Nhiều bố mẹ thường lo lắng khi thấy con thuận tay trái sẽ ảnh hưởng đến chữ viết, sinh hoạt hay khả năng học tập. Thậm chí trước đây, không ít người còn cho rằng thuận tay trái là thói quen cần sửa.
Nhưng thực tế, thuận tay trái không phải là điều bất thường. Đây là một biểu hiện tự nhiên trong cách não bộ của mỗi đứa trẻ phát triển và tổ chức hoạt động.
Mỗi đứa trẻ đều có cấu trúc não bộ và cách xử lý thông tin riêng. Vì vậy, việc con thuận tay nào không đơn thuần là thói quen nhỏ, mà đôi khi còn phản ánh những đặc điểm đặc biệt trong sự phát triển của não bộ.
Thuận tay trái có phải là một đặc điểm bẩm sinh?
Câu trả lời là có.
Nghiên cứu tâm lý cho thấy rằng thuận tay trái phần lớn là do bẩm sinh, ảnh hưởng từ yếu tố di truyền. Nếu cả bố và mẹ đều thuận tay phải, xác suất con của họ thuận tay trái chỉ từ 0,23% đến 2,1%, nếu một trong hai người thuận tay trái, xác suất này tăng lên 17,3%, và nếu cả hai bố mẹ đều thuận tay trái, con cái có gần 50% khả năng cũng thuận tay trái.
Tuy nhiên, trẻ thuận tay trái không thể hiện rõ ngay từ khi sinh ra. Trẻ sơ sinh sử dụng cả hai tay gần như ngang nhau, khoảng 1 tuổi, nếu được cho một món đồ chơi, sẽ lần lượt cầm bằng cả hai tay. Trong khoảng 2 tuổi, sự thuận tay bắt đầu xuất hiện; phải đến 3 đến 4 tuổi thì sự khác biệt rõ ràng mới xảy ra, và phải đến khoảng 5 tuổi thì mới có thể xác định chắc chắn một đứa trẻ thuận tay trái hay tay phải.
Vì vậy, khi nhận thấy con thích dùng tay trái để cầm thìa, vẽ hoặc ném bóng, đừng vội vàng sửa sai, bởi trẻ đang hành động theo lập trình của bộ não.
Não bộ của trẻ thuận tay trái có gì khác biệt?
Não bộ của chúng ta được chia thành hai bán cầu, trái và phải, với các đường dẫn thần kinh giao nhau: bán cầu não trái điều khiển phía bên phải của cơ thể, và bán cầu não phải điều khiển phía bên trái của cơ thể.
Ở hầu hết mọi người, bán cầu não trái chịu trách nhiệm về ngôn ngữ, logic, viết và phân tích, trong khi bán cầu não phải chịu trách nhiệm về màu sắc, nhận thức không gian, nhịp điệu và nhận thức tổng thể. Hầu hết những người thuận tay phải có bán cầu não trái chiếm ưu thế.
Tuy nhiên, trong số những người thuận tay trái, 56% có bán cầu não chiếm ưu thế giống như người thuận tay phải, trong khi 44% còn lại thì ngược lại, bán cầu não phải phù hợp hơn cho ngôn ngữ và tư duy, trong khi bán cầu não trái chịu trách nhiệm về nhận thức không gian và tổng thể.
Điều thú vị hơn nữa là, nghiên cứu cho thấy tín hiệu não truyền đến phía bên trái cơ thể nhanh hơn 15 giây so với phía bên phải. Điều này có nghĩa người thuận tay trái có thể phản xạ nhanh nhẹn hơn. Hơn nữa, vì thường xuyên sử dụng cả hai tay, thể vân (cầu nối giữa bán cầu não trái và phải) phát triển hơn, dẫn đến sự giao tiếp hiệu quả hơn giữa hai bán cầu.
Điều này cũng giải thích tại sao người thuận tay trái thường có những lợi thế độc đáo về nhận thức không gian, nhịp điệu và sự sáng tạo, bộ não giống như một bộ xử lý lõi kép.
Liệu trẻ thuận tay trái có nhiều khả năng trở thành thiên tài hơn không?
Nghiên cứu khoa học cho thấy không có sự khác biệt đáng kể về chỉ số IQ. Tuy nhiên, trẻ thuận tay trái có khả năng tận dụng thế mạnh của mình tốt hơn.
Vì trẻ sử dụng bán cầu não phải nhiều hơn, nên họ có tư duy trực quan và sáng tạo hơn, nhạy bén hơn với môi trường xung quanh, có khả năng giữ thăng bằng trong không gian tốt và trực giác cảm xúc phong phú hơn. Những đặc điểm này đặc biệt quan trọng trong các lĩnh vực như nghệ thuật, âm nhạc và thể thao.
Có thể chúng ta đã nhận thấy rằng nhiều nhà khoa học, nghệ sĩ và vận động viên nổi tiếng thuận tay trái như: Einstein, Da Vinci, Beethoven và Federer. Thay vì nói rằng việc thuận tay trái đã biến họ thành thiên tài, chính xác hơn là họ đã tận dụng tốt hơn lợi thế của bộ não.
Những lợi thế về thể thao của trẻ thuận tay trái
Trong lĩnh vực thể thao, lợi thế của trẻ thuận tay trái đặc biệt rõ rệt
Trong các môn thể thao đối kháng như đấu kiếm, bóng bàn và bóng rổ... tỷ lệ vận động viên thuận tay trái cao hơn nhiều so với tỷ lệ trong dân số nói chung. Điều này là do bán cầu não phải có khả năng đưa ra những quyết định trực tiếp và rõ ràng hơn khi đối phó với các tình huống phức tạp và thay đổi nhanh chóng.
Trong các môn thể thao không mang tính cạnh tranh, chẳng hạn như bơi lội, điền kinh và bắn súng, tỷ lệ người thuận tay trái xấp xỉ bằng tỷ lệ dân số. Điều này cho thấy lợi thế của người thuận tay trái thể hiện rõ hơn trong các tình huống đòi hỏi phản xạ nhanh và khả năng ứng biến linh hoạt.
Khả năng ghi nhớ và thực hiện các nhiệm vụ phức tạp của trẻ thuận tay trái
Nghiên cứu gần đây đã phát hiện ra rằng, đứa trẻ thuận tay trái có các kết nối nhanh hơn và dày đặc hơn giữa hai bán cầu não, điều này giúp trẻ thực hiện tốt hơn các nhiệm vụ đòi hỏi sự phối hợp giữa cả hai bán cầu.
Ví dụ, trong những công việc đòi hỏi xử lý lượng lớn thông tin và đưa ra quyết định nhanh chóng, như chơi các trò chơi điện tử tốc độ cao hoặc lái máy bay chiến đấu phản lực, trẻ thuận tay trái thường có lợi thế hơn.
Về mặt trí nhớ, trẻ thuận tay trái thường có trí nhớ theo ngữ cảnh tốt hơn, nhớ chi tiết và diễn biến của các sự kiện, trong khi người thuận tay phải thường có trí nhớ phi ngữ cảnh tốt hơn, chỉ nhớ ý nghĩa chung. Trí nhớ chi tiết đầy đủ đòi hỏi sự phối hợp hoạt động của cả hai bán cầu não, và trẻ thuận tay trái tự nhiên giỏi hơn trong việc này.
Nếu trẻ thuận tay trái, đừng vội ép bé chuyển sang dùng tay phải. Điều này dễ ảnh hưởng đến sự tự tin, cũng như cản trở sự phát triển trí não.
Vậy bố mẹ nên làm gì nhằm giúp trẻ phát huy tài năng tốt?
- Cung cấp các công cụ phù hợp cho trẻ dùng thuận tay trái.
- Hãy khuyến khích trẻ khám phá thêm những lĩnh vực mà con có năng khiếu, chẳng hạn như nghệ thuật, âm nhạc và thể thao...
- Tôn trọng thói quen dùng tay trái của trẻ và để con phát triển thế mạnh trong môi trường tự nhiên.
Thuận tay trái không phải khuyết điểm, mà là một món quà độc đáo. Và mỗi đứa trẻ thích dùng tay trái đều đang khám phá thế giới theo cách riêng.
