Nhiều gia đình có con nhỏ từng lo lắng vì quan niệm “cảm lạnh bắt đầu từ bàn chân”, từ đó hình thành thói quen mang tất cho trẻ mỗi tối trước khi đi ngủ.
Ngay cả khi trẻ liên tục đá văng tất, bố mẹ thức dậy mang lại vì cho rằng giữ đôi chân ấm đồng nghĩa với việc cơ thể được giữ ấm.
Tuy nhiên, thực tế không hẳn như vậy. Khi quan sát kỹ, bố mẹ có thể nhận thấy có những bé càng mang tất khi ngủ càng dễ trở mình, ngủ không yên giấc hoặc liên tục đạp chăn.
Điều này cũng cho thấy một điều mà không phải bố mẹ nào cũng biết, tay chân lạnh ở trẻ sơ sinh chưa chắc đồng nghĩa với việc trẻ đang bị lạnh.
Tại sao tay và chân của bé sơ sinh thường bị lạnh? Đây có phải là dấu hiệu đáng lo?
Khi muốn biết trẻ đang nóng hay lạnh, nhiều bố mẹ thường sờ vào bàn tay, bàn chân của bé. Tuy nhiên, đây không phải là cách đánh giá chính xác nhất.
Ở trẻ sơ sinh, hệ tuần hoàn vẫn đang hoàn thiện. Bàn tay và bàn chân nằm xa tim nên đôi khi có thể lạnh hơn những vùng khác trên cơ thể, dù bé vẫn hoàn toàn thoải mái.
Thay vì chỉ kiểm tra tay chân, bố mẹ có thể chạm vào vùng ngực, lưng hoặc gáy của bé để cảm nhận nhiệt độ cơ thể. Nếu da bé ấm, khô ráo và không đổ mồ hôi, việc tay chân hơi lạnh thường không có nghĩa là bé đang bị lạnh và không nhất thiết phải mặc thêm quần áo hay đi tất.
Ngược lại, nếu gáy hoặc lưng bé nóng, ẩm và ra nhiều mồ hôi, đó có thể là dấu hiệu trẻ đang được mặc quá nhiều lớp. Khi ấy, bố mẹ nên điều chỉnh bớt quần áo để bé cảm thấy dễ chịu hơn.
Quan trọng hơn, hãy quan sát tổng thể nhiệt độ cơ thể và trạng thái của bé để có cách chăm sóc phù hợp.
Trong một số trường hợp, không cần cho trẻ sơ sinh mang tất khi ngủ
Nhiều bố mẹ có thói quen đi tất cho con khi ngủ vì sợ bàn chân lạnh sẽ khiến trẻ bị cảm. Tuy nhiên, nếu nhiệt độ phòng phù hợp và cơ thể bé vẫn đủ ấm, việc mang tất khi ngủ thường không cần thiết.
Trẻ sơ sinh dễ nóng và đổ mồ hôi. Khi bàn chân bị bó kín trong tất suốt thời gian dài, da có thể trở nên bí và ẩm, khiến bé khó chịu, dễ quấy khóc hoặc thức giấc giữa đêm. Môi trường ẩm ướt kéo dài cũng có thể làm tăng nguy cơ kích ứng da ở bàn chân.
Nếu phòng ngủ có nhiệt độ phù hợp và bé được mặc quần áo, chăn đắp vừa đủ, để chân trần khi ngủ có thể giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn. Bàn chân không bị bó buộc cũng tạo điều kiện để bé tự do cử động và cảm nhận môi trường xung quanh.
Tuy nhiên, không nên hiểu rằng trẻ càng ngủ chân trần càng tốt hay việc này giúp tăng sức đề kháng, trao đổi chất hoặc khiến trẻ thông minh hơn. Điều quan trọng vẫn là giữ cho bé không quá nóng, không quá lạnh và có giấc ngủ thoải mái.
Nếu bàn chân bé lạnh nhưng vùng ngực, lưng hoặc gáy vẫn ấm, khô ráo và bé ngủ ngon, bố mẹ thường không cần quá lo lắng hay vội vàng mang thêm tất cho con.
4 trường hợp đặc biệt có thể cho bé mang tất mỏng khi ngủ
Không phải lúc nào trẻ cũng cần mang tất khi ngủ. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, một đôi tất mỏng, rộng rãi và thoáng khí có thể giúp bé giữ ấm và ngủ dễ chịu hơn.
Mang tất cho trẻ sinh non
Trẻ sinh non có khả năng điều hòa thân nhiệt chưa hoàn thiện, vì vậy tay chân có thể dễ lạnh hơn. Trong thời tiết lạnh, bố mẹ có thể cho bé mang một đôi tất mỏng để giữ ấm, đồng thời theo dõi nhiệt độ cơ thể và tình trạng của bé.
Trẻ có thể trạng yếu, dễ bị lạnh
Với những bé thường xuyên cảm thấy lạnh, đặc biệt vào mùa đông, bố mẹ có thể cân nhắc cho con mang tất mỏng khi ngủ. Tuy nhiên, tất không nên quá chật hoặc quá dày, tránh khiến bàn chân bị bí và ra mồ hôi.
Khi nhiệt độ phòng xuống thấp
Nếu phòng ngủ lạnh, không có hệ thống sưởi hoặc thời tiết rét, một đôi tất mỏng có thể giúp bé giữ ấm bàn chân. Ngược lại, khi nhiệt độ phòng ở mức dễ chịu và vùng gáy của bé ấm, khô ráo, trẻ thường không cần mang tất.
Điều này cũng phụ thuộc vào điều kiện thời tiết từng nơi. Vì vậy, bố mẹ nên dựa vào nhiệt độ thực tế trong phòng và trạng thái của bé, thay vì áp dụng một mức nhiệt cố định cho mọi trường hợp.
Bàn chân bé vẫn lạnh dù đã nằm trên giường một thời gian
Nếu bé đã nằm trên giường khoảng 30 phút nhưng bàn chân vẫn lạnh, trong khi nhiệt độ phòng khá thấp, bố mẹ có thể thử cho con mang một đôi tất mỏng để giữ ấm.
Bố mẹ không nên chọn tất quá dày, chật hoặc bó sát. Sau khi mang, hãy kiểm tra bàn chân, nếu chân ấm, khô ráo và bé ngủ thoải mái thì có thể tiếp tục, nếu chân nóng, ẩm hoặc bé khó chịu, nên tháo tất.
Những em bé thường ngủ chân trần sẽ tạo ra một số điểm khác biệt
Khả năng giữ thăng bằng tốt hơn
Khi đi chân trần trên bề mặt an toàn, các ngón chân và lòng bàn chân được tự do cử động, giúp trẻ cảm nhận rõ hơn sự tiếp xúc với mặt đất. Điều này hỗ trợ quá trình phối hợp vận động và giữ thăng bằng khi trẻ tập đứng, đi và chạy.
Bàn chân được vận động tự nhiên
Không bị bó chặt trong tất, các ngón chân có không gian để cử động và bàn chân được sử dụng linh hoạt hơn. Đặc biệt trong giai đoạn trẻ tập đi, việc vận động chân trần trên bề mặt an toàn có thể giúp trẻ cảm nhận tư thế và bước chân tốt hơn.
Cơ thể thoải mái hơn khi ngủ
Nếu nhiệt độ phòng phù hợp, để chân trần giúp bàn chân không bị bí, nóng hoặc đổ mồ hôi do mang tất trong thời gian dài. Một giấc ngủ thoải mái cũng giúp trẻ dễ đi vào giấc ngủ hơn.
Tăng cường cảm nhận từ bàn chân
Lòng bàn chân có nhiều thụ thể cảm giác. Khi trẻ được tự do cử động và tiếp xúc với những bề mặt an toàn, các tín hiệu xúc giác và vận động được truyền về não, góp phần vào quá trình phát triển khả năng cảm nhận cơ thể và phối hợp vận động.
Bố mẹ cũng không cần quá lo lắng nếu bàn chân trẻ hơi lạnh. Có thể kiểm tra vùng ngực, lưng hoặc gáy của bé. Nếu cơ thể bé ấm, khô ráo và vẫn ngủ ngon, thường không cần vội mặc thêm quần áo hay đi tất.
Khi thời tiết lạnh hoặc trẻ thực sự cần giữ ấm, bố mẹ có thể cho bé mang tất. Nên chọn loại mỏng, mềm, vừa chân và không bó sát, đồng thời kiểm tra xem bàn chân có bị nóng, ẩm hay hằn đỏ hay không.
Đi chân trần không phải là điều bắt buộc và cũng không có nghĩa trẻ càng “chịu lạnh” càng khỏe. Điều quan trọng =là giữ nhiệt độ phù hợp, để trẻ vận động tự nhiên và tạo một môi trường ngủ thoải mái, an toàn.
