Gừng rất dễ trồng từ củ, nhưng không phải cứ vùi nguyên củ xuống đất là cây sẽ phát triển tốt. Nếu biết cách chia củ và chăm đúng giai đoạn, chỉ một củ gừng giống cũng có thể tạo ra nhiều cây khỏe.
Không nhất thiết phải để nguyên cả củ gừng để trồng
Nếu trồng trong chậu tại nhà, bạn không nhất thiết phải giữ nguyên cả củ gừng. Cách phổ biến là tách củ thành từng đoạn giống, mỗi đoạn có ít nhất một mắt mầm khỏe. Đây cũng là cách tận dụng củ giống hiệu quả hơn, đặc biệt khi chậu có diện tích nhỏ.
Tuy nhiên, không nên cắt củ thành những mảnh quá nhỏ hoặc chỉ nhìn thấy một chấm mắt rồi tách ngay. Một đoạn củ giống có mắt khỏe, kích thước vừa phải và còn phần thân củ dự trữ sẽ có nhiều điều kiện để bật mầm và nuôi cây trong thời gian đầu.
Nếu củ gừng nhỏ, ít mắt hoặc đang có nhiều mầm tập trung, có thể giữ nguyên củ hoặc chia thành vài phần lớn. Ngược lại, củ to, nhiều mắt khỏe thì có thể tách thành nhiều đoạn để trồng riêng. Mục tiêu không phải cắt được càng nhiều càng tốt mà là giữ được sức sống cho từng phần giống.
Cắt từng mắt đúng cách sẽ giúp tiết kiệm củ giống
Khi chọn cách tách củ, nên ưu tiên những mắt gừng căng, không bị thối, dập hoặc khô quắt. Mỗi đoạn nên có một hoặc vài mắt khỏe cùng một phần thịt củ. Đây là phần dự trữ dinh dưỡng giúp mầm có lực phát triển trước khi bộ rễ hình thành ổn định.
Sau khi cắt, không nên vùi ngay những miếng gừng còn ướt vào đất. Bề mặt vết cắt cần được để se lại ở nơi khô thoáng, tránh nắng gắt. Làm như vậy giúp hạn chế nguy cơ vết cắt bị nhiễm nấm hoặc vi khuẩn khi tiếp xúc với giá thể ẩm.
Một sai lầm thường gặp là cắt sát mắt mầm để lấy được nhiều đoạn giống hơn. Cách này có thể khiến phần củ dự trữ quá ít, mầm yếu và chậm phát triển. Với người mới trồng, nên ưu tiên đoạn giống chắc khỏe thay vì cố chia củ thành thật nhiều phần.
Khi nào nên để nguyên cả củ?
Để nguyên củ là lựa chọn thuận tiện nếu bạn chỉ trồng một vài chậu, củ giống nhỏ hoặc chưa quen thao tác tách củ hoặc muốn trồng bonsai làm cảnh. Củ nguyên vẹn có lượng dinh dưỡng dự trữ lớn và nhiều mắt mầm, vì vậy không cần phải xử lý vết cắt.
Đặc biệt, nếu củ đã bắt đầu mọc nhiều mầm khỏe, việc giữ nguyên củ trong chậu có thể giúp hạn chế tổn thương không cần thiết. Sau khi cây phát triển, thân rễ gừng sẽ tiếp tục hình thành dưới đất và tạo ra củ mới.
Điểm cần lưu ý là củ nguyên không đồng nghĩa với việc phải vùi thật sâu. Gừng thích giá thể tơi xốp, thoát nước tốt và cần không gian để thân rễ phát triển ngang. Chậu quá nhỏ hoặc đất bị nén chặt vẫn có thể khiến củ phát triển kém dù giống ban đầu rất khỏe.
Chậu trồng gừng phải rộng hơn là quá sâu
Gừng phát triển phần thân rễ chủ yếu dưới lớp đất nên chậu có chiều rộng tốt sẽ thuận lợi hơn cho việc lan củ. Không nên chọn chậu quá nhỏ chỉ vì cây gừng ban đầu có kích thước khiêm tốn.
Chậu bắt buộc phải có lỗ thoát nước. Giá thể có thể phối trộn đất sạch với phân hữu cơ hoai mục và vật liệu giúp tăng độ tơi xốp, thoát nước. Đất giữ nước quá lâu là một trong những vấn đề cần tránh khi trồng gừng trong chậu.
Khi trồng nhiều đoạn giống trong cùng một chậu, nên bố trí khoảng cách hợp lý thay vì dồn tất cả vào một góc. Mỗi mắt mầm cần có không gian để mọc lên, đồng thời phần thân rễ bên dưới cũng cần diện tích để phát triển.
Tưới nước vừa đủ, đừng biến chậu gừng thành “ổ nước”
Sau khi trồng, giá thể cần đủ ẩm để kích thích mầm và rễ phát triển nhưng không nên liên tục sũng nước. Có thể kiểm tra độ ẩm của lớp đất phía trên trước khi tưới tiếp, thay vì tưới theo một lịch cố định bất kể thời tiết.
Trong thời gian mầm còn nhỏ, việc tưới quá mạnh cũng có thể làm xói đất, khiến đoạn củ giống bị xê dịch hoặc lộ lên khỏi mặt giá thể. Nên tưới nhẹ và đều, đồng thời đảm bảo nước thoát nhanh qua đáy chậu.
Nếu thấy đất lâu khô, chậu nặng nước hoặc có mùi ẩm bất thường, cần kiểm tra ngay hệ thống thoát nước. Gừng cần ẩm nhưng không chịu tốt tình trạng úng kéo dài.
Đặt chậu nơi sáng, thoáng nhưng tránh nắng quá gắt
Gừng có thể trồng ở nơi có ánh sáng tốt nhưng không nhất thiết phải phơi dưới nắng gay gắt cả ngày. Một vị trí sáng, thoáng, có nắng nhẹ hoặc ánh sáng khuếch tán phù hợp hơn cho chậu gừng tại nhà.
Khi mầm mới nhú, cây còn yếu nên cần tránh những điều kiện quá khắc nghiệt như nắng trưa gay gắt, gió mạnh hoặc nền nhiệt quá cao. Sau khi cây phát triển ổn định, có thể điều chỉnh vị trí tùy điều kiện thực tế.
Quan trọng nhất vẫn là quan sát cây. Lá xanh, thân đứng và phát triển đều thường cho thấy cây đang thích nghi tốt. Nếu cây còi cọc, đất quá ướt hoặc lá có dấu hiệu bất thường, nên kiểm tra cả nước tưới, giá thể và ánh sáng thay vì chỉ tăng phân bón.
