Chị A Hiên có một cậu con trai đang học cấp hai, cậu bé hiền lành nhưng khá nhút nhát. Mỗi khi gặp chuyện không như ý hoặc bị áp lực, con dễ tủi thân và bật khóc.
Trong nhà, chị A Hiên là người mạnh mẽ, quyết đoán và thường là người đưa ra hầu hết các quyết định trong gia đình. Từ những việc lớn đến việc nhỏ, mọi người thường có xu hướng làm theo ý kiến của chị. Trong khi đó, chồng chị lại khá ít nói, ít bày tỏ quan điểm và cũng hiếm khi tham gia vào những vấn đề liên quan đến việc nuôi dạy con.
Nhìn bề ngoài, gia đình ấy rất yên ấm. Vợ chồng hiếm khi to tiếng hay xảy ra mâu thuẫn. Tuy nhiên, theo thời gian, người bố dường như ít hiện diện trong đời sống cảm xúc của con. Dù vẫn luôn ở bên gia đình, anh ít tham gia trò chuyện, chia sẻ hay đồng hành cùng con trong những vấn đề hàng ngày.
Từ góc độ tâm lý học, tính cách và sự hiện diện của bố mẹ ảnh hưởng nhất định đến quá trình phát triển của trẻ. Theo đó, nếu người bố yếu đuối, trong khi người mẹ quá quyết đoán, sẽ vô tình làm lệch đi sự cân bằng trong quá trình giáo dục.
Trong những gia đình người bố yếu đuối và người mẹ mạnh mẽ, con cái thường có ba đặc điểm chung
Các bé gái dễ trở nên nhạy cảm và quyết đoán
Xiaoxin chia sẻ rằng ở quê của chị có một câu nói khá quen thuộc khi người lớn bàn chuyện hôn nhân: “Muốn biết con gái sau này thế nào, hãy nhìn cách mẹ cô ấy sống và ứng xử.” Dù câu nói này có phần tuyệt đối hóa, nhưng cũng phản ánh một thực tế rằng bố mẹ, đặc biệt là người mẹ, có ảnh hưởng lớn đến cách trẻ hình thành tính cách và quan niệm sống.
Trong những gia đình mà người mẹ là người quyết định mọi việc, con gái thường quan sát và học hỏi từ hình mẫu đó. Theo thời gian, trẻ có thể hình thành suy nghĩ rằng muốn mạnh mẽ và thành công thì phải kiểm soát mọi thứ giống như mẹ.
Điều này khiến chị nhớ đến một câu chuyện ở quê. Một lần về thăm nhà, mẹ chị kể rằng vợ chồng Xiaoqiang, người sống đối diện nhà, đã quyết định ly hôn sau nhiều năm chung sống.
Theo lời mẹ chị kể, người vợ có tính cách mạnh mẽ và thường giữ vai trò quyết định trong gia đình. Trong khi đó, Xiaoqiang lại ít tham gia vào việc chăm sóc và giáo dục con. Hầu hết mọi việc lớn nhỏ đều do người mẹ gánh vác. Theo thời gian, cô con gái trở nên khá ngang bướng và thường xuyên xảy ra xung đột với mẹ. Việc học tập sa sút, em dành nhiều thời gian tụ tập bên ngoài và dần xa rời sự định hướng của gia đình.
Nghe vậy, chị hỏi mẹ: “Có phải mọi chuyện đều là lỗi của người vợ không?” Mẹ chị khẽ thở dài rồi nói: “Không thể đổ lỗi cho một người. Khi việc nuôi dạy con chỉ đặt lên vai một người, còn người kia gần như đứng ngoài cuộc, gia đình dễ mất đi sự cân bằng. Một người phải gồng gánh quá nhiều nên trở nên cứng rắn hơn, còn đứa trẻ lại phản ứng theo cách riêng của mình. Mâu thuẫn cứ tích tụ qua năm tháng, đến khi con lớn, hai vợ chồng cũng không còn muốn tiếp tục cuộc hôn nhân ấy nữa.”
Thực tế, mỗi đứa trẻ đều trẻ cần sự hiện diện, đồng hành và phối hợp của cả bố mẹ trong quá trình nuôi dạy con.
Các bé trai dễ hình thành tính cách nhút nhát và thiếu tự tin
Người bố là hình mẫu tốt trong quá trình trưởng thành của các bé trai. Nếu người bố có trách nhiệm và đáng tin cậy, con trai sẽ noi theo.
Tuy nhiên, lớn lên trong một môi trường mà người mẹ đóng vai trò chủ đạo, người bố không có tiếng nói và luôn phải nhường nhịn trước mọi tình huống. Những cậu bé chịu ảnh hưởng kiểu này sẽ dần mất tự tin và phát triển tính cách nhút nhát, tự ti.
Lớn lên trong môi trường gia đình như vậy, đứa trẻ có xu hướng muốn trốn tránh, thiếu quyết đoán khi đối mặt với thử thách.
Những đứa trẻ có xu hướng hình thành tính cách thích làm hài lòng người khác
Dù là con trai hay con gái, những người sống trong bầu không khí gia đình này đều sẽ có một đặc điểm tính cách chung, đó là mong muốn làm hài lòng người khác.
Khi người mẹ phải chịu nhiều áp lực và người bố ít hiện diện trong đời sống cảm xúc của con, trẻ có xu hướng trở nên thận trọng, nhạy cảm và luôn lo lắng mình làm chưa đủ tốt. Lớn lên, các em có thể vẫn mang theo khát khao được công nhận và yêu thương từ người khác.
Vậy làm thế nào để cải thiện tình trạng "Người bố yếu đuối, người mẹ mạnh mẽ" nhằm giúp trẻ trưởng thành tốt hơn?
Người bố tích cực tham gia vào việc chăm sóc con cái
Hãy cho trẻ thấy rằng cả bố và mẹ đều có thể đưa ra quyết định và giải quyết vấn đề. Ví dụ, hãy để bố giúp con làm bài tập về nhà vào buổi tối hoặc lên kế hoạch cho các hoạt động cuối tuần.
Người mẹ đưa ra những nhượng bộ thích hợp
Người mẹ chủ động buông bỏ, tạo điều kiện cho con và bố có nhiều thời gian bên nhau hơn và tự đưa ra quyết định, đồng thời tránh truyền cảm xúc và căng thẳng của mình cho con.
Quy tắc giáo dục nhất quán trong gia đình
Hãy thiết lập những quy tắc nhất quán trong gia đình, đảm bảo bố mẹ cùng chung một quan điểm và không thay đổi các tiêu chuẩn dựa trên cảm xúc cá nhân.
Ví dụ, thứ tự ăn tối, quy tắc dọn dẹp đồ chơi và lịch học tập, khi các quy tắc đã được nêu ra, trẻ sẽ tuân thủ tự nhiên hơn.
Cải thiện khả năng tự chăm sóc bản thân
Ví dụ, việc dọn dẹp đồ chơi, sắp xếp cặp sách và lên kế hoạch cho các hoạt động cuối tuần có thể giúp trẻ trải nghiệm thành công và cải thiện khả năng tự chăm sóc bản thân.
Trong gia đình, mẹ thường mang đến sự yêu thương, chăm sóc và cảm giác an toàn về mặt cảm xúc, còn bố góp phần tạo nên điểm tựa về sự vững vàng, trách nhiệm và lòng tự tin cho con.
Một người mẹ dịu dàng, thấu hiểu sẽ giúp trẻ học cách yêu thương bản thân, chia sẻ cảm xúc và cảm thấy được chở che. Trong khi đó, sự hiện diện và đồng hành của người bố giúp trẻ mạnh dạn hơn, tin vào khả năng của mình và có thêm động lực để đối mặt với những thử thách trong cuộc sống.
Khi cả bố và mẹ cùng thực hiện tốt vai trò của mình, trẻ sẽ được nuôi dưỡng trong môi trường cân bằng giữa yêu thương và kỷ luật, giữa sự mềm mại và vững vàng, từ đó phát triển khỏe mạnh cả về cảm xúc lẫn nhân cách.
