Tại sao ngày đầu tiên của tuần gọi là Thứ Hai, không phải Thứ Nhất?

Bạn có bao giờ thắc mắc tại sao người Việt lại gọi ngày đầu tiên của tuần là thứ Hai không?

Một tuần có 7 ngày và chúng ta gọi ngày đầu tiên là thứ Hai, ngày cuối cùng của tuần là Chủ Nhật. Vậy tại sao thứ Hai lại là ngày đầu tiên của tuần.

Có quan điểm cho rằng việc đặt tên cho các ngày trong tuần xuất phát từ các nhà chiêm tinh Ai Cập cổ đại. Họ gắn mỗi ngày với tên của một vị thần. Trong thời kỳ này, Chủ nhật là ngày gắn với mặt trời và đây được tính là ngày đầu tiên của tuần.

Sau đó, người Ai Cập đã truyền lại ý tưởng về 7 ngày trong tuần cho người La Mã. Người La Mã cũng xem Chủ Nhật là ngày bắt đầu của một tuần và gọi nó là "dies solis".

Khi chuyển sang tiếng Anh trung cổ, Chủ Nhật được gọi là sone(n)day và tiếng Anh hiện đại gọi ngày này là Sunday.

Trong tiếng Latin, thứ Hai được đặt tên theo mặt trăng và được gọi là dies lunae. Khi chuyển sang tiếng Anh cổ, nó được gọi là Monandaeg. Trong tiếng anh hiện đại, thứ Hai là Monday.

Thứ Ba được đặt tên theo thần chiến tranh. Ở Hy Lạp cổ đại, thứ ba được gọi là ngày của Ares, tức là Hemera Areos. Trong tiếng Anh cổ, thứ Ba là Tiwesdaeg - tên này được đặt theo tên thần chiến tranh Tiwaz (hay Tiw) của người Bắc Âu.

Ở Hy Lạp cổ đạo, thứ Tư là ngày của sứ giá của các vị thần, gọi là Hemera Hermu (ngày của Hermes).

Thứ Năm là ngày của Jupiter, tiếng La Mã là dies Jovis. Trong khi đó, trong tiếng Anh, ngày này được dành cho thần Thor, gọi là thurresdaeg (trong tiếng Anh cổ). Sau này, ngày này được gọi là Thursday.

Thứ Sáu là ngày dành cho thần Aphrodite và Venus. Theo truyền thuyết ở Bắc Âu và Anh cổ, Venus gắn liền với hình tượng Frigg, nữ thần thông thái. Do đó, trong tiếng Anh cổ, ngày này được gọi là frigedaeg. Sau đó, đến thời trung cổ, nó được gọi là fridai và đến thời hiện đại, được gọi là Friday.

Thứ Bảy được xem là người cuối cùng trong tuần ở nhiều nền văn hóa. Trong tiếng Latin, người ta gọi ngày này là dies Satumi. Sau đó, tiếng Anh trung cổ gọi nó là Saterday.

Trước đây, không phải nền văn minh nào cũng coi thứ Hai là ngày đầu tuần.
Trước đây, không phải nền văn minh nào cũng coi thứ Hai là ngày đầu tuần.

Trên thực tế, không phải tất cả các nền văn minh trên thế giới đều coi Chủ Nhật là ngày đầu tiên của một tuần. Trong đó, nổi bật nhất chính là các hệ ngôn ngữ Slavic. Trong đó, ngày Chủ Nhật không được đặt tên theo thần Mặt trời và được xem là ngày cuối cùng của một tuần. Với hệ văn hóa Slavic, thứ Hai mới là ngày bắt đầu của một tuần mới.

Về việc Việt Nam coi thứ Hai là ngày đầu tiên của tuần được cho là do có nguồn gốc từ các nhà truyền giáo Bồ Đào Nha. Theo đó, cách gọi "thứ Hai" cũng bắt nguồn từ tiếng Bồ Đào Nha "segunda-feira". Cụm này có nghĩa là "phiên chợ thứ hai". Trong tiếng Việt, nó được tỉnh lược thành "thứ Hai".

Trong tiếng Bồ Đào Nha, các ngày còn lại trong tuần được lần lượt gọi là Terça-feira (phiên chợ thứ ba), Quarta-feira (phiên chợ thứ tư), Quinta-feira (phiên chợ thứ năm), Sexta-feira (phiên chợ thứ sáu), Sábado (ngày nghỉ ngơi).

Cách ngày trước đó được gọi là thứ Hai, thứ Ba, thứ Tư... nên ngày nghỉ ngơi cũng được chuyển thành thứ Bảy.

Đây là những nguyên nhân khiến ngày đầu tiên trong tuần được gọi là thứ Hai chứ không phải thứ nhất. Trong cách tính truyền thống chịu ảnh hưởng của phương Tây, Chủ Nhật mới là ngày đầu tiên của một tuần, ngày kế tiếp là ngày thứ hai.

Sau này, từ năm 1988, áp dụng tiêu chuẩn quốc tế ISO 8601, thứ Hai được xem là ngày đầu tiên của tuần. Quy ước quốc tế này được áp dụng rộng rãi ở nhiều nơi trên thế giới.