ít công chăm sóc. Đinh lăng đáp ứng khá tốt cả hai tiêu chí này. Chỉ cần chọn vị trí có ánh sáng phù hợp, đất không quá bí và tưới nước hợp lý, cây có thể phát triển bền bỉ.
2. Lá đinh lăng từng là loại rau quen thuộc
Một lý do rất thực tế khiến đinh lăng được trồng trong vườn là lá của cây có thể được sử dụng trong đời sống. Lá non thường được dùng ăn kèm một số món ăn, đặc biệt trong cách chế biến dân gian của người Việt.
Mùi thơm đặc trưng của lá đinh lăng khiến loại rau này có nét riêng, không dễ nhầm với nhiều loại rau gia vị khác. Một số gia đình còn sử dụng lá theo những cách chế biến truyền thống khác nhau, tùy vùng miền và thói quen ăn uống.
Tuy nhiên, không nên hiểu rằng cứ dùng đinh lăng càng nhiều càng tốt. Đây là cây có giá trị sử dụng theo kinh nghiệm dân gian, nhưng việc sử dụng làm thực phẩm hay dùng với mục đích hỗ trợ sức khỏe vẫn cần đúng cách, đúng đối tượng. Đặc biệt, không nên tự ý dùng các bộ phận của cây thay thế thuốc điều trị.
3. Rễ đinh lăng được dân gian coi trọng
Nếu lá đinh lăng gần gũi với bữa ăn thì phần rễ lại khiến cây được nhắc đến nhiều trong y học cổ truyền và kinh nghiệm dân gian. Rễ đinh lăng từ lâu đã được sử dụng trong một số bài thuốc truyền thống.
Theo y học cổ truyền, đinh lăng được biết đến với nhiều công dụng khác nhau. Chính vì vậy, trong những gia đình có khu vườn rộng, việc trồng một vài cây đinh lăng cũng giống như giữ sẵn một loại cây có giá trị sử dụng lâu dài.
Điều quan trọng là kinh nghiệm dân gian không đồng nghĩa với bằng chứng điều trị cho mọi bệnh. Việc dùng rễ đinh lăng với mục đích chữa bệnh cần thận trọng, bởi liều lượng, cách chế biến và tình trạng sức khỏe của mỗi người đều khác nhau. Đây là điểm mà nhiều người hiện nay dễ bỏ qua khi nghe về công dụng của loại cây này.
4. Cây còn có giá trị làm cảnh và tạo không gian xanh
Đinh lăng không có vẻ ngoài rực rỡ như nhiều cây hoa, nhưng lại có dáng bụi khá đẹp. Những tán lá nhỏ, xanh và dày tạo cảm giác mềm mại, tự nhiên, rất phù hợp với khu vườn gia đình.
Ngày trước, khi sân vườn chủ yếu phục vụ đời sống sinh hoạt chứ chưa chú trọng quá nhiều đến trang trí, những cây như đinh lăng càng có lợi thế. Một cây có thể vừa tạo màu xanh, vừa có giá trị sử dụng, lại có thể sống lâu năm thì rất đáng để giữ lại.
Ngày nay, đinh lăng vẫn có thể được trồng trong vườn, quanh nhà hoặc trong những khu đất nhỏ. Nhưng khi trồng, nên tránh vị trí quá thiếu sáng hoặc nơi thường xuyên đọng nước. Cây phát triển tốt khi có điều kiện đất và ánh sáng phù hợp, đồng thời được cắt tỉa vừa phải để giữ dáng.
Đinh lăng được người xưa trồng trong vườn nhà không phải chỉ vì một công dụng duy nhất. Đó là sự kết hợp giữa một loại cây dễ sống, lá có thể sử dụng, rễ được coi trọng trong kinh nghiệm dân gian và khả năng tạo mảng xanh cho khu vườn.
Nhìn lại cách người xưa lựa chọn cây trồng, có thể thấy họ thường ưu tiên những loại cây vừa gần gũi thiên nhiên vừa phục vụ trực tiếp cho đời sống. Đinh lăng là một ví dụ điển hình. Tuy nhiên, những công dụng truyền thống của cây nên được nhìn nhận đúng giới hạn, không thần kỳ hóa và không thay thế cho việc sử dụng thuốc hay điều trị y khoa khi cần thiết.
*Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo chiêm nghiệm
