Trong thời cổ đại, triều đình đặt ra nhiều nghi lễ và quy định nghiêm ngặt nhằm tôn vinh địa vị cao quý của Hoàng đế và các phi tần. Ngay cả việc phi tần hầu hạ Hoàng đế trong phòng cũng phải tuân thủ trình tự chặt chẽ.
Theo sử liệu, trước khi được thị tẩm, phi tần không được tự ý bước vào phòng ngủ của Hoàng đế. Họ phải tắm rửa sạch sẽ, cởi bỏ toàn bộ y phục, sau đó được cung nhân quấn chăn và khiêng vào giường, chờ Hoàng đế lâm hạnh.
Quy định này xuất phát từ hai lý do chính: một là để phòng ngừa phi tần giấu hung khí, nhằm bảo vệ nhà vua; hai là để tiết kiệm thời gian, tránh những rườm rà không cần thiết. Tuy nhiên, một số Hoàng đế, chẳng hạn như Hàm Phong, lại thấy thủ tục quá phiền phức nên đôi khi bỏ qua.
Sau khi thị tẩm xong, phi tần cũng không được tự mình rời phòng mà phải có người dìu đỡ. Nhiều người tưởng rằng đó là do Hoàng đế “quá sung mãn”, khiến phi tần mệt mỏi không thể đi nổi, nhưng thực tế nguyên nhân mang tính chiến lược hơn.
Một phần là các phi tần thường giả vờ mệt mỏi, nhờ người nâng đỡ khi rời phòng, vừa tạo cơ hội thể hiện bản lĩnh của Hoàng đế, vừa khéo léo chiếm thêm cảm tình, thậm chí thay đổi vị thế trong hậu cung.
Nguyên nhân thứ hai liên quan đến thời kỳ phong kiến Trung Quốc, khi phụ nữ quý tộc phải bó chân, khiến việc di chuyển khó khăn và dễ té ngã. Vì vậy, mỗi khi ra khỏi cung, phi tần luôn có người hầu đi kèm để đảm bảo an toàn.
Một điểm đáng chú ý là giày dép của các phi tần thời cổ đại Trung Quốc rất khác so với giày hiện đại. Ngày nay, dù là giày cao gót, phụ nữ vẫn có thể tự đi mà không cần hỗ trợ.
Tuy nhiên, thời nhà Thanh, phi tần mang loại giày gọi là hoa bồn để, có gót giữa, khiến việc giữ thăng bằng rất khó khăn. Ngay cả đi bộ bình thường cũng có thể dẫn đến ngã, vì vậy phi tần luôn cần người dìu khi di chuyển.
Trong mắt hậu thế hiện nay, nhờ phim ảnh và những câu chuyện ngôn tình, nhiều người tưởng rằng phi tần được hưởng cuộc sống xa hoa, sung sướng. Thực tế, các phi tần phải tuân thủ vô số quy định nghiêm ngặt trong hậu cung.
Không chỉ có quy trình thị tẩm chặt chẽ, sau mỗi lần gặp Hoàng đế còn có một thủ tục quan trọng: khi phi tần rời phòng, thái giám quấn lại chăn và hỏi Hoàng đế: “Có lưu lại không?” – tức có được ở lại qua đêm hay không. Nếu được ở lại, phi tần có cơ hội gần gũi Hoàng đế lâu hơn, tăng khả năng mang thai hoàng tử. Trong hậu cung, sinh được con trai đồng nghĩa với việc mẹ con phi tần có thể vươn lên nắm quyền lực và địa vị cao.
Chính vì vậy, các phi tần thường tìm cách lấy lòng thái giám, đặc biệt là những người cầm khay bài để Hoàng đế lựa chọn. Nhiều phi tần hối lộ hoặc tìm cách đặt bài khắc tên mình ở vị trí dễ thấy, nhằm tăng cơ hội được triệu thị tẩm.
Tất cả chi tiết này cho thấy hậu cung không khác gì một chiến trường ngầm, nơi mỗi phi tần ra sức tranh giành ân sủng để đổi lấy quyền lực và địa vị. Còn Hoàng đế, giữa những lễ nghi phức tạp, đôi khi cũng không được sống thoải mái như người thường.
