Khi trẻ quay lại trường học, việc làm bài kiểm tra không tốt là điều hoàn toàn bình thường. Đó cũng là một phần trong quá trình con học cách đối diện với khó khăn và nhận ra những điểm mình cần cải thiện.
Khi trẻ thất vọng vì kết quả không như mong muốn, nhiều phụ huynh thường an ủi: “Con đã cố gắng hết sức rồi.” Xuất phát từ tình yêu thương, câu nói này giúp con cảm thấy được động viên. Tuy nhiên, nếu sử dụng quá thường xuyên, trẻ có thể vô tình hiểu rằng bố mẹ không còn kỳ vọng nhiều ở mình, từ đó dễ bằng lòng với kết quả hiện tại hoặc hình thành tâm lý né tránh khi gặp thử thách.
Theo chuyên gia giáo dục, ngoài việc an ủi, bố mẹ có thể giúp trẻ nhìn thẳng vào vấn đề, tìm nguyên nhân và nghĩ cách cải thiện. 4 câu nói giúp con hiểu rằng một lần chưa làm tốt không có nghĩa là không thể làm tốt hơn, đồng thời nuôi dưỡng sự tự tin và khả năng kiên trì trước khó khăn.
“Con làm bài chưa tốt, chúng ta cùng tìm nguyên nhân nhé!”
Khi kết quả kiểm tra không như mong đợi, trẻ thường đã cảm thấy buồn và thất vọng. Lúc này, điều trẻ cần là sự đồng hành để hiểu mình chưa tốt ở đâu và có thể cải thiện như thế nào.
Thay vì nói “Con cố gắng hơn nhé”, bố mẹ có thể cùng con xem lại bài kiểm tra một cách bình tĩnh.
Bố mẹ hãy cùng con phân loại những câu làm sai: do chưa hiểu kiến thức, chưa biết cách làm hay chỉ vì bất cẩn? Sau đó, hướng dẫn con ghi lại lỗi sai, nguyên nhân và cách sửa vào một “sổ lỗi sai” để tránh lặp lại trong những lần sau.
Với mỗi vấn đề, bố mẹ cùng con đặt ra một kế hoạch nhỏ và phù hợp, chẳng hạn luyện thêm dạng bài còn yếu, ôn lại kiến thức chưa vững hoặc chủ động hỏi giáo viên khi chưa hiểu.
Điều quan trọng là giúp trẻ hiểu rằng đây là cơ hội để con biết mình cần cố gắng ở đâu và tiến bộ từng bước.
“Không sao, hãy xem lần này là một bước đệm để con trưởng thành”
Bố mẹ có thể kể cho con nghe những câu chuyện về những người từng nhiều lần thất bại nhưng vẫn kiên trì theo đuổi mục tiêu. Chẳng hạn, Thomas Edison đã trải qua rất nhiều thử nghiệm không thành công trong quá trình nghiên cứu bóng đèn. Điều quan trọng không phải ông chưa từng thất bại, mà là ông không ngừng học hỏi và thử lại.
Từ những câu chuyện ấy, bố mẹ có thể giúp con nhìn thất bại theo một cách khác: mỗi lần sai là một lần biết thêm điều mình cần thay đổi.
Khi con gặp khó khăn, thay vì vội nói “Thôi, bỏ đi”, hãy cùng con nhìn lại: “Lần này con đã gặp khó khăn ở đâu? Con học được điều gì? Lần sau mình có thể thử cách nào khác?”
Bố mẹ cũng nên khuyến khích con ghi nhớ những bài học sau mỗi lần điểm thấp và thử lại từng bước, rút kinh nghiệm cho bài tập, bài kiểm tra lần tới.
“Mẹ tin con có thể vượt qua khó khăn này, lần sau con sẽ làm tốt hơn”
Sau một bài kiểm tra không tốt, điều trẻ cần là niềm tin của bố mẹ dành cho mình. Khi con đang nghi ngờ khả năng của bản thân, sự tin tưởng ấy có thể trở thành điểm tựa giúp con lấy lại tự tin và có thêm động lực cố gắng.
Điểm tiếng Anh của Xiaohong giảm sút và cô bé bắt đầu nghĩ rằng mình không có năng khiếu, người mẹ nói: “Mẹ tin con có thể vượt qua khó khăn này. Chỉ cần con kiên trì, lần sau con chắc chắn sẽ tiến bộ.” Lời động viên đúng lúc có thể giúp trẻ không nhìn điểm số như một sự thất bại, mà xem đó là điều mình có thể cải thiện.
CBốmẹ hãy dùng những lời khẳng định tích cực để cho con biết rằng khả năng có thể phát triển thông qua nỗ lực và luyện tập. Đồng thời, đừng chỉ khen kết quả, hãy ghi nhận cả những cố gắng cụ thể của con.
Điều quan trọng nhất là giúp trẻ tin rằng: “Mình chưa làm tốt” không đồng nghĩa với “Mình không thể làm tốt”. Khi có niềm tin và sự đồng hành, trẻ sẽ dễ mạnh dạn thử lại.
“Một bài kiểm tra chưa tốt không nói lên khả năng của con. Con còn nhiều điểm mạnh khác”
Trẻ nhỏ đôi khi dễ đánh giá thấp bản thân vì một lần làm bài không tốt. Khi điểm số không như mong đợi, con có thể nghĩ rằng mình kém cỏi hoặc không có khả năng. Lúc này, bố mẹ cần giúp con hiểu rằng điểm số chỉ phản ánh một phần kết quả học tập ở một thời điểm, không thể quyết định giá trị hay năng lực của cả một đứa trẻ.
Ví dụ, “Một bài kiểm tra chưa tốt không có nghĩa là con không giỏi. Con chạy rất nhanh, chơi thể thao tốt và luôn sẵn lòng giúp đỡ bạn bè. Đó đều là những điểm đáng quý ở con.”
Những lời nói ấy giúp trẻ nhận ra rằng mình vẫn có nhiều khả năng và phẩm chất tốt, từ đó lấy lại sự tự tin.
Bố mẹ có thể cùng con liệt kê những điểm mạnh, sở thích và những điều con đã làm tốt, đồng thời ghi lại những tiến bộ dù nhỏ trong học tập. Từ đó, khuyến khích con cải thiện những môn học còn yếu, cũng như tiếp tục phát triển năng khiếu và thế mạnh của bản thân.
Điều quan trọng là bố mẹ giúp trẻ nhìn thẳng vào kết quả, rút ra bài học nhưng không phủ nhận giá trị của chính mình.
