Mùa giải của những dòng tiêu đề u ám đối với Tottenham Hotspur lại vừa được bổ sung thêm một chương buồn vào ngày 31 tháng 3, ngay cả khi người hâm mộ của họ đang tận hưởng quãng nghỉ 3 tuần nhường chỗ cho loạt trận quốc tế và tứ kết FA Cup.
Việc công bố báo cáo tài chính mùa giải 2024-25 của Spurs – một mùa giải mà họ đã xuất sắc giành chức vô địch Europa League – lại phơi bày khoản lỗ trước thuế kỷ lục của câu lạc bộ lên tới 120,6 triệu bảng.
Đây đã là mùa giải thứ sáu liên tiếp đội bóng thành London rơi vào tình trạng thâm hụt. Tính từ thời điểm bước sang thập kỷ mới, tổng mức thua lỗ của họ đã lên tới con số khổng lồ: 450 triệu bảng.
Bất chấp việc xây dựng được một sân vận động đẳng cấp thế giới và liên tục tạo ra doanh thu kỷ lục, sức khỏe tài chính của câu lạc bộ đang héo mòn rõ rệt. Tuy nhiên, điều tồi tệ nhất có lẽ vẫn chưa dừng lại ở đó.
Ngay cả khi chuyến làm khách đến sân của Wolves vào cuối tuần vừa qua mang lại chiến thắng đầu tiên tại giải VĐQG trong năm 2026, nó cũng chỉ đủ để giúp họ bám víu trong một cuộc chiến trụ hạng mà không ai có thể ngờ tới.
Với vỏn vẹn 4 trận đấu còn lại của mùa giải, Spurs đang đứng thứ ba từ dưới lên trên bảng xếp hạng Ngoại hạng Anh, cách vị trí an toàn 2 điểm và đang lấp ló trước một số phận mà hai chữ "chưa từng có" cũng không đủ để lột tả.
Nếu bi kịch rớt xuống Championship thực sự xảy ra, đó sẽ là một cơn địa chấn vượt ra khỏi phạm vi sân vận động Tottenham Hotspur. Hình ảnh một siêu sân vận động tối tân phải tổ chức các trận đấu ở giải hạng Nhất sẽ là một câu chuyện mang tính biểu tượng về sự lạc lõng của một "ông lớn" trượt ngã.
Từ vị thế của một thành viên nhóm "Big Six" suốt hơn một thập kỷ, chỉ một tháng nữa thôi, Spurs có thể không còn thuộc về giải đấu ưu tú này.
Vậy, làm thế nào Tottenham lại rơi vào nghịch cảnh này, và thảm họa xuống hạng sẽ tàn phá "hầu bao" của họ ra sao?
Nghịch lý "Doanh thu kỷ lục, Lỗ kỷ lục"
Mùa giải trước, Spurs đã cùng Brentford và Nottingham Forest tạo ra một nhóm các câu lạc bộ của những nghịch lý: Tất cả đều ghi nhận doanh thu kỷ lục, nhưng đồng thời cũng biến chúng thành những khoản lỗ trước thuế kỷ lục. Chi phí đã vượt xa thu nhập ngay cả khi nguồn thu chạm những đỉnh cao mới.
Tại Tottenham, doanh thu kỷ lục đạt mức 565,3 triệu bảng, tăng 3% so với mức đỉnh trước đó được thiết lập cách đây hai năm. Sự khởi sắc trong cả doanh thu thương mại và doanh thu ngày diễn ra trận đấu đã bù đắp cho sự sụt giảm tiền thưởng tại Ngoại hạng Anh, cùng với những lợi ích tài chính từ việc vô địch Europa League.
Kể từ năm 2019, khi Sân vận động Tottenham Hotspur mở cửa, việc kiếm được phần lớn thu nhập từ nguồn tiền ngoài bản quyền truyền hình đã trở thành chuẩn mực tại Spurs. Doanh thu ngày diễn ra trận đấu đã vượt mốc 100 triệu bảng trong mỗi mùa giải thuộc 4 mùa gần nhất.
Đáng chú ý, mùa trước Spurs đã vượt qua Liverpool để tự hào sở hữu mức doanh thu bán vé cao thứ ba nước Anh, bất chấp việc The Kop được thi đấu ở đấu trường Champions League béo bở hơn.
Sân nhà của Tottenham không chỉ là một pháo đài bóng đá mà còn là cỗ máy in tiền thực thụ. Các sự kiện ngoài bóng đá, bao gồm các trận đấu thường niên của NFL, quyền anh, bóng bầu dục và các buổi hòa nhạc, đã mang về cho Spurs 32,5 triệu bảng trong mùa giải trước.
Để so sánh, doanh thu thương mại của họ đã tăng ấn tượng 13% lên mức 276,7 triệu bảng, vượt qua đại kình địch Arsenal trong 8 năm liên tiếp.
Năm nay, theo ước tính, việc lọt vào vòng 16 đội Champions League sẽ mang về cho Tottenham khoản tiền thưởng khoảng 74 triệu bảng, cao hơn khoảng 40 triệu bảng so với doanh thu từ việc vô địch Europa League năm ngoái.
Tuy nhiên, dù doanh thu tăng 184,6 triệu bảng kể từ năm 2018, kết quả trước thuế của câu lạc bộ đã lao dốc không phanh từ mức lãi 138,9 triệu bảng xuống khoản lỗ 120,6 triệu bảng – một sự sụt giảm tài chính tồi tệ trị giá tới 1/4 tỷ bảng.
Gánh nặng chi phí và những sai lầm chiến lược
Nguyên nhân đầu tiên dẫn đến sự sụt giảm này lại xuất phát từ chính công cụ kiếm tiền của họ. Siêu sân vận động tiêu tốn hơn 1 tỷ bảng để xây dựng đã khiến chi phí khấu hao của Spurs tăng vọt.
Chi phí khấu hao 57 triệu bảng của Tottenham trong mùa giải 2024-25, dù không phải là tiền mặt chiết xuất khỏi CLB, nhưng lại phản ánh sự hao mòn tài sản thực tế.
Đáng nói, Spurs đang áp dụng chính sách khấu hao khá mạnh tay. Cấu trúc sân nhà mới của họ đang được tính chi phí trong khoảng 35 năm. Trong khi đó, nhiều CLB khác áp dụng chu kỳ gần 50 năm, cá biệt như Manchester United hay Sunderland khấu hao sân vận động của họ lên tới 75 năm.
Khung thời gian ngắn hơn làm tăng chi phí hàng năm, qua đó tác động tiêu cực đến lợi nhuận ròng của đội bóng.
Ngay cả khi loại trừ các vấn đề không dùng tiền mặt (như khấu hao hay khoản phí 23,4 triệu bảng do thay đổi giá trị hợp lý của chứng quyền chủ sở hữu ENIC), hiệu quả hoạt động cốt lõi của Tottenham cũng đang sa sút.
Chỉ số EBITD (thu nhập trước lãi vay, thuế và khấu hao) của Spurs đã âm 33,7 triệu bảng trong mùa 2024-25, chấm dứt chuỗi 10 năm liên tiếp dương và là sự tương phản tàn khốc với mức kỷ lục 126,5 triệu bảng ở mùa giải 2018-19.
Nguyên nhân gốc rễ là tốc độ tăng trưởng chi phí đã nuốt chửng doanh thu. Cụ thể:
- Mức tăng trưởng doanh thu 184,6 triệu bảng từ năm 2018 đã bị lu mờ hoàn toàn.
- Tổng chi phí tiền lương, chi phí hoạt động và phân bổ phí chuyển nhượng đã tăng tới 327,7 triệu bảng trong cùng giai đoạn.
- Dù duy trì tỷ lệ lương trên doanh thu ở mức 45% (thấp nhất trong 4 hạng đấu hàng đầu nước Anh), sự yếu kém trên sân cỏ (đứng thứ 17 mùa trước) cho thấy quỹ lương 255,8 triệu bảng của họ đang hoạt động thiếu hiệu quả.
- Chi phí vận hành khổng lồ, một phần do bảo trì sân vận động, đã ngốn tới 36% doanh thu của Spurs, cao nhất trong nhóm 'Big Six'.
Bên cạnh đó, "lỗ hổng" lớn nhất lại nằm ở khâu chuyển nhượng. Trong 6 mùa giải trước năm 2018-19, chi tiêu ròng của Spurs chỉ là 68,4 triệu bảng nhờ bán được Gareth Bale hay Kyle Walker. Nhưng trong 6 mùa giải trọn vẹn trở lại đây, 979,7 triệu bảng đã được chi ra, trong khi CLB chỉ thu về 258,3 triệu bảng (dù đã bán Harry Kane).
Sự trượt dốc trên sân cỏ trùng khớp với thời điểm Spurs vung tiền mạnh tay nhất, phơi bày năng lực tuyển trạch yếu kém. Đội bóng liên tục bán cầu thủ với giá thấp hơn 356,7 triệu bảng so với lúc mua vào kể từ năm 2019.
Cạn kiệt dòng tiền và chiếc thòng lọng nợ nần
Một câu lạc bộ từng tự chủ tài chính giờ đây phải ngửa tay tìm kiếm dòng tiền từ bên ngoài. Tính đến cuối tháng 6 năm 2025, Tottenham mang khoản nợ gộp 875,2 triệu bảng, cao thứ 3 trong thế giới bóng đá (chỉ sau Barcelona và Real Madrid).
Dòng tiền tự do của Spurs liên tục chìm trong sắc đỏ. Kết thúc tháng 6, họ chỉ có vỏn vẹn 20,4 triệu bảng tiền mặt thanh khoản, mức thấp nhất trong 10 năm và giảm gần 180 triệu bảng chỉ sau hai năm. Mùa giải trước tạo ra khoảng trống tài trợ 91,7 triệu bảng, buộc chủ sở hữu ENIC phải bơm 35 triệu bảng vốn cổ phần.
Thậm chí, nợ chuyển nhượng ròng của Spurs luôn duy trì ở mức trên 200 triệu bảng. Để sống sót, ENIC đã phải bơm thêm 100 triệu bảng cổ phiếu vào tháng 10 năm ngoái.
Câu lạc bộ cũng buộc phải "bao thanh toán" (factoring) một phần tiền thưởng bản quyền truyền hình Ngoại hạng Anh mùa này với tổ chức cho vay Macquarie để nhận tiền mặt ứng trước (Bloomberg đưa tin con số này lên tới 90 triệu bảng). Những dự án bất động sản ngoài lề như khách sạn 30 tầng cạnh sân vận động hiện cũng "vẫn đang tạm dừng".
Thảm họa kinh tế mang tên "Giải hạng Nhất"
Nếu Tottenham rớt hạng vào tháng tới, hậu quả tài chính sẽ là một thảm họa chưa từng có tiền lệ.
Đầu tiên, doanh thu phát sóng sẽ giảm sút nghiêm trọng. Từ mức thu nhập truyền hình khoảng 200 triệu bảng mùa này (bao gồm cả Champions League), con số đó sẽ rớt thảm hại xuống chỉ còn khoảng 55 triệu bảng tại Championship.
Hợp đồng tài trợ áo đấu 86 triệu bảng/năm với Nike cũng khó lòng giữ nguyên giá trị nếu logo của họ xuất hiện ở giải hạng Nhất.
Tuy nhiên, vị thế tài chính của Spurs ở giải hạng Nhất sẽ tạo ra một nghịch lý kỳ lạ. Ngay cả khi rớt hạng, chỉ riêng khoản thu 32,5 triệu bảng từ các sự kiện ngoài bóng đá của siêu sân vận động đã cao hơn toàn bộ doanh thu ngày thi đấu của bất kỳ câu lạc bộ nào ở Championship.
Với khoản thanh toán dù (parachute payment) 50 triệu bảng, doanh thu ước tính của Tottenham ở Championship vẫn có thể đạt hoặc vượt 300 triệu bảng (kỷ lục hiện tại của giải đấu này chỉ là 137 triệu bảng).
Nhưng doanh thu cao chẳng để làm gì khi bộ máy tiêu tiền của họ quá khổng lồ.
- Chi phí vận hành 202 triệu bảng không thể dễ dàng bị cắt xén.
- Họ sẽ lập kỷ lục "đáng xấu hổ" là đội bóng rớt hạng có quỹ lương cao nhất lịch sử. Dù phần lớn đội hình sẽ bị giảm một nửa lương theo điều khoản rớt hạng, quỹ lương hiện tại 255,8 triệu bảng của họ vẫn bỏ xa kỷ lục rớt hạng trước đó của Leicester City (khoảng 190 triệu bảng).
Việc rớt hạng sẽ kéo theo một cuộc tháo chạy của các ngôi sao đội một. Nhưng với lịch sử đàm phán kém cỏi gần đây, khả năng gỡ gạc vốn liếng từ việc bán cầu thủ của Spurs đang bị đặt một dấu hỏi rất lớn.
Cú đánh chí mạng nhất sẽ giáng vào giá trị của CLB. Việc phải chơi ngoài Ngoại hạng Anh sẽ dập tắt tham vọng đẩy định giá Tottenham lên mức 3,75 tỷ bảng – một mục tiêu từng được thúc đẩy mãnh liệt bởi cựu chủ tịch Daniel Levy.
Sự sụp đổ của Tottenham (nếu xảy ra) sẽ là hồi chuông cảnh tỉnh cho định giá của toàn bộ các đội bóng Ngoại hạng Anh. Nó phá vỡ ảo tưởng rằng các câu lạc bộ tinh hoa nước Anh là "miễn nhiễm với việc xuống hạng".
Từ vị thế một câu lạc bộ có lợi nhuận và tự chủ cao nhất nước Anh, Tottenham giờ đây là một cỗ máy ngốn tiền mà thành tích sân cỏ lại đi lùi.
Thảm họa rớt hạng không chỉ là sự sỉ nhục tột cùng, mà nó còn là lời nhắc nhở sắc lạnh đối với giới tinh hoa: Ngay cả trong nền bóng đá kim tiền hiện đại, không phải thứ gì cũng có thể được mua bằng tiền. Một đội bóng thi đấu tệ hại, dù giàu có đến đâu, cuối cùng vẫn phải trả giá cho chính sự tệ hại của mình.
