Một con số mang tiếng xấu trong văn hóa phương Tây
Tầng 13 bị "thất sủng" trước hết xuất phát từ quan niệm lâu đời tại nhiều quốc gia phương Tây. Số 13 thường được gắn với những điều không may mắn, tai họa hoặc điềm xấu.
Một trong những nguồn gốc phổ biến nhất là bữa Tiệc Ly trong Kinh Thánh, nơi có 13 người tham dự và sau đó xảy ra biến cố lớn. Trong thần thoại Bắc Âu cũng tồn tại câu chuyện về vị khách thứ 13 mang đến bi kịch. Qua nhiều thế kỷ, những câu chuyện này khiến số 13 trở thành biểu tượng của sự bất an trong nhận thức của nhiều người.
Nỗi sợ số 13 thậm chí có tên khoa học là Triskaidekaphobia. Dù không phải ai cũng tin, nhưng khảo sát tại nhiều nước cho thấy vẫn có một bộ phận không nhỏ khách hàng cảm thấy khó chịu khi phải ở phòng hoặc tầng mang số 13. Chính tâm lý này đã tác động trực tiếp đến ngành khách sạn.
Khách sạn thường bỏ số tầng 13 vì tâm lý khách hàng hơn là mê tín
Trong kinh doanh lưu trú, trải nghiệm và cảm giác của khách hàng là yếu tố cực kỳ quan trọng. Một chi tiết nhỏ khiến khách không thoải mái cũng có thể ảnh hưởng đến quyết định đặt phòng.
Nhiều khách sạn từng ghi nhận tình trạng khách yêu cầu đổi phòng khi được bố trí ở tầng 13 hoặc từ chối đặt phòng có số 13. Đối với doanh nghiệp, việc để một tầng bị khách e ngại đồng nghĩa với nguy cơ giảm tỷ lệ lấp đầy phòng và ảnh hưởng doanh thu.
Vì vậy, giải pháp đơn giản nhất là bỏ số 13 trên bảng điều khiển thang máy. Sau tầng 12 sẽ là tầng 14, trong khi về mặt kết cấu xây dựng, tầng đó vẫn tồn tại bình thường. Nói cách khác, tầng 13 không biến mất, chỉ là được đổi tên để khách cảm thấy dễ chịu hơn.
Không chỉ khách sạn, nhiều tòa nhà cũng làm điều tương tự
Hiện tượng "mất tích" tầng 13 không phải chuyện riêng của khách sạn. Nhiều chung cư, cao ốc văn phòng, bệnh viện và trung tâm thương mại trên thế giới cũng áp dụng cách đánh số tương tự.
Một số công trình chuyển từ tầng 12 lên tầng 14. Một số nơi dùng ký hiệu khác như 12A, M, 14A hoặc đổi cách đánh số riêng để tránh xuất hiện con số 13. Đây được xem là giải pháp dung hòa giữa thiết kế công trình và tâm lý người sử dụng.
Theo các nghiên cứu trong lĩnh vực bất động sản, những yếu tố liên quan đến niềm tin và cảm xúc đôi khi có ảnh hưởng đáng kể đến hành vi tiêu dùng. Vì thế, dù không có bằng chứng cho thấy tầng 13 thực sự mang lại xui xẻo, nhiều chủ đầu tư vẫn lựa chọn phương án "né" con số này.
Không phải quốc gia nào cũng kiêng tầng 13
Dù phổ biến tại Mỹ, Canada, Anh và một số nước châu Âu, việc bỏ tầng 13 không phải quy tắc bắt buộc trên toàn thế giới. Nhiều quốc gia vẫn giữ nguyên cách đánh số tầng bình thường.
Tại một số nước châu Á, nỗi lo lại tập trung vào những con số khác. Chẳng hạn, số 4 thường bị kiêng kỵ vì cách phát âm gần giống từ mang nghĩa không may trong tiếng Trung. Vì vậy, có những tòa nhà bỏ tầng 4, 14, 24 hoặc thậm chí nhiều tầng chứa số 4.
Xu hướng hiện nay đang dần thay đổi. Một số khách sạn mới lựa chọn giữ nguyên tầng 13 nhằm thể hiện sự hiện đại, tôn trọng tính chính xác trong thiết kế và tránh các quan niệm mê tín. Tuy nhiên, nhiều đơn vị vẫn tiếp tục bỏ số tầng này vì cho rằng lợi ích kinh doanh quan trọng hơn việc tranh luận đúng sai.
Điều khiến nhiều người bất ngờ là trong phần lớn trường hợp, tầng 13 không hề bị loại bỏ khỏi công trình. Tòa nhà vẫn có đầy đủ số tầng theo thiết kế, kết cấu và giấy phép xây dựng.
Nếu thang máy hiển thị từ tầng 12 lên tầng 14, tầng được ghi là 14 thực chất có thể nằm ở vị trí vật lý của tầng 13. Việc thay đổi chỉ diễn ra ở hệ thống đánh số, biển chỉ dẫn hoặc sơ đồ thang máy.
Đây là minh chứng rõ ràng cho thấy ngành khách sạn luôn chú trọng đến tâm lý khách hàng. Một con số tưởng chừng đơn giản lại có thể ảnh hưởng đến cảm nhận, mức độ hài lòng và quyết định lựa chọn nơi lưu trú của du khách.
Việc nhiều khách sạn không có tầng 13 không xuất phát từ quy định xây dựng hay yếu tố kỹ thuật đặc biệt. Nguyên nhân chính nằm ở tâm lý khách hàng và những quan niệm văn hóa tồn tại từ rất lâu. Dù tầng 13 thực tế vẫn hiện diện trong công trình, việc "đổi tên" tầng đã trở thành một chiến lược quen thuộc giúp khách sạn hạn chế sự e ngại và tạo cảm giác thoải mái hơn cho người lưu trú.
