Một miếng dứa chín vàng có thể mang đến vị ngọt thanh, thơm mát và kích thích vị giác. Thế nhưng chỉ sau vài miếng, nhiều người lại thấy đầu lưỡi tê tê, rát nhẹ hoặc ngứa trong khoang miệng. Hiện tượng này khá phổ biến và có những nguyên nhân khoa học rất rõ ràng.
1. Enzyme bromelain là gây cảm giác rát lưỡi
Dứa chứa một loại enzyme tự nhiên gọi là bromelain. Đây là chất có khả năng phân giải protein và thường được sử dụng trong công nghiệp thực phẩm để làm mềm thịt. Khi ăn dứa tươi, bromelain tiếp xúc trực tiếp với niêm mạc miệng và lưỡi.
Do lưỡi và khoang miệng cũng được cấu tạo từ các mô chứa protein nên bromelain có thể tác động lên lớp bề mặt này. Kết quả là nhiều người cảm thấy châm chích, tê nhẹ hoặc rát ở đầu lưỡi sau khi ăn. Cảm giác này thường chỉ kéo dài trong thời gian ngắn rồi tự biến mất.
Mức độ khó chịu ở mỗi người không giống nhau. Một số người gần như không cảm nhận được gì, trong khi người có niêm mạc miệng nhạy cảm lại dễ thấy rát hơn. Đây là phản ứng tự nhiên của cơ thể trước enzyme trong quả dứa chứ không phải lúc nào cũng là dấu hiệu của dị ứng.
2. Độ axit cao trong dứa khiến cảm giác rát tăng lên
Ngoài bromelain, dứa còn chứa nhiều axit hữu cơ tự nhiên như axit citric và axit malic. Những hợp chất này tạo nên vị chua đặc trưng và giúp trái dứa có hương vị hấp dẫn.
Khi niêm mạc miệng đã bị bromelain tác động nhẹ, lượng axit trong dứa tiếp tục tiếp xúc với khu vực này và làm cảm giác châm chích trở nên rõ rệt hơn. Đó là lý do nhiều người thấy lưỡi nóng rát sau khi ăn nhiều dứa liên tục.
Hiện tượng này càng dễ xuất hiện nếu trong miệng đang có vết loét nhỏ, nhiệt miệng hoặc vùng niêm mạc bị tổn thương. Khi đó, axit sẽ kích thích mạnh hơn bình thường và khiến cảm giác khó chịu kéo dài lâu hơn.
3. Dứa chưa chín kỹ thường gây rát mạnh hơn
Không phải quả dứa nào cũng tạo cảm giác giống nhau. Dứa còn xanh hoặc chưa chín hoàn toàn thường chứa hàm lượng axit cao hơn và có vị chua gắt hơn so với dứa chín.
Trong quá trình chín tự nhiên, thành phần đường trong quả tăng lên trong khi độ chua giảm dần. Vì vậy, dứa chín thường có hương vị dễ chịu hơn và ít gây kích ứng khoang miệng hơn so với dứa non.
Nhiều người nhận thấy ăn dứa chín vàng, thơm đậm sẽ ít bị rát lưỡi hơn ăn dứa còn cứng hoặc có màu xanh. Đây cũng là lý do các chuyên gia dinh dưỡng thường khuyến khích lựa chọn dứa chín vừa thay vì dứa còn non để thưởng thức trực tiếp.
4. Ngâm hoặc chế biến nhiệt giúp giảm đáng kể cảm giác rát
Một trong những cách đơn giản nhất để hạn chế cảm giác rát lưỡi là xử lý dứa trước khi ăn. Nhiệt độ cao có thể làm giảm hoạt tính của enzyme bromelain, từ đó giảm khả năng gây kích ứng niêm mạc miệng.
Dứa nướng, hấp, xào hoặc dùng trong các món ăn chín thường ít gây rát hơn dứa tươi. Đây là lý do nhiều người có thể ăn pizza dứa hoặc các món dứa nấu chín mà không gặp cảm giác khó chịu như khi ăn trực tiếp.
Ngoài ra, nhiều gia đình có thói quen ngâm dứa với nước muối loãng trong vài phút trước khi ăn. Cách làm này không loại bỏ hoàn toàn bromelain nhưng có thể giúp vị dứa dịu hơn, đồng thời tạo cảm giác dễ chịu hơn khi thưởng thức.
Bỏ đi phần lõi dứa cũng giảm cảm giác rát lưỡi hơn vì đây là phần chứa nhiều enzym nhất.
5. Kết hợp đúng cách giúp ăn dứa ngon hơn
Ăn dứa khi bụng quá đói có thể khiến cảm giác khó chịu trong miệng và dạ dày rõ rệt hơn. Tốt hơn nên ăn sau bữa chính hoặc kết hợp cùng các thực phẩm khác để giảm tác động trực tiếp của axit lên niêm mạc.
Dứa cũng có thể được dùng chung với sữa chua, các loại trái cây ngọt hoặc làm sinh tố. Sự kết hợp này giúp cân bằng hương vị, giảm cảm giác chua gắt và khiến việc ăn uống trở nên dễ chịu hơn.
Tuy nhiên, nếu sau khi ăn dứa xuất hiện các biểu hiện như sưng môi, khó thở, nổi mẩn hoặc ngứa dữ dội, cần lưu ý khả năng dị ứng thực phẩm. Khi đó, nên ngừng sử dụng và tham khảo ý kiến của nhân viên y tế để được tư vấn phù hợp.
Cảm giác rát lưỡi khi ăn dứa chủ yếu xuất phát từ enzyme bromelain kết hợp với lượng axit tự nhiên có trong quả. Đây là hiện tượng khá phổ biến và thường không gây nguy hiểm. Chọn dứa chín, ngâm trước khi ăn hoặc chế biến bằng nhiệt là những cách đơn giản giúp giảm đáng kể cảm giác khó chịu, để bạn vẫn có thể tận hưởng hương vị thơm ngon và giá trị dinh dưỡng của loại trái cây nhiệt đới này.
